ทำไมยุโรปจำต้องมีระบบป้องกันภัยทางอากาศของตนเอง

ภายใต้แนวคิดชาติยุโรปจำต้องติดตั้งระบบป้องกันภัยทางอากาศของตนแฝงด้วยผลประโยชน์ของประเทศหลัก ยังถูกครอบงำด้วยอิทธิพลสหรัฐไม่มากก็น้อย

มิถุนายน 2023 ประธานาธิบดีเอมมานูแอล มาครง (Emmanuel Macron) กล่าวว่าชาติยุโรปจำต้องติดตั้งระบบป้องกันภัยทางอากาศของตน เลี่ยงการพึ่งพาสหรัฐ ต้องรู้ว่าถูกคุกคามด้วยอะไร จากนั้นชาวยุโรปจะผลิตสิ่งนั้นและรู้ว่าจะต้องซื้ออะไร ดีกว่าให้ซื้อสิ่งที่มีอยู่ตอนนี้

แนวคิดยุโรปพึ่งตัวเอง :

พฤศจิกายน 2018 ประธานาธิบดีมาครงกล่าวว่า ยุโรปต้องมีกองทัพที่เป็นของยุโรปจริงๆ เพื่อปกป้องภัยจากรัสเซีย จีนและแม้กระทั่งสหรัฐ ผู้นำฝรั่งเศสเสนอให้จัดตั้งกองทัพยุโรปลดพึ่งพาความมั่นคงทางทหารจากสหรัฐเป็น “กองทัพยุโรปจริงๆ”

ประธานาธิบดีมาครงกล่าวชัดถ้อยชัดคำว่า “ยุโรปจำต้องปกป้องตัวเองได้ดีด้วยตัวเอง โดยไม่ต้องพึ่งพาสหรัฐอเมริกา” เราต้องรับผิดชอบหน้าที่ของตนเองและประกันความมั่นคงด้วยตัวเอง ปกป้องอธิปไตยยุโรป ด้วยเหตุนี้จำต้องทบทวนโครงสร้างความมั่นคงและระบบป้องกันประเทศของยุโรปจากอาวุธทุกรูปแบบ

สหรัฐอเมริกาเป็นพันธมิตรในประวัติศาสตร์ (historic ally) และยังคงเป็นอยู่ในปัจจุบัน ... แต่การเป็นพันธมิตรไม่ได้หมายความว่าเป็นเมืองขึ้น (vassal state)” 

พฤศจิกายน 2018 อังเกลา แมร์เคิล (Angela Merkel) นายกรัฐมนตรีเยอรมนีเอ่ยถึงการรวมทัพสหภาพยุโรปเช่นกัน ชี้ว่าไม่ใช่เพื่อบั่นทอนแต่เพื่อสนับสนุนนาโต หมดสมัยแล้วที่จะพึ่งพาคนอื่น คนยุโรปต้องดูแลอนาคตด้วยมือของตัวเอง “มีวิสัยทัศน์ว่าวันหนึ่งต้องสร้างกองทัพของยุโรปแท้ๆ”

โพลจาก YouGov เมื่อธันวาคม 2019 คนเยอรมันร้อยละ 55 เห็นว่ายุโรปควรปกป้องตนเองมากกว่าพึ่งกองทัพสหรัฐ ร้อยละ 54 เห็นว่านาโตควรร่วมมือกับรัสเซียมากกว่านี้ ร้อยละ 44 เห็นว่าควรเพิ่มงบกลาโหม 

บางแนวคิดชี้ว่านับจากสิ้นสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นต้นมา ยุโรปตะวันตกอยู่ภายใต้ความคุ้มครองของสหรัฐมาโดยตลอดแม้สิ้นสงครามเย็นจวบจนปัจจุบัน ในช่วงสงครามเย็นอธิบายได้ว่ายุโรปกำลังฟื้นตัวหลังเสียหายยับเยินจากสงครามโลก ความขัดแย้งทางอุดมการณ์การเมืองที่รุนแรงกับค่ายสังคมนิยมคอมมิวนิสต์ นำสู่การเผชิญหน้าด้วยกองทัพมหาศาล อาวุธนิวเคลียร์

หลังสิ้นสหภาพโซเวียตภัยคุกคามจากค่ายคอมมิวนิสต์หมดไป ยุโปรตะวันตกไม่คิดว่าตัวเองมีภัยคุกคามทางทหารที่ร้ายแรงอีกแล้ว อีกทั้งยังเป็นสมาชิกของสนธิสัญญานาโตที่มีสหรัฐเป็นแกนนำ เท่านี้เพียงพอต่อการปกป้องกันประเทศ

นักวิชาการอย่าง John Laughland ถึงกับใช้คำว่ายุโรปเป็นรัฐภายใต้การอารักขาของอเมริกา (an American protectorate) ยุโรปพึ่งพาสหรัฐไม่เพียงด้านความมั่นคงทางทหารเท่านั้น นโยบายระหว่างประเทศหลายเรื่องยังแอบอิงสหรัฐด้วย

พฤศจิกายน 2019 ประธานาธิบดีมาครงกล่าวว่า “สมองนาโตกำลังตาย” เพราะการตัดสินใจร่วมระหว่างยุโรปกับสหรัฐลดน้อยลง รัฐบาลสหรัฐมักกระทำการตามอำเภอใจ มีผลต่ออนาคตขององค์การนาโต 

อันที่จริงแล้วความร่วมมือระหว่างประเทศเป็นเรื่องปกติ การพึ่งพามหาอำนาจอย่างสหรัฐต้องมีบ้างเป็นของธรรมดา แต่หากถึงกับเป็นรัฐในความอารักขาแล้ว เช่านี้ควรเรียกว่าสูญเสียอธิปไตยแล้วหรือไม่ หรือสูญเสียบางส่วนไปแล้ว คำถามคือความสูญเสียดังกล่าวให้คุณให้โทษอย่างไร

ภัยคุกคามแท้คือไม่สามารถป้องกันตัวเองได้จริง :

ไม่ว่าจะเป็นคำพูดของผู้นำฝรั่งเศสหรือเยอรมนีล้วนสะท้อนเรื่องอธิปไตย ความเป็นเอกเทศ ไม่อยากพึ่งพาความมั่นคงทางทหารจากสหรัฐดังเช่นอดีต เคยมีผู้ตั้งคำถามว่าถ้ายุโรปถูกโจมตี สหรัฐจะเข้าช่วยเหลือจริงไหม ประเด็นที่สำคัญกว่าคือยุโรปต้องการความเป็นอิสระมากขึ้น มากว่าที่เป็นอยู่ในขณะนี้ อนาคตไม่แน่นอนบริบทโลกเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ ดังที่ ประธานาธิบดีมาครงกล่าวว่าต้องมีกองทัพเพื่อปกป้องอันตรายจากรัสเซีย จีน แม้กระทั่งสหรัฐ

การสร้างกองทัพยุโรปจึงเป็นยุทธศาสตร์ระยะยาว

นักวิเคราะห์เชื่อการที่เยอรมนีกับฝรั่งเศสคิดตั้งกองทัพยุโรปเพราะหวังพ้นอำนาจควบคุมจากสหรัฐแม้จะบอกว่าเป็นส่วนหนึ่งของนาโตแต่การบังคับบัญชาจะขึ้นตรงต่อยุโรป

พึ่งตัวเองคือพึ่งพี่ใหญ่ยุโรป :

ถ้าเอ่ยถึงการผลิตอาวุธด้วยตัวเองของยุโรป อาวุธชิ้นใหญ่ๆ ไม่ว่าจะเครื่องบิน รถถัง เรือรบ ขีปนาวุธจะกระจุกตัวอยู่ไม่กี่ประเทศ ได้แก่ เยอรมนี ฝรั่งเศส อังกฤษ อิตาลี และสวีเดน ที่ผ่านมามีโครงการร่วมมือบางเรื่องที่ประสบความสำเร็จ เช่น เครื่องบินรบพานาเวีย ทอร์นาโด (Panavia Tornado) โดยความร่วมมือของเยอรมนี อังกฤษและอิตาลี เครื่องบินรบยูโรไฟท์เตอร์ ไต้ฝุ่น (The EURO FIGHTER 2000 (Typhoon)) โดยความร่วมมือของเยอรมนี ฝรั่งเศส อังกฤษ อิตาลีและสเปน

หากมีโครงการอื่นน่าจะกระจุกตัวในไม่กี่ประเทศนี้ ดังนั้นหากใช้แนวคิดหลีกเลี่ยงสหรัฐเท่ากับกลับมาอยู่ใต้ยุโรปไม่กี่ประเทศ ต้องยอมรับว่าการผลิตอาวุธหลักชิ้นสำคัญๆ มักอยู่ในประเทศหลักที่มีพลังเศรษฐกิจ เทคโนโลยีและพลังกองทัพระดับสูงเท่านั้น ในกรณียุโรปหลายประเทศผลิตขีปนาวุธป้องกันภัยทางอากาศของตนอยู่แล้ว ตามความหมายของผู้นำฝรั่งเศสน่าจะหมายถึงระบบป้องกันไฮเทคขนาดใหญ่ที่ต้องลงทุนมหาศาล ใช้เทคโนโลยีขั้นสูงสุดเท่าที่พวกยุโรปมี (ไม่พึ่งชาติอื่น) 

ประโยคสำคัญที่ผู้นำฝรั่งเศสพูด หากใช้ระบบอาวุธสหรัฐทำให้ยุโรปต้องพึ่งพาประเทศนั้น ทางออกคือยุโรปต้องมีระบบของตนเอง ในทางทหารเป็นที่รู้กันว่าอาวุธหลักชิ้นใหญ่อย่างเครื่องบิน รถถัง ขีปนาวุธเป็นเทคโนโลยีซับซ้อน อะไหล่ต่างๆ มักผลิตเลียนแบบยากหรือทำไม่ได้เลย การซื้อใช้อาวุธประเทศใดเท่ากับต้องซื้ออะไหล่ประเทศผู้ผลิตตลอดไป หาไม่แล้วอาจกลายเป็นเศษเหล็กที่ซื้อมาด้วยราคาสูงลิบแล้วใช้ไม่ได้ รบก็แพ้ บางชิ้นมีระบบอิเล็กทรอนิกส์ควบคุมการทำงานที่บริษัทแม่เท่านั้นสามารถควบคุมแก้ไข เป็นการ “บังคับ” ไปในตัวว่าจะต้องใช้อย่างไร ขอบเขตอยู่ที่ไหน 

ประธานาธิบดีมาครงจึงกล่าวว่า “ความจริงคือยุโรปต้องปกป้องยุโรป”

ถ้าลงรายละเอียดมากขึ้น ฝรั่งเศสในยามนี้มีความสามารถพอสมควร ผลิตระบบป้องกันภัยทางอากาศของตนชื่อ Mamba system และหวังให้นาโตยุโรปใช้ระบบนี้เป็นมาตรฐาน บางประเทศใช้แล้วเช่นโรมาเนีย เป็นระบบเดียวของยุโรปที่สามารถต้านขีปนาวุธทิ้งตัว (ballistic missiles) สามารถยิงเครื่องบินจากระยะไกล 120 กิโลเมตรและขีปนาวุธทิ้งตัวที่ 30 กิโลเมตร

ในขณะเดียวกันเยอรมนีมีแผนของตนให้เป็นระบบหลักของยุโรป จึงแข่งขันกันและขับเคี่ยวอย่างรุนแรงเพราะปลายปีนี้ (2023) ยุโรปจะสรุปโครงการ The European Sky Shield ตอนนี้มีผู้เข้าร่วม 17 ประเทศ ฝรั่งเศสยังไม่เข้าร่วมชี้ว่าโครงการยังไม่ดีพอ ยังต้องใช้ชิ้นส่วนของสหรัฐกับอิสราเอลมาก

