รัสเซียเตือนสงครามใหญ่หลังยูเครนรุกลึก (2)

ท้ายที่สุดผู้พยายามทำลายรัสเซียจะนำหายนะสู่โลก ดังนั้นหากรัฐบาลยุโรปอยากกระโจนเข้ารบโดยตรงกับรัสเซีย รัฐบาลนั้นกำลังพาประเทศสู่หายนะหรือไม่

ยูเครนมีสิทธิ์ปกป้องตนเอง:

            รัสเซียบุกยูเครนละเมิดกฎบัตรสหประชาชาติกับกฎหมายระหว่างประเทศ หลายประเทศประณามการรุกรานดังกล่าว ร่วมกันคว่ำบาตร แม้รัสเซียแย้งว่าที่บุกเข้าไปเพื่อปกป้องตัวเอง เป็นแนวเดียวกับที่รัฐบาลสหรัฐกับหลายประเทศใช้ตามหลักชิงลงมือก่อน

            ศึกยูเครนขยายตัวและยืดเยื้อ นาโตสนับสนุนตั้งแต่ต้นเพราะตีความว่าไม่ใช่เรื่องของยูเครนกับรัสเซียเท่านั้น แต่เป็นสงครามระหว่างฝ่ายประชาธิปไตยกับอำนาจนิยม รัสเซียจะไม่หยุดที่ยูเครนจะรบจนครองยุโรปทั้งหมด

            ความคิดโจมตีลึกเข้าในรัสเซียในช่วงนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ ต้นปี 2023 เซเลนสกีขอขีปนาวุธพิสัยไกล (long-range missiles) กับเครื่องบินรบตะวันตก หลังสหรัฐกับเยอรมนีสัญญาว่าจะส่งรถถังประจัญบานให้ยูเครน

            ที่ผ่านมารัฐบาลสหรัฐกับพวกไม่เห็นด้วยกับการมอบขีปนาวุธพิสัยไกลแก่ยูเครน เพราะจะเป็นการยิงเข้าสู่ประเทศรัสเซียโดยตรงและอาจยิงเข้าลึกนับร้อยนับพันกิโลเมตร

            เซเลนสกีได้เผยความจริงแล้วว่าแท้จริงแล้วว่าอาจไม่ต้องถึงขั้นยิงไกลเป็นพันกิโลเมตร แค่ 4-500 กิโลเมตรก็พอ หากขีปนาวุธดังกล่าวติดหัวรบนิวเคลียร์จะคุกคามรัสเซียร้ายแรง เป็นเหตุผลตั้งแต่ต้นว่าทำไมรัสเซียจึงคัดค้านยูเครนเป็นสมาชิกนาโต ต้องการให้ยูเครนเป็นกลาง แต่เซเลนสกีไม่ยอมและรัฐบาลสหรัฐกับพวกสนับสนุนเต็มที่

            จะเห็นว่าเมื่อสงครามดำเนินไป กองทัพยูเครนมีศักยภาพการรบสูงขึ้นมาก ตั้งแต่ได้รับระบบขีปนาวุธต่อต้านอากาศ Patriot ที่ดีที่สุดของสหรัฐ ตามด้วยรถถังหลัก M1 Abrams รถถัง Leopard 2 ชื่อก้องของเยอรมนี ทั้งคู่เป็นรถถังหลักของนาโต เอาอาวุธชั้นเลิศของแต่ละประเทศเข้าสู้

            ในเวลาต่อมารัฐบาลสหรัฐเริ่มแสดงท่าทีเห็นด้วย มิถุนายน 2024 Jake Sullivan ที่ปรึกษาความมั่นคงสหรัฐยอมรับว่ารัฐบาลไบเดนน่าจะเห็นด้วยหากยูเครนจะใช้อาวุธสหรัฐโจมตีรัสเซีย กำลังหารือการใช้อาวุธอำนาจทำลายร้ายแรง ยูเครนมีสิทธิ์ทำเช่นนั้น

            จะเห็นว่า เรื่องอนุญาตให้ยูเครนใช้ขีปนาวุธพิสัยไกลไม่ต่างจากเรื่องรถถังหลัก เครื่องบิน F-16 เริ่มจากไม่เห็นด้วยก่อน ให้เหตุลผลต่างๆ นานา แต่เมื่อเวลาผ่านไปเริ่มแสดงท่าทีเห็นด้วยและให้ใช้ในที่สุด ละทิ้งเหตุผลคัดค้านที่เคยให้ไว้