แผนเยอรมันคือยุโรปจะใช้เทคโนโลยีผสมระหว่าง Arrow 3 ของอิสราเอลกับ Patriot ของสหรัฐที่ตอนนี้หลายประเทศใช้อยู่แล้ว รวมทั้งระบบขีปนาวุธของตน (ใช้ร่วม 3 เทคโนโลยีปราศจากของฝรั่งเศส)

น่าคิดว่าแผนเยอรมนียังใช้ระบบของสหรัฐซึ่งใช้กันมากอยู่แล้ว เพียงแค่ผนวกระบบของตนกับอิสราเอลเข้ามา เยอรมนียังได้ประโยชน์โดยยอมเสียส่วนหนึ่งให้สหรัฐกับอิสราเอล ซึ่งน่าจะมีข้อดีที่ชาติยุโรปที่เป็นมิตรพึ่งพาสหรัฐอยู่แล้วจะยอมรับง่ายๆ รับรู้อยู่แล้วว่ามีประสิทธิภาพมากน้อยเพียงใด สั่งซื้อรวดเร็วไม่ต้องทุ่มทุนวิจัย แต่ยังไม่ใช่ระบบอิสระจากประเทศนอกภูมิภาค 

ภายใต้แนวคิดชาติยุโรปจำต้องติดตั้งระบบป้องกันภัยทางอากาศของตนจึงแฝงด้วยผลประโยชน์หลักของประเทศหลัก ยังถูกครอบงำด้วยอิทธิพลสหรัฐไม่มากก็น้อย น่าติดตามว่าสุดท้ายจะลงเอยเช่นไร

25 มิถุนายน 2023

ชาญชัย คุ้มปัญญา

(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ “สถานการณ์โลก” ไทยโพสต์ ปีที่ 27 ฉบับที่ 9719 วันอาทิตย์ที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2566)

------------------------

บทความที่เกี่ยวข้อง :

สหรัฐหรืออิหร่าน ทางสองแพร่งของอียู

ไม่ว่ายุโรปจริงใจหรือเล่นเกม โครงการพัฒนานิวเคลียร์อิหร่าน การคว่ำบาตร การทำการค้ากับอิหร่านจะเป็นเรื่องที่ยึดโยงกับยุโรปอีกนาน สะท้อนบทบาท ท่าทีของยุโรปในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

'นาโตล้าสมัย' หรือ 'ไม่ตามใจสหรัฐ'?

คำว่านาโตล้าสมัยเป็นคำพูดที่บิดเบือน เพราะนาโตปรับปรุงเรื่อยมา แต่ที่พูดว่าล้าสมัยเป็นเพราะไม่ตรงตามความต้องการของรัฐบาลสหรัฐ เป็นโจทย์ที่ฝั่งยุโรปต้องหาคำตอบว่าควรพึ่งพาสหรัฐหรือควรเป็นอิสระมากขึ้น แต่เนื่องจากสมาชิกปัจจุบันแตกต่างหลากหลาย ไม่อาจให้คำตอบง่ายๆ และไม่ตรงความต้องการสหรัฐเต็มร้อย ที่สุดแล้วนาโตน่าจะคงอยู่ต่อไป เพราะเป็นประโยชน์ต่อทุกฝ่ายมากกว่า

บรรณานุกรม :

1. Europe needs own air defence to avoid reliance on US, urges Macron. (2023, June 20). Euro News. Retrieved from https://www.euronews.com/2023/06/20/europe-needs-own-air-defence-to-avoid-reliance-on-us-urges-macron

2. EU army: Will it be easy for Europe to get rid of American political diktat? (2018, November 17). RT. Retrieved from https://www.rt.com/news/444230-european-army-nato-split/

3. France a ‘historic’ ally of US, not a vassal state, says Macron. (2018, November 15). France 24. Retrieved from https://www.france24.com/en/20181114-france-historic-ally-america-vassal-macron-trump-defence

4. France deploys MAMBA air defense system to Romania. (2022, May 20). Aero Time. Retrieved from https://www.aerotime.aero/articles/31066-france-mamba-air-defense-system-romania

5. German-led Euro air defence plan faces pushback. (2023, June 19). The Local. Retrieved from https://www.thelocal.fr/20230619/france-pushes-back-against-german-led-euro-air-defence-plan

6. Germans in favor of 'reducing reliance' on US. (2019, December 3). Deutsche Welle. Retrieved from https://www.dw.com/en/germans-in-favor-of-reducing-reliance-on-us/a-51510739

7. Macron claims NATO is suffering 'brain death'. (2019, November 7). France 24. Retrieved from https://www.france24.com/en/20191107-macron-claims-nato-is-suffering-brain-death

8. Macron urges European army to defend against Russia, US. (2018, November 6). AFP. Retrieved from https://www.afp.com/en/news/3954/macron-urges-european-army-defend-against-russia-us-doc-1al8xf1

9. Merkel echoes call for an EU military. (2018, November 14). Gulf Times. Retrieved from https://www.gulf-times.com/story/612883/Merkel-echoes-call-for-an-EU-military

10. US 'protectorate' rebelling? Experts doubt EU's ability to stand up to Washington. (2018, August 28). RT. Retrieved from https://www.rt.com/news/437005-us-eu-protectorate-rebellion/

-----------------------

อิสราเอลผู้โดดเดี่ยวที่ยังพออบอุ่น

ในยามนี้หากเทียบกับอิหร่าน-อาหรับอาจตีความว่าอิสราเอลถูกโดดเดี่ยวมากขึ้นเมื่อเทียบกับอิหร่าน ยากที่ซาอุฯ จะคืนความสัมพันธ์กับอิสราเอลตราบเท่าที่ลัทธิไซออนิสต์ยังเป็นที่นิยม

             ในอดีตอิสราเอลกับซาอุฯ คือ 2 ตัวแสดงหลักประจำภูมิภาคตะวันออกกลาง เปรียบเสมือนนายอำเภอประจำภูมิภาคโดยมีสหรัฐเป็นแกนกลาง เกิดความสัมพันธ์ที่ซับซ้อน

            ทั้งซาอุดีอาระเบียกับอิสราเอลต่างเป็นพันธมิตรสหรัฐเนิ่นนาน 8 ทศวรรษ นับจากค.ศ.1945 เป็นต้นมารัฐบาลสหรัฐยึดมั่นข้อตกลงปกป้องราชวงศ์ซาอุฯ ภูมิภาคอ่าวเปอร์เซียแลกกับการที่สหรัฐได้เก็บเกี่ยวผลประโยชน์น้ำมันซาอุฯ

            ความสัมพันธ์กับอิสราเอลยิ่งล้ำลึก เริ่มตั้งแต่สถาปนารัฐอิสราเอลสมัยใหม่เมื่อค.ศ.1948 การเผชิญสงครามกับรัฐอาหรับ อียิปต์ หลายครั้งล้วนมีรัฐบาลสหรัฐเป็นผู้สนับสนุนรายใหญ่ รัฐบาลสหรัฐมีส่วนสำคัญทำให้นานาชาติยอมรับอิสราเอล สามารถกินดินแดนของปาเลสไตน์ท่ามกลางเสียงประณาม เมื่อไม่นานนี้ยอมรับเยรูซาเล็มเป็นเมืองหลวงอิสราเอล ถือเป็นชัยชนะครั้งสำคัญอีกครั้งของอิสราเอลๆ ที่คงอยู่และเติบใหญ่คือความขมขื่นของอาหรับทั้งมวล

            สังเกตว่า หลายทศวรรษแล้วที่พวกซาอุฯ กับอิสราเอลขัดแย้งรุนแรงถึงขั้นทำสงครามต่อกันหลายรอบ ปัจจุบันยังมีเรื่องที่เห็นต่างแต่ทั้งคู่เป็นพันธมิตรและอยู่ภายใต้การสนับสนุนดูแลของสหรัฐ

ไม่ทิ้งสัมพันธ์อาหรับ-อิสราเอลและอาจดีขึ้น :

            ฟังดูอาจแปลกๆ เพราะซาอุฯ จับมืออิหร่านแล้ว ทั้งมีความขัดแย้งกับอิสราเอลโดยเฉพาะเรื่องปาเลสไตน์ แต่ถ้าพิจารณาให้ดีซาอุฯ อาหรับร่วมมือทั้งทางตรงทางอ้อมกับอิสราเอลและกำลังฟื้นสัมพันธ์

            ย้อนหลังปี 2018 มกุฎราชกุมารซัลมานกล่าวว่าอิสราเอลมี “สิทธิ” เหนือดินแดนมาตุภูมิของตน คนยิวมีสิทธิแห่งการเป็นรัฐชาติ (nation-state) ที่อยู่ร่วมกับชนชาติอื่นโดยสันติ ซาอุฯ “ไม่มีปัญหาคนยิว” ทั้งยัง “มีผลประโยชน์ร่วมกันหลายอย่าง”

            คำพูดนี้เท่ากับยอมรับรัฐชาติอิสราเอลปัจจุบัน (ในเชิงหลักการ) ต่างจากอดีตที่ประกาศว่าอาหรับกับยิวอยู่ร่วมโลกกันไม่ได้

            มกุฎราชกุมารอธิบายเพิ่มว่า “ประเทศของเราไม่มีปัญหากับคนยิว ศาสดามุฮัมมัด (Muhammad) ของเราแต่งงานกับหญิงยิว ไม่ใช่เพียงเป็นเพื่อนแต่แต่งงานกัน เพื่อนบ้านของศาสดาก็เป็นพวกยิว ซาอุฯ ในปัจจุบันมีชาวยิวไม่น้อยทั้งจากอเมริกา ยุโรป”

             มีนาคม 2022 มกุฎราชกุมารซัลมานกล่าวว่าตนหวังว่าความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลกับปาเลสไตน์จะหมดไป ซาอุฯ ไม่มองว่าอิสราเอลเป็นศัตรู ตรงกันข้ามคาดหวังว่าจะเป็นพันธมิตรต่อกัน มีผลประโยชน์หลายอย่างที่ร่วมมือกันได้

            ไม่กี่ปีที่ผ่านมาชาติอาหรับบางประเทศปรับความสัมพันธ์กับอิสราเอล ที่โดดเด่นมากคือ Abraham Accords สิงหาคม 2020 สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์กับอิสราเอลสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตระดับปกติ เป็นวันแห่งประวัติศาสตร์ ก้าวย่างสำคัญของสันติภาพตะวันออกกลาง เดือนถัดมาบาห์เรนประกาศสถาปนาการทูตกับอิสราเอลเช่นกัน

            เนื้อหาตอนหนึ่งใน Abraham Accord ระบุชัดว่าทั้งอาหรับกับยิวต่างเป็นลูกหลานของอับราฮัม (Abraham) ความจริงแล้วในภูมิภาคตะวันออกกลางประกอบด้วยมุสลิม ยิว พวกนับถือคริสต์ และผู้นับถือศาสนาความเชื่ออื่นๆ แม้แตกต่างแต่ปรารถนาอยู่ร่วมกัน (spirit of coexistence) ด้วยความเข้าใจและเคารพซึ่งกันและกัน

            สรุปแล้ว Abraham Accords คือการประกาศยอมรับรัฐอิสราเอล เริ่มติดต่อกันทุกด้านเหมือนประเทศทั่วไป ทั้งๆ ปัญหาปาเลสไตน์ยังคงอยู่ อิสราเอลยังคงลุกล้ำตั้งถิ่นฐานในเขตเวสต์แบงก์มากขึ้นตามลำดับ พูดให้ชัดคือบรรดาประเทศที่เคยต่อต้านอิสราเอลเพราะปาเลสไตน์ (ส่วนใหญ่คือประเทศในตะวันออกกลาง นับถืออิสลามเป็นหลัก) ตอนนี้หันมาจับมือร่วมมือกัน นี่คือการทรยศหักหลังชาวปาเลสไตน์ใช่หรือไม่