            มีข้อมูลว่ารัฐบาลไบเดน อังกฤษ ได้ส่งมอบขีปนาวุธอำนาจร้ายแรงแก่ยูเครนดังรายชื่อต่อไปนี้

            ขีปนาวุธร่อน Storm Shadow เป็นผลงานพัฒนาร่วมอังกฤษกับฝรั่งเศส ของฝรั่งเศสใช้ชื่อ SCALP-EG สามารถบินต่ำหลบรอดการตรวจจับ หัวรบขนาด 450 กิโลกรัมเน้นทำลายบังเกอร์ใต้ดิน สามารถติดตั้งกับเครื่องบิน Su-24 ของยูเครน รุ่นส่งออกยิงไกล 250 กิโลเมตร รุ่นที่ฝรั่งเศสให้ยูเครนนั้นยิงได้ถึงไกล 560 กิโลเมตร

            ยูเครนได้รับมอบ ATACMS (Army Tactical Missile System) ของสหรัฐตั้งแต่ปี 2023 แล้ว อาจเป็นรุ่นหัวรบระเบิดลูกปราย 950 M74 เหมาะกับการทำลายสถานีเรดาห์ สนามบิน ทำลายยานเกราะจำนวนมากพร้อมๆ กัน ยิงไกล 300 กิโลเมตรจากฐานปล่อยเคลื่อนที่

            ยูเครนเคยร้องของ TAURUS ของเยอรมนี ขีปนาวุธนี้สามารถปล่อยจาก F-16 ซึ่งตอนนี้ยูเครนมีใช้แล้ว TAURUS คล้าย Storm Shadow หัวรบรุ่น MEPHISTO หนัก 481 กิโลกรัม สามารถบินร่อนในระดับ 30 เมตรหลบรอดการตรวจจับ

            JASSM (Joint Air-to-Surface Standoff Missile) เป็นขีปนาวุธร่อนของสหรัฐที่สามารถปล่อยจาก F-16 ยูเครนจึงอยากได้ขีปนาวุธนี้ รุ่นพื้นฐานยิงไกล 370 กิโลเมตร หัวรบขนาด 450 กิโลกรัม

            เหล่านี้คือข้อมูลขีปนาวุธพลังทำลายสูงที่ยูเครนอาจใช้กับรัสเซีย สังเกตว่ามาจาก 4 ประเทศ ได้แก่ สหรัฐ อังกฤษ ฝรั่งเศสและเยอรมัน

รัสเซียมีสิทธิ์ทำลายยูเครน:

            ถ้าพูดแบบสรุปเรื่องที่รัฐบาลปูตินต้องการมีเพียงข้อเดียวคือ ยูเครนห้ามเป็นสมาชิกนาโต รัฐบาลปูตินประกาศหลายปีแล้วว่าเรื่องยูเครนเป็นสมาชิกนาโตเป็นเส้นต้องห้าม (red line)

            เป็นเวลาหลายปีแล้วที่รัฐบาลรัสเซียย้ำจุดยืนนี้ เนื่องจากนาโตขยายตัวมาทางยุโรปตะวันออกจนติดพรมแดนรัสเซีย ส่งผลต่อแผนป้องกันประเทศรัสเซียที่ต้องการมีรัฐกันชน (buffer state) ดังนั้น เมื่อรัฐบาลเซเลนสกีขอเป็นสมาชิกนาโตจึงละเมิดเส้นต้องห้าม กองทัพรัสเซียบุกยูเครน

            หลายปีมาแล้วที่รัสเซียอ้างว่าระบบปล่อยขีปนาวุธที่สหรัฐติดตั้งในโปแลนด์กับโรมาเนียสามารถบรรจุจรวดร่อน Tomahawk ที่สามารถติดหัวรบนิวเคลียร์ และตอนนี้ดูเหมือนว่ารัฐบาลไบเดนมีความคิดตั้งติดระบบปล่อยดังกล่าวในยูเครนด้วยหากยูเครนเป็นสมาชิกนาโต สามารถยิงใส่เมืองหลวงมอสโกภายใน 4-5 นาที (ล่าสุดสหรัฐเพิ่งติดตั้งในฐานทัพตนที่ฟิลิปปินส์ เป็นระบบล่าสุดชื่อว่า Typhon missile system)