            มองภาพรวมอาหรับกำลังเป็นมิตรกับอิสราเอลและอิหร่านไล่เลี่ยกัน ลดความขัดแย้งภูมิภาค ลดโอกาสทำสงครามใหญ่ที่มหาอำนาจอย่างสหรัฐหวังและใช้มาตลอด ทำลายทีละประเทศ เช่น อิรัก ซีเรีย เยเมน คำถามคือใครเป็นรายต่อไป ทั้งหมดนี้มาจากการเปลี่ยนทัศนคติ หลักคิด จนนำสู่นโยบายปรับสัมพันธ์

ต้องมีเส้นทางสันติภาพกับชาวปาเลสไตน์ด้วย :

            ในอีกด้านซาอุฯ ไม่ยอมมีความสัมพันธ์ระดับปกติกับอิสราเอล ยอมรับว่าถ้าซาอุฯ กับอิสราเอลปรับสัมพันธ์สู่ระดับปกติจะเป็นประโยชน์ต่อภูมิภาค แต่ตั้งเงื่อนไขว่าต้องมีเส้นทาง (แผน) สันติภาพกับชาวปาเลสไตน์ด้วย ให้พวกเขาได้รับความยุติธรรมมีอนาคต มีเส้นทางนำสู่ทวิรัฐ หาไม่แล้วสัมพันธ์ระดับปกติจะไม่เป็นประโยชน์เท่าไหร่ คิดว่าสหรัฐจะเห็นด้วยว่าเรื่องเหล่านี้สำคัญ

            จุดยืนซาอุฯ คือความเป็นไปของปาเลสไตน์เป็นปัจจัยสำคัญต่อเสถียรภาพภูมิภาค ประณามการกระทำรุนแรงต่อชาวปาเลสไตน์ ย้ำต้องเร่งแก้ปัญหานี้อย่างครอบคลุม มองหาหนทางสู่สันติภาพตามแนวทางทวิรัฐ (two-state solution) อย่างที่นานาชาติเอ่ยถึง ตามข้อเสนอรัฐอาหรับ สอดคล้องกับหลักกฎหมายระหว่างประเทศ สร้างรัฐปาเลสไตน์อิสระโดยยึดเขตแดนเมื่อปี 1967 มีเยรูซาเล็มตะวันออกเป็นเมืองหลวง ยุติการยึดครองดินแดนจากการรุกรานของอิสราเอล ผู้บ่อนทำลายความพยายามสู่สันติภาพ ขอร่วมปกป้องเยรูซาเล็ม สถานที่ศักดิ์สิทธิ์ รักษาสิ่งเหล่านี้ให้อยู่ดังเดิม

            หากเทียบกับอิหร่าน-อาหรับอาจตีความว่า อิสราเอลถูกโดดเดี่ยวมากขึ้นเมื่อเทียบกับอิหร่าน (อาหรับเป็นมิตรกับทั้งอิสราเอลและอิหร่าน แต่อาหรับทุกประเทศเป็นมิตรอิหร่าน ต่างจากที่ซาอุฯ ยังไม่เป็นมิตรอิสราเอลอย่างเป็นทางการ เมื่อเทียบกันแล้วอิสราเอลจึงถูกโดดเดี่ยวมากกว่าในเชิงเปรียบเทียบ) ซึ่งเป็นสถานการณ์ใหม่ ผลจากประธานาธิบดีสี จิ้นผิงเชื่อมความสัมพันธ์ซาอุดีอาระเบียกับอิหร่านเมื่อปี 2023 นี้เอง

            ไม่นานหลังซาอุดีอาระเบียกับอิหร่านเริ่มฟื้นฟูความสัมพันธ์ ต้นเดือนมิถุนายน 2023 Antony Blinken รัฐมนตรีกระทรวงต่างประเทศกล่าวว่าสหรัฐหวังช่วยให้อิสราเอลมีความสัมพันธ์ระดับปกติกับซาอุฯ หวังว่าจะเข้าร่วม Abraham Accords อันจะส่งเสริมให้ภูมิภาคมั่นคงยิ่งขึ้น ตระหนักว่าไม่ง่ายต้องใช้เวลาแต่หวังว่าจะสำเร็จในที่สุด ชี้ว่าการที่อิสราเอลเข้าไปตั้งถิ่นฐานในเขตเวสต์แบงก์ การปรับแก้สถานศักดิ์สิทธิ์ส่งผลเสียต่อแนวทางทวิรัฐ

วิเคราะห์การปรับสัมพันธ์อิสราเอลไม่น่าจะเกิด :

          ประการแรก พื้นที่ของปาเลสไตน์

            ถ้าคิดให้ดียากที่อิสราเอลจะสามารถทำตามเงื่อนไขของซาอุฯ แค่กลับไปยึดแนวเขตแดนเมื่อปี 1967 ก็ยากแล้ว หลายสิบปีที่ผ่านมาอิสราเอลเข้าครองพื้นที่ของปาเลสไตน์จำนวนมาก คนอิสราเอลหลายแสนเข้าไปตั้งถิ่นฐานและไม่น่าจะย้ายออกเพราะไม่รู้ว่าจะไปไหนดี ทุกวันนี้ยังคงกินดินแดนปาเลสไตน์มากขึ้น เห็นชัดว่าลำพังข้อนี้ก็ทำไม่ได้แล้ว ดังนั้นตราบใดที่รัฐบาลซาอุฯ ไม่เปลี่ยนข้อเรียกร้อง จะคืนความสัมพันธ์ได้อย่างไร

          ประการที่ 2 Greater Israel

            แนวคิดไซออนิสต์ต่อปาเลสไตน์คือพื้นที่ของอิสราเอลแบ่งใครไม่ได้ ยึดว่าเขต Judea (พื้นที่อิสราเอลในขณะนี้) กับ Samaria (เวสต์แบงก์) เป็นของอิสราเอลตามประวัติศาสตร์แต่ดั้งเดิม ดังนั้นพื้นที่ประเทศอิสราเอลขณะนี้รวมกับเวสต์แบงก์จะต้องเป็นของอิสราเอลวันยังค่ำและผู้อาศัยส่วนใหญ่ต้องเป็นชาวยิว จึงชอบธรรมที่จะผนวกเวสต์แบงก์เป็นส่วนหนึ่งของประเทศอิสราเอล ด้วยเหตุนี้บางคนคิดว่าเพราะไซออนิสต์นี่แหละอิสราเอลจึงมุ่งมั่นขยายดินแดนตามแนวทาง Greater Israel (เป้าหมายขยายพื้นที่อิสราเอลในทุกทิศทางจนกว่าจะได้พื้นที่ครบซึ่งต้องขยายอีกมาก)

            ทุกวันนี้ลัทธิไซออนิสต์ยังเป็นที่นิยม เป็นลัทธินิกายหนึ่งที่ผู้คนศรัทธา Greater Israel เป็นเป้าหมายลัทธิ นอกจากไม่คืนพื้นที่ยึดครองปัจจุบันยังต้องจะกินดินแดนเพิ่มอีก

            การฟื้นฟูความสัมพันธ์ซาอุดีอาระเบียกับอิหร่านกลายเป็นนโยบายเชิงรุก ส่วนสหรัฐกับอิสราเอลถอยร่น รัฐบาลไบเดนต้องรีบออกหน้าแสดงตัวขอปรับสัมพันธ์แทนอิสราเอล

18 มิถุนายน 2023

ชาญชัย คุ้มปัญญา

(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ “สถานการณ์โลก” ไทยโพสต์ ปีที่ 27 ฉบับที่ 9712 วันอาทิตย์ที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2566)

--------------------

บทความที่เกี่ยวข้อง : 

สหรัฐยากจะสร้างสงครามในตะวันออกกลางอีก

การปรับสัมพันธ์อิหร่าน-ขั้วซาอุฯ ทำให้สถานการณ์ตะวันออกกลางเปลี่ยนครั้งใหญ่ ยากที่สหรัฐจะทำสงครามและดึงอาหรับรบอิหร่าน

Jeddah Declaration 32 รวมอาหรับให้มั่นคงเป็นหนึ่งเดียว

แทนความขัดแย้งควรสร้างบรรยากาศการพัฒนา สันนิบาตรอาหรับยินดีร่วมมือกับทุกมหาอำนาจ ทุกศาสนาเชื้อชาติ นี่คือจุดยืนของชาติอาหรับที่คิดและทำเพื่อตัวเอง เป็นสิทธิที่พลเมืองอาหรับควรได้รับ

ยุทธศาสตร์ 2 นายอำเภอประจำตะวันออกกลาง

เป็นธรรมดาที่จะมีผู้แข็งแรงกับอ่อนแอกว่า รัฐบาลสหรัฐอาศัยอิสราเอลกับซาอุฯ ที่แข็งแรงและเป็นพันธมิตรของตนช่วยควบคุมกำกับภูมิภาคตะวันออกกลาง

บรรณานุกรม :

1. Abraham Accord signing: top quotes from the signing ceremony. (2020, September 16). The Jerusalem Post. Retrieved from https://www.jpost.com/middle-east/two-states-settlements-not-part-of-israel-deals-with-uae-bahrain-642424

2. Blinken takes aim at Israeli settlements; says US will press ahead with Israel-Saudi normalization. (2023, June 5). AP. Retrieved from https://apnews.com/article/us-israel-palestinians-saudi-arabia-ccc8da5992301d9a95a4be29f1860808

3. Israel and the Kingdom of Bahrain to establish 'full diplomatic relations,' Trump says. (2020, September 11). CNN. Retrieved from https://edition.cnn.com/2020/09/11/politics/israel-bahrain-trump/index.html

4. Mohammed bin Salman on Iran, Israel, US and future of Saudi Arabia: Full transcript. (2022, March 3).

Al Arabiya. Retrieved fromhttps://english.alarabiya.net/News/gulf/2022/03/03/Mohammed-bin-Salman-on-Iran-Israel-US-and-future-of-Saudi-Arabia-Full-transcript

5. Political / "Jeddah Declaration": Leaders of Arab countries stress the importance of strengthening joint Arab action based on foundations, values, common interests and one destiny. (2023, May 19). Saudi Press Agency. Retrieved from https://www.spa.gov.sa/68a3f8bca6a

6. Saudi Crown Prince recognizes Israel's right to exist. (2018, April 3). FRANCE 24. Retrieved from http://www.france24.com/en/20180403-saudi-arabia-israel-crown-prince-right-homeland-exist

7. Saudi Crown Prince: Iran's Supreme Leader 'Makes Hitler Look Good'. (2018, April 2). The Atlantic. Retrieved from https://www.theatlantic.com/international/archive/2018/04/mohammed-bin-salman-iran-israel/557036/

8. Saudi FM: Normalization with Israel would have benefits, but less without two states. (2023, June 8). Times of Israel. Retrieved from https://www.timesofisrael.com/saudi-fm-normalization-with-israel-would-have-benefits-but-less-without-two-states/

-----------------------

Global Security Initiative เพื่อความมั่นคงเอเชีย-แปซิฟิก

 เสถียรภาพและการอยู่ดีกินดีอย่างยั่งยืนขึ้นกับมีความมั่นคงและบริบทเอื้อการพัฒนาซึ่งไม่ได้มาง่ายๆ ต้องเริ่มจากเลือกอยู่ฝ่ายส่งเสริมผลประโยชน์ร่วมของประเทศต่างๆ

ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง  (Xi Jinping) กล่าวต่อที่ประชุมสมัชชาสหประชาชาติเมื่อมกราคม 2017 มีสาระสำคัญว่าแต่ไหนแต่ไรมนุษย์ต้องการสันติภาพกับการพัฒนา หลัก Five Principles of Peaceful Coexistence เป็นหลักพื้นฐานของกฎบัตรสหประชาชาติที่มีอายุกว่า 70 ปี และเป็นหลักการที่ได้จากที่ประชุม Bandung Conference เมื่อกว่า 60 ปีก่อน หลักการนี้เป็นรากฐานสำคัญของการอยู่ร่วมกันของมนุษย์ชาติ สอดคล้องกับหลักยึดจีนดังนี้ 