            ฝ่ายสหรัฐกับนาโตไม่ยอมรับข้อกล่าวหา ความจริงคือระบบปล่อยดังกล่าวสามารถปล่อยขีปนาวุธหลากหลายแบบ ขึ้นกับว่าติดตั้งขีปนาวุธแบบใด วันนี้ไม่ติดตั้งนิวเคลียร์แต่วันหน้าไม่แน่ ระบบปล่อยพร้อมทำงานอยู่แล้ว

            ไม่ว่าเหตุผลข้ออ้างถูกผิดอย่างไร ในที่สุดรัฐบาลปูตินสรุปว่ายูเครนละเมิดข้อต้องห้าม จึงส่งกองทัพเข้ายูเครนเมื่อ 24 กุมภาพันธ์ 2022 ยอมละเมิดกฎบัตรสหประชาชาติแต่ไม่ยอมปล่อยให้เสี่ยงสิ้นชาติ ทั้งยังเป็นการเตือนนาโตว่ารัสเซียเอาจริง กล้าทำสงครามจริง

            สิงหาคม 2024 ประธานาธิบดีปูตินเตือนศึกยูเครนกำลังกลายเป็นสงครามโดยตรงระหว่างนาโตกับรัสเซียมากขึ้นทุกที หลังรัฐบาลอังกฤษหารือกับไบเดนที่อังกฤษจะอนุญาตให้ใช้ขีปนาวุธร่อน Storm Shadow โจมตีลึกเข้าไปในรัสเซีย

            ปูตินอธิบายว่าขีปนาวุธที่สามารถโจมตีลึกเข้าในรัสเซียต้องใช้ข้อมูลดาวเทียมซึ่งยูเครนไม่มี ข้อมูลดาวเทียมที่ว่าต้องมาจากดาวเทียมของอียูกับสหรัฐเท่านั้น เจ้าหน้าที่ผู้บังคับใช้อาวุธเหล่านั้นก็ต้องเป็นคนของนาโต เท่ากับว่านาโตเข้าร่วมรบโดยตรง เมื่อถึงตอนนั้นรัสเซียย่อมต้องปรับยุทธวิธีการรบ

ฉากทัศน์หากใช้ขีปนาวุธพลังทำลายสูง:

            ฝ่ายยุทธการกำลังวิเคราะห์ว่าสงครามจะกลายเป็นเช่นไรหากนาโตให้ยูเครนใช้ขีปนาวุธพลังทำลายสูงโจมตีลึกเข้าไปในรัสเซีย ข้อมูลที่มีอยู่ให้คำตอบว่าเจ้าของอาวุธจะอยู่ใน 4 ประเทศนี้คือ สหรัฐ อังกฤษ ฝรั่งเศสและเยอรมัน จึงเป็น 4 ประเทศที่เข้าร่วมรบกับรัสเซียโดยตรง

            โอกาสที่น่าจะเป็นได้มากคือรัสเซียเริ่มต้นด้วยการโต้กลับแบบจำกัด แต่จะโจมตีแผ่นดินสหรัฐ โจมตีเมืองอังกฤษเจ้าของขีปนาวุธหรือไม่เป็นคำถามที่น่าสนใจ

            เป็นไปได้ว่ารัสเซียจะตอบโต้เจ้าของอาวุธโดยตรง และตอบโต้แบบตรงไปตรงมา เช่น ถ้าขีปนาวุธอังกฤษโจมตีคลังเชื้อเพลิง รัสเซียจะโจมตีคลังเชื้อเพลิงในประเทศอังกฤษ ถ้าสหรัฐเป็นผู้โจมตีรัสเซียอาจโจมตีฐานทัพสหรัฐในยุโรปที่มีอยู่ในหลายประเทศ งานนี้ทหารอเมริกันคงได้เสียชีวิตแบบสมน้ำสมเนื้อ

            เป็นไปได้ว่ารัฐบาลปูตินได้เตือนในทางลับแล้ว

            และต้องคิดต่อว่าหากรัสเซียโจมตีชาตินาโตแล้ว นาโตจะโต้กลับอย่างไร

            ในชั้นนี้ยังไม่น่าถึงขั้นสงครามเต็มรูปแบบแต่เป็นการยิงไปยิงมา โจมตีเป้าหมายทางทหารของกันและกัน ศึกยูเครนยกระดับสู่การปะทะโดยตรงระหว่างนาโตกับรัสเซีย

            คำถามคือรัฐบาลตะวันตกพร้อมรับความสูญเสียหรือไม่

            ที่สุดแล้วเรื่องนี้ขึ้นกับว่ารัฐบาลไบเดน อังกฤษและเยอรมันจะอนุญาตหรือไม่ จะยอมให้ประเทศตัวเองเป็นตำบลกระสุนตกหรือไม่ หลังจากอาศัยยูเครนเรื่อยมา หากท่านเป็นคนอเมริกัน อังกฤษหรือเยอรมัน ท่านคิดเห็นเรื่องนี้อย่างไร

            ผู้เชี่ยวชาญหลายคนย้ำว่าไม่มีใครสามารถรบชนะรัสเซีย เพราะท้ายที่สุดผู้พยายามทำสงครามโค่นรัสเซียจะนำหายนะสู่โลก รัฐบาลปูตินเตือนซ้ำหลายรอบแล้ว หากรัฐบาลยุโรปอยากกระโจนเข้ารบโดยตรงกับรัสเซีย รัฐบาลนั้นกำลังพาประเทศสู่หายนะหรือไม่

29 กันยายน 2024

ชาญชัย คุ้มปัญญา

(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ “สถานการณ์โลก” ไทยโพสต์ ปีที่ 28 ฉบับที่ 10180 วันอาทิตย์ที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2567)

-----------------

บรรณานุกรม :

1. Bouris, Erica. (2006). National Security Strategy of the United States. In Encyclopedia Of United States National Security. (pp.502-505). California: Sage Publications.

2. Haley, John. (2006). National Security Strategy Report. In Encyclopedia Of United States National Security. (pp.505-506). California: Sage Publications.

3. Putin orders expansion of Russia’s military to 1.5M active troops. (2024, September 16). The Hill. Retrieved from https://thehill.com/policy/international/4882601-putin-orders-military-expansion/

4. Putin threatens war as Western allies near deal on missile strikes in Russia. (2024, September 12). Politico. Retrieved from https://www.politico.eu/article/russia-vladimir-putin-war-in-ukraine-missile-strike-deal-britain-keir-starmer-united-states-joe-biden-white-house-summit-nato-iran-diplomacy/

5. Putin: NATO's Approval of Use of Long-Range Missiles by Ukraine Will Mean It is at War With Russia. (2024, September 12). Sputnik Globe. Retrieved from https://sputnikglobe.com/20240912/putin-natos-direct-involvement-in-ukrainian-conflict-will-mean-it-is-at-war-with-russia-1120123826.html

6. Top Russian official warns of ‘global tragedy’ if allies send Ukraine new weapons. (2023, January 25). France24. Retrieved from https://www.france24.com/en/europe/20230125-live-berlin-to-announce-decision-on-battle-tanks-for-ukraine-german-media-report

7. What happens in Crimea will determine Taiwan’s fate. (2023, June 15). Asia Times. Retrieved from https://asiatimes.com/2023/06/what-happens-in-crimea-will-determine-taiwans-fate/

8. What weapons Ukraine has to strike deep into Russia. (2024, August 28). Pravda. Retrieved from https://english.pravda.ru/world/160499-ukraine-long-range-weapos/

9. White House finalizing plans to expand where Ukraine can hit inside Russia. (2024, September 11). Politico. Retrieved from https://www.politico.com/news/2024/09/11/white-house-weapons-ukraine-00178673

-----------------

รัสเซียเตือนสงครามใหญ่หลังยูเครนรุกลึก (1)

เป็นยุทธศาสตร์อันชาญฉลาดของรัฐบาลสหรัฐที่จะไม่ทำสงครามในบ้านตัวเอง แต่ทำสงครามในประเทศอื่นๆ เพื่อบั่นทอนทำลายฝ่ายตรงข้าม

            นับวันยูเครนโจมตีลึกเข้าไปในรัสเซีย กลายเป็นส่วนหนึ่งของสงคราม หลังกองทัพยูเครนรุกกินพื้นที่เขตคุส (Kursk) ของรัสเซียเมื่อสิงหาคม 2024 ส่งโดรนทีละนับร้อยลำโจมตีกรุงมอสโคว์ การโจมตีเมืองหลวงรัสเซียกลายเป็นเรื่องปกติ พร้อมกันนี้คือร้องขอขีปนาวุธอำนาจทำลายสูงจากนาโต การโจมตีลักษณะนี้นับวันจะรุนแรง ด้านรัฐบาลปูตินสั่งตอบโต้รุนแรงเช่นกัน เป็นสถานการณ์อีกด้านท่ามกลางความพยายามเจรจาสงบศึก ความอ่อนล้าของกองทัพทั้ง 2 ฝ่าย ชาตินาโตนับวันจะเข้าเกี่ยวข้องกับศึกยูเครนมากขึ้นทุกขณะ นำสู่คำถามสำคัญหลายข้อ