ข้อแรก ต้องการสันติภาพโลก อยู่ร่วมกันฉันมิตร

จีนมีประสบการณ์ขมขื่นเมื่อต่างชาติรุกราน ดังเช่นสงครามฝิ่นเมื่อปี 1840 (1840 Opium War) ด้วยเหตุนี้จีนจะไม่ทำเช่นนี้กับชาติอื่น และเชื่อเสมอว่าสันติภาพกับเสถียรภาพคือหนทางสู่การพัฒนาและการกินดีอยู่ดี

ประธานาธิบดีสี จิ้นผิงกล่าวว่าการที่จีนพัฒนาจากประเทศยากจนอ่อนแอเป็นประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับ 2 ของโลก ไม่ใช่ด้วยการรุกรานทางทหารหรือล่าอาณานิคม แต่ด้วยการที่ประชาชนทำงานอย่างหนักและแสวงหาสันติภาพ

ข้อ 2 พัฒนาประเทศร่วมกับนานาชาติ

จีนตระหนักว่าเศรษฐกิจของตนผูกโยงกับเศรษฐกิจโลก จึงสนับสนุนให้เศรษฐกิจนานาชาติเติบโตเพราะจีนจะได้เติบโตด้วย ประชาชนจีนต้องการเช่นนั้น ต้องการทำงานหนักและพัฒนาเติบโตร่วมกับนานาชาติ BRI (Belt and Road initiative) คืออีกตัวอย่างรูปธรรม กว่าร้อยประเทศเข้าร่วมโครงการแล้ว

ข้อ 3 กระชับมิตรภาพความร่วมมือ

ภายใต้หลัก Five Principles of Peaceful Coexistence จีนจะสร้างรูปแบบความสัมพันธ์ใหม่กับสหรัฐ เป็นความสัมพันธ์รูปแบบใหม่ของมหาอำนาจ เป็นหุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์รอบด้าน (a comprehensive strategic partnership of coordination) กับรัสเซีย ร่วมสร้างสันติร่วมพัฒนาประเทศกับอูยี

ข้อ 4 ยึดมั่นพหุภาคีนิยม (multilateralism)

เป็นหลักที่รักษาสันติภาพ ส่งเสริมการพัฒนา สอดคล้องกับหลักสหประชาชาติ

ต้นเดือนมิถุนายน 2023 ในงานประชุม IISS Shangri-La Dialogue หรือ International Institute for Strategic Studies นายพลหลี่ ซางฟู (Li Shangfu) สมาชิกสภาแห่งรัฐ รัฐมนตรีกระทรวงกลาโหมจีนชี้ว่าตอนนี้เศรษฐกิจโลกหงอยเหงาเซื่องซึม มีความคิดแบบสงครามเย็น มีความขัดแย้งในภูมิภาค เกิดภัยคุกคามใหม่เรื่องแล้วเรื่องเล่า โลกห่างไกลความสงบ ผู้คนทั่วโลกโหยหาสันติภาพการพัฒนาและความร่วมมือ ประธานาธิบดีสี จิ้นผิงเสนอ Global Security Initiative (GSI) ส่งเสริมความร่วมมือสมบูรณ์ครบถ้วน ความมั่นคงยั่งยืน หาแนวทางความร่วมมือใหม่ 

Global Security Initiative (GSI):

ถ้ายึดหลัก GSI กับภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก เสถียรภาพและการอยู่ดีกินดีอย่างยั่งยืนขึ้นกับมีความมั่นคงและบริบทเอื้อการพัฒนาซึ่งไม่ได้มาง่ายๆ ประเทศในภูมิภาคต้องทำหลายอย่าง กำลังเผชิญความท้าทาย ต้องเริ่มจากเลือกอยู่ฝ่ายส่งเสริมผลประโยชน์ร่วมของประเทศต่างๆ ในย่านนี้ ด้วยการ

ประการแรก เคารพซึ่งกันและกันแทนการข่มขู่หรือวางตัวเป็นเจ้า

เป็นความจริงที่ว่าที่ไหนมีลัทธิความเป็นเจ้า (hegemonism) กับการเมืองเชิงอำนาจ (power politics) ที่นั่นผู้คนจะถูกเข่นฆ่าจากความไร้เสถียรภาพหรือเลวร้ายกว่านั้น จีนเชื่อว่าการเคารพซึ่งกันและกันกับการปฏิบัติต่อกันอย่างเท่าเทียมคือกุญแจอยู่ร่วมกันอย่างสมานฉันท์ จีนไม่เห็นด้วยอย่างยิ่งที่ประเทศต่างๆ ต้องทำตามความต้องการที่บางประเทศกำหนด หรือสร้างความมั่งคั่งบนความสูญเสียของประเทศอื่นๆ บางประเทศตั้งใจแทรกแซงกิจการภายในของประเทศอื่น ชอบคว่ำบาตรผู้อื่นเพียงฝ่ายเดียว (unilateral sanctions) โจมตีด้วยกำลังทหาร ยั่วยุให้คนในประเทศแบ่งขั้วแตกแยกเกิดการปฏิวัติ ก่อสงครามตัวแทนไปทั่ว สร้างความปั่นป่วนวุ่นวายแล้วเดินจากไปเสียดื้อๆ ทิ้งเศษซากไว้ข้างหลัง ต้องไม่ปล่อยให้เกิดเรื่องเช่นนี้อีกครั้งกับเอเชีย-แปซิฟิก

การเคารพซึ่งกันและกันคือยอมรับการปกครองตนเองของประเทศอื่นและยอมรับสิทธิที่จะเลือกวิถีการพัฒนา ส่วนลัทธิความเป็นเจ้าจะตัดทอนอำนาจการปกครองของประเทศอื่นและสิทธิที่จะเลือกวิถีการพัฒนา

จีนยึดมั่นความเป็นศูนย์กลางของอาเซียน (ASEAN centrality) และที่พวกเขาปกครองตนเอง จะร่วมมือกับอาเซียนด้วยความเคารพซึ่งกันและกัน

ประการที่ 2 เป็นธรรมและยุติธรรม (fairness and justice)

ต้องก้าวข้ามกฎแห่งป่า (law of the jungle) ด้วยความเป็นธรรมและยุติธรรม ทุกประเทศไม่ว่าเล็กหรือใหญ่ จนหรือรวยต้องเท่าเทียมกันในประชาคมโลก ประเด็นต่างๆ ต้องใช้การปรึกษาหารือแทนการชี้นิ้วบงการโดยไม่กี่ประเทศ จีนยืนยันที่จะให้โลกยุติธรรมและเท่าเทียมกันมากขึ้น ให้สหประชาชาติเป็นศูนย์กลาง ให้ระเบียบระหว่างประเทศอยู่ภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศและบรรทัดฐานที่สอดคล้องกับกฎบัตรสหประชาชาติ

ยึดแนวทางพหุภาคีนิยมหาความร่วมมือที่ได้ประโยชน์ด้วยกันทั้ง 2 ฝ่าย ตรงข้ามกับบางประเทศที่หยิบใช้กฎหมายระหว่างประเทศบางข้อ พยายามบังคับให้ผู้อื่นใช้กฎที่ตนตั้งเอง พวกนี้พยายามบอกว่าสร้างระเบียบโลกที่ตั้งบนกฎกติกาแต่ไม่เคยบอกว่ากฎกติกาที่ว่าเป็นอย่างไรและใครเป็นคนตั้ง บางประเทศยึดหลัก exceptionalism และถือปฏิบัติสองมาตรฐาน (double standards) ทั้ง exceptionalism กับถือปฏิบัติสองมาตรฐานล้วนใช้สร้างผลประโยชน์ให้กับตัวเองและผู้ที่ยอมเดินตามเพียงไม่กี่ประเทศเท่านั้น

ประการที่ 3 กำจัดข้อขัดแย้งและการเผชิญหน้าด้วยการเคารพซึ่งกันและกันและปรึกษาหารือ

ความเห็นต่างตกลงกันไม่ได้เป็นเรื่องปกติ มี 2 ทางเลือกคือสร้างความตึงเครียด โหมไฟให้แรงกว่าเดิม กับอีกทางคือมุ่งหาฉันทามติ ส่งเสริมการเจรจาประนีประนอม ในการจัดการวิกฤตระหว่างประเทศจีนมุ่งหาสันติภาพ ไม่ว่าทั้งที่ตะวันออกกลาง คาบสมุทรเกาหลีและยูเครน ลดความร้อนแรงของสถานการณ์ทั้งหลาย ต่างจากบางประเทศที่ขยายฐานทัพ ส่งทหารไปตามที่ต่างๆ เร่งขยายการแข่งขันทางอาวุธ ส่งมอบเทคโนโลยีนิวเคลียร์แก่ประเทศที่ยังไม่มีนิวเคลียร์ มักคิดเรื่องสร้างศัตรูหรือการเผชิญหน้า เติมเชื้อไฟให้รุนแรงยิ่งขึ้น

อันที่จริงแล้วเหล่าประเทศในภูมิภาคมีสติปัญญา มีขีดความสามารถที่จะแก้ไขข้อขัดแย้งความแตกต่าง ข้อพิพาทที่มีอยู่ ท้ายที่สุดแล้วต้องจบลงที่การพูดคุยสื่อสาร ปรองดองและร่วมมือกัน ภูมิภาคจึงจะได้สันติภาพ

ประการที่ 4 เปิดกว้างและรวมทุกประเทศเข้าด้วยกัน (openness and inclusiveness)

ตอนนี้แนวคิดแบบสงครามเย็นกำลังมาแรง สุ่มเสี่ยงเผชิญหน้าในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก ยุทธศาสตร์จีนไม่ให้ความสำคัญกับการสร้างพันธมิตรทางทหารเพื่อต้านภัยคุกคามที่จินตนาการเอาเองอย่างที่มหาอำนาจบางประเทศทำ

ผลความพยายามสร้างพันธมิตรทำนองนาโตในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิกคือประเทศในภูมิภาคตกเป็นตัวประกัน (ที่จะต้องปฏิบัติตามข้อตกลงของการเป็นพันธมิตร) เข้าร่วมเกมสร้างความขัดแย้ง การเผชิญหน้าซึ่งจะยิ่งสร้างความแตกแยก ขยายข้อพิพาท ประวัติศาสตร์ได้พิสูจน์แล้วว่าขั้วทางการเมืองไม่สร้างความมั่นคงแท้ มีแต่ยกระดับความขัดแย้ง ทำลายเสถียรภาพภูมิภาค

วันนี้เรื่องที่ภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิกจำต้องมีคือการเปิดกว้างและทุกประเทศร่วมมือกัน ไม่ปล่อยให้ความเป็นไปของภูมิภาคมีเพื่อบางประเทศเท่านั้น ต้องไม่ลืมหายนะจากสงครามโลก 2 ครั้งและอดีตสงครามเย็น ไม่ปล่อยให้ประวัติศาสตร์ซ้ำรอย

11 มิถุนายน 2023

ชาญชัย คุ้มปัญญา

(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ “สถานการณ์โลก” ไทยโพสต์ ปีที่ 27 ฉบับที่ 9705 วันอาทิตย์ที่ 11 มิถุนายน พ.ศ. 2566)

-----------------------

บรรณานุกรม : 

1. Li Shangfu. (2023, June). International Institute for Strategic Studies (IISS). Retrieved from file:///C:/Users/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%8D%E0%B8%8A%E0%B8%B1%E0%B8%A2/Downloads/general-li-shangfu-state-councilor-minister-of-national-defense-china---provisional.pdf

2. Work Together to Build a Community of Shared Future for Mankind. (2017, January 18). Xinhua. Retrieved from http://news.xinhuanet.com/english/2017-01/19/c_135994707.htm