อาวุธยูเครนคืออาวุธนาโต:

            ในช่วงแรกของสงคราม อาวุธที่รัฐบาลสหรัฐกับพวกส่งให้ส่วนใหญ่เป็นอาวุธเบา จรวดประทับบ่า ปืนครก ปืนใหญ่ และขยับขึ้นเป็นรถหุ้มเกราะ ขีปนาวุธป้องกันภัยทางอากาศระยะใกล้ จรวดหลายลำกล้อง รถถังประจัญบาน การส่งมอบอาวุธหนักสอดคล้องกับการรบที่ยืดเยื้อ นับวันที่ศึกยืดเยื้อยูเครนจะได้รับอาวุธหนักมากขึ้นตามลำดับ

            มกราคม 2023 รัฐบาลไบเดนยืนยันส่งรถถัง M1 Abrams จำนวน 30 คันแก่ยูเครน เยอรมนีส่งรถถัง Leopard 2 เข้าสนามรบ 14 คัน และยอมให้ประเทศอื่นๆ ส่ง Leopard 2 แก่ยูเครน แต่รัฐบาลยูเครนไม่จบเท่านี้ขอเครื่องบินรบของพวกตะวันตก ขีปนาวุธพิสัยไกล ในช่วงนั้นโอลาฟ โชลซ์ นายกฯ เยอรมันไม่เห็นด้วยที่จะมอบเครื่องบินขับไล่แก่ยูเครน

          ความจริงที่ต้องยอมรับคือที่ผ่านมากองทัพยูเครนรบด้วยอาวุธที่ด้อยกว่า ล้าสมัยกว่า ทหารส่วนหนึ่งไม่ชำนาญศึกมากพอ ทั้งๆ ที่ประเทศกำลังพังพินาศ ยิ่งรบยิ่งพัง ตายนับหมื่นนับแสน เพื่อปกป้องเสรีประชาธิปไตยตะวันตก บรรดาชาติตะวันตกที่ “ได้รับการปกป้อง” จากยูเครนกลับส่งความช่วยเหลือแบบ “กะปริดกะปรอย” ค่อยเป็นค่อยไป ส่งอาวุธชั้นสองให้ทหารยูเครน นี่คือประเด็นน่าคิด

            มาแตอุช มอราวีแยตสกี (Mateusz Morawiecki) นายกฯ โปแลนด์กล่าวโทษเยอรมันที่ลังเลใจส่งรถถังให้ยูเครน “เป็นทัศนคติที่รับไม่ได้ สงครามผ่านไปเกือบปีแล้ว ประชาชนที่ไม่รู้อีโหน่อีเหน่ตายทุกวัน”

            น่าคิดว่าถ้ามหาอำนาจผู้มีกำลังรบแข็งแกร่งอันดับหนึ่งของโลกส่งสุดยอดรถถัง เครื่องบินรบของตนให้ยูเครน ป่านนี้คงชนะศึกแล้ว ไม่ต้องยืดเยื้ออยู่อย่างนี้ หรือว่ามีแผนอื่นตั้งใจให้ศึกยูเครนยืดเยื้อ

            มองอีกด้านการใช้อาวุธประสิทธิภาพสูง เช่น ระบบขีปนาวุธพื้นสู่อากาศ Patriot ระบบนี้ใช้กำลังพล 90 นายเพื่อใช้งานกับซ่อมบำรุง ถามว่ายูเครนมีบุคลากรเหล่านี้หรือไม่ ทันใช้งานหรือไม่