----------------

สหรัฐยากจะสร้างสงครามในตะวันออกกลางอีก

การปรับสัมพันธ์อิหร่าน-ขั้วซาอุฯ ทำให้สถานการณ์ตะวันออกกลางเปลี่ยนครั้งใหญ่ ยากที่สหรัฐจะทำสงครามและดึงอาหรับรบอิหร่าน

            ต้นเดือนเมษายน 2023 อิหร่าน-ขั้วซาอุฯ ทั้ง 2 ประเทศแถลงร่วมกันว่าจะเปิดสถานทูตระหว่างกัน จะมีความสัมพันธ์ด้านความมั่นคงกับเศรษฐกิจอีกครั้ง เรื่องนี้น่าสนใจมาก เป็นการตัดสินใจที่ห้าวหาญสวนหลักคิดเดิมที่ยึดมาหลายทศวรรษ หลังจากนั้นอีกหลายประเทศทยอยฟื้นความสัมพันธ์ปกติกับอิหร่าน

            เพื่อให้เข้าใจยิ่งขึ้น ควรทบทวนความบาดหมางในอดีต ย้อนหลังกุมภาพันธ์ 2018 นายอเดล อัล-จูเบียร์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศชี้ว่าอิหร่านสนับสนุนผู้ก่อการร้ายหลายกลุ่ม ทั้งให้แห่งพักพิงแก่อัลกออิดะห์ ทั้งหมดนี้เริ่มต้นจากการปฏิวัติของอยาตุลเลาะห์ โคไมนี (Ayatollah Khomeini)

            ในปี 1979 อยาตุลเลาะห์ โคไมนี ผู้นำศาสนาอิสลามนิกายชีอะห์ นำการปฏิวัติอิสลามสู่ประเทศอิหร่าน โค่นล้มระบอบอำนาจเก่า เปลี่ยนแปลงระบอบปกครองเป็นระบอบ Islamic theocracy ยึดหลักศาสนาเป็นรากฐานการปกครอง และเปลี่ยนชื่อประเทศเป็น “สาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน”

            การปฏิวัติสร้างความแบ่งแยกทางนิกายอย่างรุนแรง ระหว่างซุนนีที่มีซาอุฯ เป็นแกนนำกับชีอะห์ที่กำลังโด่งดังในอิหร่านขณะนั้น พร้อมกับส่งออกการปฏิวัติอิสลาม (ชีอะห์) ช่วงนั้นกระแสชีอะห์มาแรง เป็นเรื่องที่เพื่อนบ้านอาหรับยอมรับไม่ได้ (ไม่เพียงการเปลี่ยนนิกาย อาจส่งผลล้มระบอบปกครองจากระบอบกษัตริย์ของเหล่ารัฐอาหรับมาเป็นแบบผู้นำศาสนามีอำนาจสูงสุด)

            เมษายน 2018 มกุฎราชกุมาร มุฮัมมัด บิน ซัลมาน (Mohammed bin Salman) กล่าวโจมตีผู้นำอิหร่านอย่างรุนแรงว่า “ผมเชื่อว่าผู้นำสูงสุดอิหร่านทำให้ฮิตเลอร์ดูดี ฮิตเลอร์ไม่ได้ทำอย่างที่ผู้นำสูงสุดอิหร่านกำลังทำ ฮิตเลอร์พยายามครอบครองยุโรป แต่ผู้นำสูงสุดพยายามครอบครองโลก เป็นฮิตเลอร์ของตะวันออกกลาง ... ตนไม่อยากเห็นสิ่งที่เกิดขึ้นในยุโรปมาเกิดขึ้นในตะวันออกกลาง”

            ในการตัดสินใจปรับสัมพันธ์นี้เจ้าชาย มุฮัมมัด บิน ซัลมาน มกุฎราชกุมารและนายกรัฐมนตรีมีส่วนสำคัญ จะเห็นว่า นโยบายต่ออิหร่านเปลี่ยนจากหน้ามือเป็นหลังมือ (ไม่คิดว่าผู้นำสูงสุดอิหร่านเป็นฮิตเลอร์อีกต่อไป) อย่างไรก็ตามการปรับความสัมพันธ์อาจยังไม่สนิทใจ รอเวลาทดสอบความสัมพันธ์นี้

            ควรเข้าใจว่าแต่ไหนแต่ไรรัฐบาลซาอุฯ ทำหน้าที่เป็นผู้นำซุนนีต่อต้านชีอะห์อิหร่าน อิสราเอลกับสหรัฐได้รับประโยชน์จากการนี้ รัฐบาลสหรัฐใช้หลักนิยมแบ่งแยกแล้วปกครอง (divide and rule) กับภูมิภาคตะวันออกกลาง การจับมือระหว่างซาอุฯ-อิหร่านทำลายหลักนิยมนี้

            ในกรณีภูมิภาคตะวันออกกลางคือยุยงปลุกปั่นให้แบ่งแยกด้วยศาสนานิกาย (ซุนนี-ชีอะห์) ระหว่างผู้ปกครองประเทศ เชื้อชาติ (อาหรับ-เปอร์เซีย-เติร์ก-เคิร์ด) ซึ่งบางส่วนแตกแยกอยู่แล้ว เช่นนิกายศาสนา เพียงแต่โหมไฟความแตกแยกให้ทวีความรุนแรง จนแสดงการกระทำที่รุนแรง สร้างผลกระทบวงกว้าง

ผลประโยชน์ของสหรัฐ :

            หลายทศวรรษที่ผ่านมา ย้อนหลังตั้งแต่สงครามอิรัก-อิหร่าน 1980-88 สหรัฐมีส่วนสำคัญสร้างความขัดแย้งตามวาระที่ตนกำหนด บังคับทิศทางราคาน้ำมัน ขายอาวุธมหาศาล ปกป้องอิสราเอล สำแดงอิทธิพลของตนเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน แม้ว่าปัจจุบันสหรัฐผลิตพลังงานใช้เองและส่งออกด้วย แต่ราคาน้ำมันก๊าซธรรมชาติเป็นราคาตลาดโลก ความเป็นไปของตะวันออกกลางจึงมีบทบาทต่อราคาที่ส่งผลดีหรือร้ายต่อทุกประเทศทั่วโลก ทั้งยังสามารถใช้น้ำมันควบคุมเศรษฐกิจสังคมประเทศใดประเทศหนึ่ง เป็นยุทธศาสตร์ใช้น้ำมันควบคุมโลกของสหรัฐ

            ประเด็นอยู่ที่ว่ารัฐบาลซาอุฯ แกนนำโอเปกจะให้ความร่วมมือหรือไม่ ร่วมมือมาจากเหตุผลใด เป็นความคิดเห็นร่วมหรือเป็นการกดดันจากสหรัฐ ซาอุฯ จำต้องยินยอมตามความต้องการของรัฐบาลอเมริกันเสียทุกเรื่องหรือไม่

            เรื่องขายอาวุธมักเป็นหัวข้อที่ชอบเอ่ยถึง ข้อมูลจาก SIPRI ระบุว่าช่วงปี 2016-2020 สหรัฐส่งออกอาวุธมากที่สุดในโลก มีซาอุฯ เป็นลูกค้ารายใหญ่อันดับแรก ซาอุฯ ประเทศเดียวนำเข้า 24% ของอาวุธที่สหรัฐส่งออกทั้งหมด

            คำถามที่ดีกว่านั้นคือกองทัพซาอุฯ จำต้องการอาวุธมากขนาดนั้นหรือ ภัยคุกคามรุนแรงแค่ไหน ซื้อเพราะหวังใช้จริงหรือด้วยเหตุผลอื่นที่ไม่เกี่ยวกับกองทัพโดยตรง

พันธมิตรเก่าแก่ :

            กลับมาที่สถานการณ์ตะวันออกกลาง หากบริบทใหม่ไม่เอื้อให้เกิดความรุนแรง รัฐบาลสหรัฐกับพวกมี 2 ทาง ลงทุนลงแรงมากขึ้นหรือละความพยายามที่จะสร้างสงคราม มีข่าวว่านักการเมืองอเมริกันหงุดหงิดหลังซาอุฯ-อิหร่านเป็นมิตรต่อกัน William Burns ผู้อำนวยการ CIA เผยคนในรัฐบาลหงุดหงิดเหมือนตนถูกทิ้ง

            แต่หากตีความว่าซาอุฯ ทิ้งพันธมิตรสหรัฐอันเก่าแก่ไม่น่าจะถูกต้อง ความเป็นพันธมิตรยังคงอยู่ กรกฎาคม 2022 ในโอกาสประธานาธิบดีโจ ไบเดนเยือนซาอุ ฯ อย่างเป็นทางการ รัฐบาลไบเดนกับซาอุฯ ลงนามความร่วมมือ 18 ข้อตกลง ทั้งด้านอวกาศ การลงทุน พลังงาน สุขภาพ การรายงานข่าวจากสื่อรัฐ

            นายอเดล อัล-จูเบียร์ (Adel al-Jubeir) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของซาอุดีอาระเบีย กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างซาอุฯ กับสหรัฐ ว่า “2 ประเทศเป็นพันธมิตรกับหุ้นส่วนมานาน 8 ทศวรรษแล้ว มีผลประโยชน์ร่วมกันมหาศาล และมีความท้าทายมากมายที่จะต้องร่วมกันเผชิญ” การที่ประธานาธิบดีไบเดนเยือนซาอุฯ แสดงถึงความสำคัญที่มีต่อกัน เพื่อสันติภาพและความมั่นคงของโลก 2 ประทศทำงานบนพื้นฐานยึดหลักการร่วม ให้มั่นใจว่าจะมีสัมพันธ์ที่ดีต่อกันอีก 8 ทศวรรษ ความจริงแล้วความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาลไบเดนกับซาอุฯ นั้นเข้มแข็งมาก (very solid) ไม่ได้ขัดแย้งรุนแรงเหมือนที่หลายคนพูด

            อะไรที่ร่วมมือได้ยังทำต่อไป เพียงแค่ซาอุฯ หวังดำเนินนโยบายที่เป็นตัวของตัวเองมากขึ้น ไม่ตกเป็นเหยื่อที่ถูกทำลาย ยึดแนวทางโลกหลายขั้ว มกุฎราชกุมาร มุฮัมมัด บิน ซัลมาน กล่าวในโอกาสไบเดนเยือนซาอุฯ ว่าเป็นธรรมดาที่ประเทศต่างๆ จะยึดถือคุณค่าต่างกันและควรเคารพความแตกต่างของอีกฝ่าย ถ้ารัฐบาลสหรัฐจะติดต่อกับประเทศที่คิดเห็นตรงกันร้อยเปอร์เซ็นต์อาจจะเหลือแค่นาโตเท่านั้น ซาอุฯ กับสหรัฐจะอยู่ร่วมกันทั้งๆ ที่ทั้งคู่แตกต่างกัน

เป็นผู้ดูแลความมั่นคง :

            ในด้านหนึ่งอิทธิพลลดลง แต่ความตั้งใจและการคงอยู่ของกองทัพสหรัฐในย่านนี้แข็งแกร่ง ย้ำเข้าพัวพัน (engage) ภูมิภาค ปลายเดือนพฤษภาคม 2023 กลาโหมสหรัฐปรับแผน ตอกย้ำเข้าพัวพันภูมิภาคตะวันออกกลาง ประกาศเป็นผู้ดูแลความมั่นคง ส่งเสริมประชาธิปไตย รักษาผลประโยชน์ของตนในย่านนี้ โดยเฉพาะผลประโยชน์สำคัญยิ่ง (vital interests) พร้อมใช้กำลังถ้าจำเป็นและตนจะเป็นฝ่ายชนะ