            Colin Kahl รัฐมนตรีช่วยกระทรวงกลาโหมสหรัฐพูดถูกว่าเหตุที่ไม่อยากส่งรถถัง M1 Abrams ให้ยูเครนเพราะ “ยูเครนซ่อมไม่ได้ บำรุงรักษาไม่เป็น ไม่สามารถบริหารจัดการรถถังแบบนี้” กรณีเครื่องบินขับไล่ก็เช่นกัน เครื่องบินรบที่มีนักบินคนเดียวแต่จำต้องใช้ช่างผู้มีฝีมือหลายคน ไม่เพียงนักบินที่ต้องฝึกรบให้ชำนาญนานหลายเดือน ช่างก็เช่นกัน เครื่องบินขับไล่ปัจจุบันเป็นอาวุธไฮเทค เป็นอุปกรณ์ขนาดใหญ่ที่มีกลไกซับซ้อน จำต้องใช้เครื่องมือเฉพาะในการตรวจซ่อม ถามว่ายูเครนมีช่างฝีมือเหล่านี้หรือไม่ ต้องฝึกกี่เดือนจึงจะมีฝีมือมากพอ

            ย้อนหลังมกราคม 2023 ประธานาธิบดีไบเดนกล่าวว่า สหรัฐจะไม่มอบ F-16 ตามคำร้องขอจากยูเครน ตามหลังโอลาฟ โชลซ์ นายกฯ เยอรมันที่กล่าวว่าไม่เห็นด้วยที่จะมอบเครื่องบินขับไล่แก่ยูเครน

            ด้วยเหตุที่นาโตยืนยันรบต่อ เมษายน 2024 สหรัฐทุ่มซื้อเครื่องบินรบรัสเซียส่งช่วยยูเครน รวมทั้งสิ้น 81 ลำ มีข่าวว่าเป็นเครื่องบินรบรัสเซียที่อยู่ในประเทศต่างๆ ประกอบด้วย MiG-31, MiG-27, MiG-29 และ Su-24 รวมทั้งสิ้น 81 ลำ เป็นเครื่องรบมือ 2 ที่บางส่วนประเทศเจ้าของเตรียมปลดประจำการ

            เป็นอีกครั้งที่ยูเครนต้องรบด้วยอาวุธมือสองที่โละจากประเทศอื่น ข้อดีคือการใช้เครื่องบินรบรัสเซียช่วยยืดเวลาการส่งมอบ F-16 ให้ยูเครนมีเครื่องบินรบใช้อีกรอบ

            ยูเครนเริ่มรับ F-16s จำนวนหนึ่งเมื่อสิงหาคม 2024 หลังสงครามผ่านมา 2 ปีครึ่ง ก่อนหน้านั้นรัฐบาลตะวันตกพูดชัดว่าจะไม่ให้

            เมษายน 2024 รัฐบาลไบเดนส่งมอบขีปนาวุธพื้นสู่พื้นรุ่นใหม่ MGM-140 Army Tactical Missile System (ATACMS) มีระยะยิงไกลถึง 300 กิโลเมตรหรือ 180 ไมล์แก่ยูเครน และกองทัพยูเครนได้ใช้แล้ว เช่น ถล่มฐานบินรัสเซียในไครเมีย เป็นส่วนหนึ่งของงบฯ ช่วยเหลือที่ผ่านรัฐสภา ตั้งแต่เริ่มสงครามรัฐบาลสหรัฐช่วยยูเครนทั้งหมด 105,000 ล้านดอลลาร์แล้ว

            จะเห็นว่าแม้มีอุปสรรคมากมายรัฐบาลเซเลนสกีร้องขออาวุธไม่หยุด ในช่วงนี้คือขีปนาวุธอำนาจทำลายสูง ไม่กี่ประเทศที่ผลิตอาวุธร้ายแรงเช่นนี้ ได้แก่ สหรัฐ เยอรมนี อังกฤษ ฝรั่งเศส ชี้ว่าจำต้องโจมตีฐานทัพ สนามบิน คลังอาวุธ คลังเชื้อเพลิง ศูนย์สำคัญๆ เพื่อหยุดกองทัพรัสเซีย ประธานาธิบดีเซเลนสกีพร้อมใช้รอเพียงคำอนุญาตเท่านั้น ที่ผ่านมาเคยร้องขออนุญาตหลายครั้งแต่รัฐบาลไบเดนลังเลใจเกรงว่าจะกลายเป็นสงครามใหญ่ ไม่คิดว่าการใช้อาวุธพวกนั้นจะส่งผลต่อภาพรวมสงครามและสหรัฐมีอาวุธเหล่านั้นน้อยเกินไป

            รวมความแล้วยูเครนได้รับอาวุธทรงอานุภาพมากขึ้นตามลำดับด้วยความเห็นชอบจากพวกตะวันตก