            ที่ผ่านมากองทัพสหรัฐพยายามเชื่อมต่อระบบป้องกันของประเทศแถบนี้ที่มีซาอุฯ เป็นแกนนำ ทั้งยังขอให้ประเทศต่างๆ ช่วยกันลงทุน สนับสนุนงบประมาณ ใช้ระบบอาวุธที่ทันสมัยสอดรับกับกำลังรบของปรปักษ์ แต่เรื่องนี้ไม่ค่อยคืบหน้าเนื่องจากยังต้องไว้ใจกันมากขึ้น ระบบร่วมอาจกลายเป็นระบบที่สหรัฐเป็นผู้ควบคุมหลัก ทำตามความต้องการของสหรัฐ สัมพันธ์กับที่ในระยะหลังชาติอาหรับในย่านนี้หันเข้าหาจีน รัสเซียมากขึ้นด้วย

            แม้รัฐบาลสหรัฐยากจะสร้างสถานการณ์ตึงเครียดหรือสงครามได้อีก แต่เนื่องจากมีอิทธิพลมานาน วางเครือข่ายความมั่นคงอย่างเหนียวแน่น สหรัฐจึงมีบทบาทสำคัญต่อไป และต้องติดตามว่ามีแผนใหม่ที่จะกระชับอำนาจหรือไม่

4 มิถุนายน 2023

ชาญชัย คุ้มปัญญา

(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ “สถานการณ์โลก” ไทยโพสต์ ปีที่ 27 ฉบับที่ 9698 วันอาทิตย์ที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2566)

----------------------

บทความที่เกี่ยวข้อง :

ยุทธศาสตร์ 2 นายอำเภอประจำตะวันออกกลาง
เป็นธรรมดาที่จะมีผู้แข็งแรงกับอ่อนแอกว่า รัฐบาลสหรัฐอาศัยอิสราเอลกับซาอุฯ ที่แข็งแรงและเป็นพันธมิตรของตนช่วยควบคุมกำกับภูมิภาคตะวันออกกลาง

อำนาจ 3 เส้าผู้หมายครองตะวันออกกลาง

การยอมรับรัฐอิสราเอล ซาอุฯ “ไม่มีปัญหาคนยิว” ทั้งยังมีผลประโยชน์ร่วมกันหลายอย่างจากปากของมกุฎราชกุมารซัลมาน จะนำสู่การพันธมิตรของ “อำนาจ 3 เส้าผู้หมายครองตะวันออกกลาง” อย่างเปิดเผย

บรรณานุกรม :

1. All legal measures taken over Khashoggi killing: Saudi Crown prince to Biden. (2022, July 16). Al Arabiya. Retrieved from https://english.alarabiya.net/News/gulf/2022/07/16/All-legal-measures-taken-over-Khashoggi-killing-Saudi-Crown-prince-to-Biden

2. Dargie, Richard. (2008). Iran. USA:  Arcturus Publishing.

3. Erlich, Reese. (2014). Inside Syria: The Backstory of Their Civil War and What the World Can Expect. New York: Prometheus Books.

4. INTERVIEW: Adel Al-Jubeir on why Biden’s Saudi visit is a success, and US commitment to Kingdom’s security. (2022, July 16). Arab News. Retrieved from https://www.arabnews.com/node/2123271/saudi-arabia

5. Iran must pay for regional meddling, Saudi minister says. (2018, February 18). The National. Retrieved from https://www.thenational.ae/world/mena/iran-must-pay-for-regional-meddling-saudi-minister-says-1.705759

6. Iran's Ayatollah Khamenei backs restoration of full diplomatic relations with Egypt. (2023, May 29). The National News. Retrieved from https://www.thenationalnews.com/mena/2023/05/29/irans-ayatollah-khamenei-backs-restoration-of-full-diplomatic-relations-with-egypt/

7. Israel Has Right to Land, Iran's Khamenei Makes Hitler Look Good – Saudi Prince. (2018, April 3). Sputnik News. Retrieved from https://sputniknews.com/middleeast/201804031063156343-israel-iran-saudi-prince-interview/

8. Myanmar Military Govt Files Cases Against Daw Aung San Suu Kyi, President. (2020, February 3). The Irrawaddy. Retrieved from https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-files-cases-daw-aung-san-suu-kyi-president.html

9. Pentagon official outlines ‘paradigm shift’ in US defense approach to Middle East. (2023, May 25). Al Arabiya. Retrieved from https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2023/05/24/US-national-security-interests-interwoven-in-Middle-East-Pentagon-official-says

10. Rogin, Josh. (2014, June 14). America's Allies Are Funding ISIS. The Daily Beast. Retrieved from http://www.thedailybeast.com/articles/2014/06/14/america-s-allies-are-funding-isis.html

11. Saudi Arabia, Iran formally restore ties, agree to travel visas for citizens. (2023, April 7). Arab News. Retrieved from https://www.arabnews.com/node/2282371/saudi-arabia

12. Saudi Arabia, US ink 18 agreements, including on space, investment, energy. (2022, July 16). Arab News. Retrieved from https://www.arabnews.com/node/2123196/business-economy

13. Saudi foreign minister says regional problems began with Khomeini revolution. (2018, February 18). Al Arabiya. Retrieved from http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/02/18/Saudi-foreign-minister-says-regional-problems-began-with-Khomeini-revolution.html

14. Stockholm International Peace Research Institute. (2021, March 15). International arms transfers level off after years of sharp growth; Middle Eastern arms imports grow most, says SIPRI. Retrieved from https://sipri.org/media/press-release/2021/international-arms-transfers-level-after-years-sharp-growth-middle-eastern-arms-imports-grow-most?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=newsletter_axiosworld&stream=world

15. UN Envoy for Iraq: ISIL Militants Well-Funded. (2014, June 26). FNA. Retrieved from http://english.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13930405000725

16. Xinhua Commentary: U.S. politicians' "frustration" over Saudi-Iran deal exposes hegemonic mindset. (2023, April 10). Xinhua. Retrieved from https://english.news.cn/20230410/bf3d40257fff417d846fcdcc4c648b71/c.html

-----------------------

รอบวันสถานการณ์โลก มิถุนายน 2023

 

... ร่วมพูดคุยติดตามข่าวสารสำคัญได้ที่ ห้องไลน์ “สถานการณ์โลก”

https://line.me/ti/g2/gJydU7mfnBww2eG9biRFbdMp5b8yPWp7q1U2nA?utm_source=invitation&utm_medium=link_copy&utm_campaign=default

ศุกร์ 30 มิถุนายน

ระบบโลกที่แยกส่วน (The Hill)

แนวคิดอธิบายว่าระบบโลกที่กำลังเปลี่ยนในยามนี้ แม้มีการแข่งขันช่วงชิงหรือกระทั่งทำสงคราม แต่อิทธิพลจากมหาอำนาจกระจุกตัวในบางภูมิภาคเท่านั้น สื่อจะสนใจจุดที่ร้อนแรงขัดแย้งเป็นหลัก ประเทศชายขอบอีกมากที่ไม่ตกเป็นเป้าช่วงชิง จึงไม่ค่อยรับผลหรือไม่เป็นที่สนใจนัก 

บางเทศที่มีพลังอำนาจอย่างอินเดีย อาเซียน สามารถแข็งขืนหรือร่วมมือกับทั้ง 2 ขั้ว เป็นอีกภาพที่ชี้ว่าระบบโลกใหม่ที่กำลังพัฒนาไม่ใช่ระบบที่ชัดเจนทุกประเทศอยู่ใต้ระบบใหม่เหมือนกันหมด ในยามนี้ความพยายามที่จะชี้ว่าเป็นระบบโลกแบบใดอาจไม่ค่อยได้ประโยชน์ ไม่สามารถเป็นตัวแทนได้ทั้งหมด

เศรษฐกิจสหรัฐไตรมาส 1 โตถึง 2% ต่อปี เป็นตัวเลขปรับใหม่ (AP)

โตเร็วสุดในรอบ 2 ปี เดิมคาดว่าโต 1.3% ยอดค้าปลีกเดือนก่อนสูงขึ้น อัตราว่างงาน 3.7% ต่ำสุดในรอบหลายทศวรรษ

พฤหัส 29 มิถุนายน

Peter Szijjarto รัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศฮังการีกล่าวว่า ยุโรปเข้าใกล้หายนะเพราะช่วยยูเครนรบรัสเซีย (RT)

จริงๆ แล้วยุติสงครามได้ ปกป้องชีวิตได้หลายพันแต่จะทำเช่นนี้ได้ต้องแก้โรคจิตอยากทำสงครามก่อน ที่ผ่านมาฮังการีย้ำให้ยุติสงคราม ชี้ว่ายูเครนไม่วันชนะสงครามนี้ ประเด็นอยู่ที่อเมริกาต้องการอะไร ยามนี้ยูเครนสูญอธิปไตยแล้ว ไม่มีเงิน ไม่มีอาวุธ ที่รบได้เพราะตะวันตกสนับสนุน

ยุทธศาสตร์ความมั่นแห่งชาติให้ความสำคัญกับความมั่นคงปัจเจกชน (National Security Strategy 2023)

ประกันสิทธิตามหลักประชาธิปไตย มีเสรีภาพ ให้ความสำคัญกับสตรีและคนชายขอบกล่ามต่างๆ ในเยอรมนี มียุทธศาสตร์ที่เจาะจงประเด็นเหล่านี้ พร้อมตั้งงบประมาณรองรับอย่างเหมาะสม

ทางการสหรัฐเตือนอิสราเอลที่ยังลุกล้ำยึดครองดินแดนเขตเวสต์แบงก์ (West Bank) ทำให้ความสัมพันธ์กับซาอุฯ ตึงเครียดไม่สิ้นสุด (Al-monitor)

ปลายเดือนมิถุนายน 2023 ย้ำอีกครั้งว่า เรื่องนี้ขวางนโยบายอิสราเอลปรับสัมพันธ์กับพวกอาหรับ และซาอุฯ ขอความคืบหน้าเรื่องทวิรัฐ (two-state solution)

พุธ 28 มิถุนายน

เยอรมนีเฝ้าสังเกตความเป็นปรปักษ์และการแข่งขันช่วงชิงที่แรงขึ้นในไม่กี่ปีที่ผ่านมา (National Security Strategy 2023)

จีนพยายามปรับเปลี่ยนระเบียบโลก มีอิทธิพลต่อภูมิภาค เพิ่มความตึงเครียด สิทธิมนุษชนถูกบั่นทอน จีนใช้อิทธิพลทางเศรษฐกิจเพื่อเป้าหมายทางการเมือง ในขณะเดียวดันจีนเป็นหุ้นส่วนที่ขาดไม่ได้จำต้องร่วมมือกันสู้กับความท้าทายที่โลกเผชิญ จึงต้องฉวยโอกาสร่วมมือกัน

อังคาร 27 มิถุนายน

ความร่วมมือเศรษฐกิจรัสเซีย-จีนขยายตัวต่อเนื่อง (Sputnik Globe)

ยอดค้าจีน-รัสเซียปีก่อน (2022) โต 29.3 % รวมมูลค่า 190,000 ล้านดอลลาร์

ความปลอดภัยในนิยามของเยอรมนี : (National Security Strategy 2023)

เยอรมนีไม่เพียงปกป้องตนเองเท่านั้น ยังต้องรับผิดชอบต่อยุโรปและระดับนานาชาติ ให้มีสันติภาพ อยู่ดีกินดี มีเสถียรภาพ เข้าถึงแหล่งทรัพยากรอยู่เสมอ เป็นประเทศยอดนิยมและมีเศรษฐกิจใหญ่สุดในยุโรป

จันทร์ 26 มิถุนายน

ADMM เรียกร้องให้เลิกงานประชุมกับผู้แทนเมียนมาระดับสูง (The Irrawaddy)

การประชุมรัฐมนตรีกลาโหมอาเซียน (ADMM) ชี้ว่าอาเซียนนอกจากไม่ช่วยส่งเสริมประชาธิปไตยกับสิทธิมนุษยชนเมียนมา ยังช่วยกองทัพเมียนมาให้เข้าร่วมซ้อมรบด้วย และรัฐบาลทหารเมียนมายังใช้โอกาสนี้ชี้ว่าฝ่ายต่อต้านเป็นผู้ก่อการร้าย

อาทิตย์ 25 มิถุนายน

ทำไมยุโรปจำต้องมีระบบป้องกันภัยทางอากาศของตนเอง

ภายใต้แนวคิดชาติยุโรปจำต้องติดตั้งระบบป้องกันภัยทางอากาศของตนแฝงด้วยผลประโยชน์ของประเทศหลัก ยังถูกครอบงำด้วยอิทธิพลสหรัฐไม่มากก็น้อย

สามารถคลิกเข้าไปอ่านบทความของผมในรูปหนังสือพิมพ์ไทยโพสต์

https://storage-wp.thaipost.net/2023/06/Binder1_Page_05-3.jpg

หรืออ่านแบบเว็บไซต์ที่ 

https://www.thaipost.net/columnist-people/403044/

หรืออ่านจากเว็บไซต์ผมพร้อมบรรณานุกรม 

http://www.chanchaivision.com/2023/06/Europe-needs-own-air-defence.html

เพื่อนๆ สามารถติดตามอ่านบทความของผมทุกวันอาทิตย์ ที่เว็บไซต์ไทยโพสต์

พุธ 21 มิถุนายน

ทำไมยุโรปจำต้องมีระบบป้องกันภัยทางอากาศของตนเอง  (Euro News)

ประธานาธิบดี เอมมานูแอล มาครง (Emmanuel Macron) กล่าวว่าชาติยุโรปจำต้องติดตั้งระบบป้องกันภัยทางอากาศของตน เลี่ยงการพึ่งพาสหรัฐ ต้องรู้ว่าถูกคุกคามด้วยอะไร จากนั้นชาวยุโรปจะผลิตสิ่งนั้นและรู้ว่าจะต้องซื้ออะไร ดีกว่าให้ซื้อสิ่งที่มีอยู่ตอนนี้

อาเซียนเตรียมซ้อมรบทางทะเลร่วมกันเป็นครั้งแรกในเดือนกันยายน 2023 (AP) 

คาดว่าจะซ้อมรบแถบทางตอนใต้ของทะเลจีนใต้หรือที่อินโดนีเซียเรียกว่าทะเลนาทูนาใต้ (South Natuna Sea) ใกล้กับเส้นประ 9 เส้น (nine-dash line) ไม่อยู่ในเขตน่านน้ำจีน มีข้อมูลว่ากัมพูชากับเมียนมาจะไม่เข้าร่วม ปกติชาติสมาชิกอาเซียนบางประเทศจะซ้อมรบกับสหรัฐบ้างจีนบ้าง

อังคาร 20 มิถุนายน

รัฐบาลอินโดนีเซียกล่าวว่าอาเซียนปราศจากฉันทามติในการประชุมหารืออย่างไม่เป็นทางการกับผู้นำระดับสูงเมียนมา (The Irrawaddy)

สอดคล้องกับที่ทางการสิงคโปร์เห็นว่าตอนนี้ยังไม่เหมาะสม ด้านฝ่ายต่อต้าน (NUG) ยังคงเคลื่อนไหวอย่างหนัก ชี้ว่าจะยิ่งทำให้สถานการณ์ซับซ้อนกว่าเดิม ควรยึดตามความต้องการของประชาชนส่วนใหญ่ ขอให้ทางการไทยเลิกงานประชุมนี้เสีย นักวิชาการบางคนเห็นว่าไทยกำลังแทรกแซงกิจการภายในของเมียนมา ทำลายเอกภาพอาเซียน

จันทร์ 19 มิถุนายน

ฟิลิปปินส์ สหรัฐ ญี่ปุ่นตกลง 3 ฝ่ายด้านความมั่นคง (The Asahi Shimbun)

เป็นการหารือร่วม 3 ประเทศเป็นครั้งแรก สร้างความร่วมมือ 3 ฝ่าย (three-way cooperation) เพื่อความมั่นคงอินโด-แปซิฟิกโดยเฉพาะช่องแคบไต้หวัน

สหรัฐมีความร่วมมือ 3 ฝ่ายเช่นนี้กับญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และยังมีกลุ่ม Quad ระหว่างสหรัฐ ออสเตรเลีย อินเดียและญี่ปุ่น

พลเรือนกว่า 6,000 คนเสียชีวิตนับตั้งแต่กองทัพเมียนมายึดอำนาจเมื่อกุมภาพันธ์ 2021 (France 24)

มิถุนายน 2023 Peace Research Institute of Oslo (PRIO) ประเมินว่าพลเรือนกว่า 6,000 คนเสียชีวิตนับตั้งแต่กองทัพเมียนมายึดอำนาจเมื่อกุมภาพันธ์ 2021 

อาทิตย์ 18 มิถุนายน

อิสราเอลผู้โดดเดี่ยวที่ยังพออบอุ่น

ในยามนี้หากเทียบกับอิหร่าน-อาหรับอาจตีความว่าอิสราเอลถูกโดดเดี่ยวมากขึ้นเมื่อเทียบกับอิหร่าน ยากที่ซาอุฯ จะคืนความสัมพันธ์กับอิสราเอลตราบเท่าที่ลัทธิไซออนิสต์ยังเป็นที่นิยม

สามารถคลิกเข้าไปอ่านบทความของผมในรูปหนังสือพิมพ์ไทยโพสต์

https://www.thaipost.net/e-pub-news/398824/#&gid=a14a4385&pid=5

หรืออ่านแบบเว็บไซต์ที่ 

https://www.thaipost.net/columnist-people/398742/

หรืออ่านจากเว็บไซต์ผมพร้อมบรรณานุกรม 

http://www.chanchaivision.com/2023/06/Israel-and-Jeddah-Declaration.html

เพื่อนๆ สามารถติดตามอ่านบทความของผมทุกวันอาทิตย์ ที่เว็บไซต์ไทยโพสต์

เสาร์ 17 มิถุนายน

ขีปนาวุธนิวเคลียร์ทางยุทธวิธีชุดแรกเดินทางถึงประเทศเบลารุสแล้ว (The National News)

ตามแผนที่ประกาศไว้เมื่อ 3 เดือนก่อน ประธานาธิบดีปูตินกล่าวว่ามีมากกว่านี้และจะส่งมอบทั้งหมดอย่างช้าไม่เกินสิ้นปีนี้ ด้าน Antony Blinken รัฐมนตรีกระทรวงต่างประเทศสหรัฐชี้ว่าแผนนิวเคลียร์ของตนยังคงเดิม กล่าวว่ายังไม่เห็นความเคลื่อนไหวใดๆ ว่ารัสเซียเตรียมใช้อาวุธนิเคลียร์ เช่นเดียวกับที่รัสเซียชี้แจงว่ายังไม่คิดใช้ตอนนี้ การติดตั้งที่เบลารุสเป็นไปตามขั้นตอนปกป้องรัสเซีย

ศุกร์ 16 มิถุนายน

ปากกับใจไม่ตรงกัน (China Daily)

รัฐบาลสหรัฐพูดเสมอว่าต้องการปรับปรุงความสัมพันธ์กับจีน แต่สิ่งที่ทำคือกระชับการปิดล้อมจีนทุกทาง เสริมสร้างกองทัพต่อเนื่อง ส่งกองทัพเข้ามาในย่านนี้ที่ห่างไกลแผ่นดินอเมริกันมากเหลือเกิน หากจริงใจควรหยุดสิ่งที่ทำตอนนี้

แนวคิดนาโตเอเชียมีจริง  (Taiwan News)

1. หาพวกสร้างเครือค่ายพันธมิตรอย่างนาโต

Ian Easton หนึ่งในเจ้าของความคิดอธิบายว่า ถ้าสหรัฐเผชิญหน้าจีนตามลำพังจะเสียเปรียบ จึงต้องหาพวกสร้างเครือค่ายพันธมิตรอย่างนาโต นอกจากนี้เห็นว่าควรนำไต้หวันให้เป็นพันธมิตรทางทหารอย่างเกาหลีใต้ ญี่ปุ่น (ทหารสหรัฐประจำการถาวรหลายหมื่น มีหลายฐานทัพ) กองทัพสหรัฐกับไต้หวันร่วมกำลังลาดตระเวนช่องแคบไต้หวัน เช่นนี้จะส่งเสริมความมั่นคงแถบนี้

ล่าสุดนาโตมีแผนเปิดสำนักงานของตนที่กรุงโตเกียวในปี 2024

2. คิดว่าจีนจะเอาอย่างรัสเซียใช้อาวุธนิวเคลียร์ข่มขู่ให้ไต้หวันยอมจำนน

และใช้วิธีอื่นๆ เช่น โดดเดี่ยวไต้หวัน จนไต้หวันไม่คิดจะสู้ คิดว่าตอนนี้คนไต้หวันยังไม่เข้าใจสถานการณ์ดีพอ

ยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติ 2023 ของเยอรมนี

https://www.nationalesicherheitsstrategie.de/National-Security-Strategy-EN.pdf

พฤหัส 15 มิถุนายน

ต่างชาติลดลงทุน ไตรมาสแรก 2023 หดตัว 60% 

เมื่อเทียบกับไตรมาสเดียวกันของปีก่อน นักลงทุนไม่เชื่อมั่นในยามนี้ที่ประเทศไม่สงบ ฝ่ายรัฐบาลกับฝ่ายต่อต้านยังคงปะทะกัน ตัวเลขการลงทุนช่วงปีงบประมาณ 2020-21 อยู่ที่ 3,700 ล้านดอลลาร์ลดลง 20% เมื่อเทียบกับปีงบ 2019-20

วิเคราะห์ : สถานการณ์ความไม่สงบ บางประเทศคว่ำบาตรรัฐบาลทหารเป็นต้นเหตุสำคัญ ในอีกมุมหนึ่งต่างชาติยังเข้ามาลงทุนเพิ่ม มีเม็ดเงินใหม่ๆ เข้ามา มีการจ้างงานเพิ่มเพียงแต่ลดน้อยลงเท่านั้น

พุธ 14 มิถุนายน

สมาชิกอาเซียนถูกใช้เป็นหมากในการแข่งขันระหว่างมหาอำนาจ

นายหวัง อี้ (Wang Yi) รัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศจีนกล่าวเมื่อปี 2022 ว่าภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ตกอยู่ในอันตรายเพราะ “ถูกใช้เป็นหมากในการแข่งขันระหว่างมหาอำนาจ” “อนาคตของภูมิภาคนี้ควรอยู่ในมือของพวกเขาเอง” (Asia Times)

วิเคราะห์ : ความขัดแย้งในทะเลจีนใต้น่าจะเป็นจุดหนึ่ง บางประเทศอาจถูกลากเข้าในกรณีไต้หวัน บางประเทศจะกลายเป็นฐานทัพ ฐานติดตั้งขีปนาวุธ เหล่านี้ไม่ใช่ความคิดใหม่ มีแผนอยู่แล้วและกำลังคืบหน้าตามบริบทแต่ละประเทศ ตระหนักเสมอว่ามหาอำนาจจะไม่รบกันเองโดยตรง แต่จะทำสงครามผ่านสงครามตัวแทนในประเทศอื่น ยูเครนคือกรณีล่าสุด

จันทร์ 12 มิถุนายน

มิถุนายน 2023 อาหรับ-จีนลงนามข้อตกลง 30 เรื่อมูลค่า 10,000 ล้านดอลลาร์ (Arab News)

ตกลงกันในหลายด้าน เช่น เทคโนโลยี พลังงานหมุนเวียน การเกษตร อสังหาริมทรัพย์ แร่ธาตุ ซํบพลายเชน การท่องเที่ยวและสาธารณสุข การวิจัยยานยนต์ รถไฟฟ้า เฉพาะซาอุฯ ประเทศเดียวเป็นคู่ค้าจีนราว 110,000 ล้านดอลลาร์ (2022) เท่ากับ 25% ของชาติอาหรับทั้งหมด มองว่าจีนจะเป็นประตูนำอาหรับสู่การติดต่อกับประเทศอื่นๆ ขยายการค้าการลงทุนอย่างกว้างขวาง

อาทิตย์ 11 มิถุนายน

Global Security Initiative เพื่อความมั่นคงเอเชีย-แปซิฟิก

เสถียรภาพและการอยู่ดีกินดีอย่างยั่งยืนขึ้นกับมีความมั่นคงและบริบทเอื้อการพัฒนาซึ่งไม่ได้มาง่ายๆ ต้องเริ่มจากเลือกอยู่ฝ่ายส่งเสริมผลประโยชน์ร่วมของประเทศต่างๆสามารถคลิกเข้าไปอ่านบทความของผมในรูปหนังสือพิมพ์ไทยโพสต์

https://www.thaipost.net/e-pub-news/394644/#&gid=a14a4385&pid=5

หรืออ่านแบบเว็บไซต์ที่ 

https://www.thaipost.net/columnist-people/394601/

หรืออ่านจากเว็บไซต์ผมพร้อมบรรณานุกรม 

เพื่อนๆ สามารถติดตามอ่านบทความของผมทุกวันอาทิตย์ ที่เว็บไซต์ไทยโพสต์

เสาร์ 10 มิถุนายน

บางประเทศอาจส่งกองทัพร่วมรบยูเครน (Al Arabiya)

Anders Rasmussen อดีตเลขาธิการนาโตกล่าวว่า ถ้าสมาชิกนาโตตกลงกันไม่ได้ บางประเทศอาจส่งกองทัพร่วมรบยูเครน เช่น โปแลนด์

วิเคราะห์ : 

1) มีกระแสข่าวมานานแล้วว่าโปแลนด์จะส่งกองทัพใหญ่เข้ายูเครนเพื่อช่วยรบ หรือยึดครองพื้นที่ยูเครนฝั่งตะวันตก ให้เรื่องนี้เป็นการตัดสินใจส่วนตัวงไม่ใช่นามนาโต

2) สมาชิกนาโตแยกได้เป็น 2 กลุ่ม พวกที่เป็นตัวของตัวเอง (อย่างน้อยระดับหนึ่ง) กับพวกที่อิงรัฐบาลสหรัฐมาก โปแลนด์เป็นหนึ่งในประเทศกลุ่มหลัง แสดงท่าทีแข็งกร้าวต่อรัสเซียเรื่อยมา ทหารอเมริกันประจำการที่นี่นับหมื่นนาย

3) สงครามยืดเยื้อออกไปอีก 

ข้อมูลที่ออกมาเป็นระยะชี้ว่าศึกยูเครนจะรบอีกนาน อาจเพราะรัสเซียมีปัญหากำลังพล รัสเซียรบอย่างระวังหลีกเลี่ยงความสูญเสีย สหรัฐกับพวกส่งอาวุธเครื่องกระสุนแก่ยูเครนต่อเนื่อง ล่าสุดคือโปแลนด์อาจเข้าร่วมรบโดยตรง

4) ที่สุดแล้วพื้นที่ยูเครนส่วนที่เหลืออาจอยู่ใต้อำนาจกองทัพโปแลนด์ ดังที่หลายคนวิเคราะห์ไว้แล้ว

10 มิถุนายน 2023

ชาญชัย คุ้มปัญญา

ศุกร์ 9 มิถุนายน

ปรับสัมพันธ์อิสราเอลต้องมีข้อตกลงสันติภาพกับชาวปาเลสไตน์ด้วย  (Times of Israel)

รัฐบาลซาอุฯ ยอมรับว่าถ้ามีซาอุฯ กับอิสราเอลปรับสัมพันธ์สู่ระดับปกติจะเป็นประโยชน์ต่อภูมิภาค แต่ต้องมีเส้นทางนำสู่สันติภาพกับชาวปาเลสไตน์ด้วย ให้พวกเขาได้รับความยุติธรรมมีอนาคต เส้นทางนำสู่ทวิรัฐ หาไม่แล้วสัมพันธ์ระดับปกติจะไม่เป็นประโยชน์เท่าไหร่ คิดว่าสหรัฐจะเห็นด้วยเหมือนกันว่าเรื่องเหล่านั้นสำคัญ

พุธ 7 มิถุนายน

มหาอำนาจไม่รบกันโดยตรง ที่จะเกิดคือ .....

Jin Canrdong จาก School of International Studies at the Renmin University of China ชี้ว่าที่เลวร้ายสุดคือวิกฤตขนาดใหญ่ในภูมิภาค วิกฤตการเงิน เตือนว่าบางประเทศจะปฏิวัติ เปลี่ยนขั้วอำนาจ และเกิดสงครามตัวแทนในหลายจุด (Global Times)

ภัยคุกคามหลักของจีนตอนนี้คือสงครามเย็นใหม่จากรัฐบาลสหรัฐ (Global Times)

Global Times สื่อจีนรายงานตรงไปตรงมาว่า จีนกำลังถูกคุกคามด้วยสงครามเย็นใหม่จากรัฐบาลสหรัฐ ทั้งๆ ที่สหรัฐปฏิเสธ ภัยนี้เล่นงานจีนรอบด้านแม้กระทั่งสินค้าไฮเทค จำต้องใช้แนวคิดใหม่จัดการปัญหานี้ที่ซับซ้อนจัดการยาก ต้องเตรียมพร้อมรับมือฉากทัศน์ที่เลวร้ายสุด

วิเคราะห์ : ที่คนไทยต้องคิดคือไทยต้องเข้าร่วมด้วยหรือไม่ รับมืออย่างไร

หากไม่สงบจะพัฒนาได้อย่างไร (Xinhua)

ไม่ว่าจะมองจากมุมประเทศหรือภูมิภาค ประเทศหรือที่แห่งใดวุ่นวายโกลาหลย่อมทำลายเศรษฐกิจ ต่างชาติไม่คิดลงทุน กิจการถดถอยหรือปิดตัว คนตกงานไม่มีกิน 

วิเคราะห์ : ควรถามต่อว่ารัฐบาลประเทศใดชอบสร้างความวุ่นวายด้วยข้ออ้างว่าเพื่อเสรีประชาธิปไตยโดยไม่สนใจบริบทว่าเหมะสมแค่ไหน

สหรัฐหวังกระชับอินเดียต้านจีน (Hindustan Times)

Lloyd Austin รมต.กลาโหมถกอินเดียหวังกระชับความสัมพันธ์ทางการทหารเพื่อต้านจีน รวมถึงการขายอาวุธแก่อินเดีย

วิเคราะห์ : อินเดียน่าสนใจมาก เพราะเข้าพวกทั้งสหรัฐกับจีน

อังคาร 6 มิถุนายน

ด่วน เกาหลีใต้ประกาศเป็นพันธมิตรฐานนิวเคลียร์กับสหรัฐแล้ว (Yonhap)

เดิมเกาหลีใต้เป็นพันธมิตรทางทหารกับสหรัฐ มีฐานทัพอเมริกาถาวรอยู่ที่นี่ พร้อมทหารอเมริกันกว่า 2 หมื่นนาย ข้อตกลงล่าสุดที่ทำในรัฐบาลชุดปัจจุบันของประธานาธิบดียุน ซอก-ยอล (Yoon Suk-yeol) เป็นการยกระดับความเป็นพันธมิตรสู่พันธมิตรฐานนิวเคลียร์ ("nuclear-based alliance") กับสหรัฐ ความสัมพันธ์กับสหรัฐจะยิ่งแน่นแฟ้น ให้เหตุผลว่าเพราะเกาหลีเหนือมีอาวุธนิวเคลียร์ 

วิเคราะห์ : ก่อนหน้านี้เกาหลีใต้ประกาศยินยอมให้เรือดำน้ำติดอาวุธนิวเคลียร์สหรัฐอยู่ในน่านน้ำตน

จันทร์ 5 มิถุนายน

วันนี้ ตลาดหุ้น Nikkei ทะยานทะลุ 32,000 สูงสุดในรอบ 33 ปี

เดี๋ยวนี้เขาพูดเรื่องทำสงครามจีน-สหรัฐกันแล้ว (Fox News)

Li defended รมต.กลาโหมจีนเตือนว่าสงครามระหว่างจีน-สหรัฐจะ “เกิดหายนะเกินกว่าโลกรับได้” 2 ประเทศจำต้องปรับความสัมพันธ์ที่ตอนนี้ต่ำสุดๆ จีนหวังสร้างความสัมพันธ์กับสหรัฐอย่างที่ประเทศหลัก (major-country) ทำกัน หวังว่าสหรัฐจะจริงใจ ปากกับใจตรงกัน

อาทิตย์ 4 มิถุนายน

สหรัฐยากจะสร้างสงครามในตะวันออกกลางอีก

การปรับสัมพันธ์อิหร่าน-ขั้วซาอุฯ ทำให้สถานการณ์ตะวันออกกลางเปลี่ยนครั้งใหญ่ ยากที่สหรัฐจะทำสงครามและดึงอาหรับรบอิหร่าน

สามารถคลิกเข้าไปอ่านบทความของผมในรูปหนังสือพิมพ์ไทยโพสต์

https://storage-wp.thaipost.net/2023/06/Binder1_Page_05.jpg

หรืออ่านแบบเว็บไซต์ที่ 

https://www.thaipost.net/columnist-people/390489/

หรืออ่านจากเว็บไซต์ผมพร้อมบรรณานุกรม 

http://www.chanchaivision.com/2023/06/US-not-easy-to-wage-war.html

เพื่อนๆ สามารถติดตามอ่านบทความของผมทุกวันอาทิตย์ ที่เว็บไซต์ไทยโพสต์

 เสาร์ 3 มิถุนายน

BRICS สร้างขั้วหรือไม่สร้างขั้ว :

ฝ่ายตะวันตกพยายามชี้ BRICS กำลังต้านพวกตนตามแนวคิดสงครามเย็น ส่วน BRICS เอ่ยปากว่าต้องการประสานความร่วมมือในหมู่ตลาดเกิดใหม่กับกลุ่มประเทศกำลังพัฒนา

บางส่วนของบทความฉบับวันอาทิตย์ ....

การปรับสัมพันธ์อิหร่าน-ขั้วซาอุฯ ทำให้สถานการณ์ตะวันออกกลางเปลี่ยนครั้งใหญ่ ยากที่สหรัฐจะทำสงครามและดึงอาหรับรบอิหร่าน

ศุกร์ 2 มิถุนายน

BRICS หวังแสดงบทบาทผู้นำโลกในยามนี้ที่ความมั่นคงโลกสั่นคลอน (Al Arabiya)

Naledi Pandor รัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศแอฟริกาใต้หวัง BRICS สร้างความเปลี่ยนแปลง มีบทบาทด้านความมั่นคงโลก

พฤหัส 1 มิถุนายน

จีนยินดีที่เวเนซูเอลาแจ้งขอเข้าร่วม BRICS (Global Times)

เป็นพวกที่มีแนวคิดคล้ายกัน ยึดโลกพหุภาคี ปฏิรูปธรรมาภิบาลโลก ดป็นปากเสียงแก่ประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่และประเทศกำลังพัฒนา ย้ำระบบชำระเงินใหม่ผ่าน BRICS bank

 รู้ลึกรู้จริง ใน "รอบ​วัน​สถานการณ์​โลก​"

เชิญเข้ากลุ่มไลน์ครับ

https://line.me/ti/g2/Tou7zKNG4n0H0I75Ku2kgg?utm_source=invitation&utm_medium=link_copy&utm_campaign=default