สงครามตัวแทน:

            แม้นาโตจะประกาศตั้งแต่ก่อนสงครามว่าการรบครั้งนี้ทหารนาโตจะไม่ปะทะกับทหารรัสเซีย เป็นการรบระหว่างยูเครนกับรัสเซียเท่านั้น ในเวลาต่อมารัสเซียชี้ว่าไม่ใช่การรบระหว่างยูเครนกับตนเท่านั้น แต่เป็นการรบกับนาโตด้วย

            สามารถเทียบกับสงครามอัฟกานิสถานเมื่อพวกมูจาฮิดีน (Mujahidin) ต่อต้านการรุกรานของกองทัพโซเวียตเมื่อปี 1979 ในครั้งนั้นรัฐบาลสหรัฐส่งอาวุธความช่วยเหลือแก่มูจาฮิดีน เป็นสงครามตัวแทน (proxy war) ระหว่างสหรัฐกับโซเวียตรัสเซีย นักวิเคราะห์บางคนเชื่อว่า รัฐบาลสหรัฐต้องการให้สมรภูมิยูเครนเป็นเหมือนอัฟกานิสถานในครั้งนั้น

            สงครามตัวแทน (proxy war) คำนี้ถูกใช้มากในสมัยสงครามเย็น (Cold War)

            สงครามเย็นเป็นสภาวะที่อภิมหาอำนาจทั้งสองมีความขัดแย้ง แต่ไม่ถึงกับทำสงครามต่อกันโดยตรง แต่ต่อสู้ด้วยวิถีทางอื่นๆ เช่น การโฆษณาชวนเชื่อ แข่งขันพัฒนากองทัพ กีดกันขัดขวางการค้าระหว่างประเทศ มี “สงครามร้อน” ในลักษณะสงครามตัวแทน

            สงครามตัวแทนบางครั้งสูญเสียมากมาย สงครามเกาหลีมีผู้เสียชีวิต 3 ล้านคน สงครามเวียดนาม 2 ล้านคน ส่วนสงครามยูเครนน่าจะนับแสนคนแล้ว

            มหาอำนาจเลี่ยงทำสงครามต่อกันโดยตรงแต่รบผ่านสมรภูมิประเทศต่างๆ ปฏิเสธไม่ได้ว่านาโตกำลังทำสงครามกับรัสเซียผ่านยูเครน

ขออนุญาตนาโต:

            มีหลักฐานหลายชิ้นที่ชี้ชัดว่ายูเครนต้องรบโดยขอคำอนุญาตจากนาโตโดยเฉพาะรัฐบาลสหรัฐ ที่รับรู้กันทั่วไปว่าคือผู้มีอิทธิพลสูงสุดต่อนาโต

            ถ้ายิ่งเข้าใจที่มาที่ไปของนาโตว่าตั้งแต่สิ้นสงครามโลกครั้งที่ 2 รัฐบาลสหรัฐหวังมีอิทธิพลทางทหารต่อยุโรปตะวันตก (ฝ่ายเสรีประชาธิปไตย) สหรัฐประจำการทหารในยุโรปนับแสนนาย ประจำการอาวุธนิวเคลียร์ในหลายประเทศผ่านระบบ Nuclear sharing (อาวุธนิวเคลียร์เหล่านั้นอยู่ในเยอรมนี ตุรเคีย เบลเยียม เนเธอร์แลนด์ อิตาลี โดยตัดสินใช้ร่วมกัน)

            กันยายน 2024 แอนโทนี บลิงเคน (Antony Blinken) รัฐมนตรีกระทรวงต่างประเทศสหรัฐส่งสัญญาณอนุญาตให้ยูเครนใช้ขีปนาวุธโจมตีลึกเข้าไปในรัสเซีย กล่าวว่าตอนนี้กำลังปรับแผนรบ (เมื่อต้นสงครามไม่ให้อาวุธหนัก) การต่อสู้ในสนามรบเปลี่ยนไป รัฐบาลสหรัฐกำลังชั่งน้ำหนักอะไรควรอะไรไม่ควร

            ด้าน Sergei Ryabkov รัฐมนตรีช่วยกระทรวงต่างประเทศรัสเซียเตือนว่าเป็นเรื่องอันตราย หากนาโตใช้จริงจะมีผลต่อการตัดสินใจของรัสเซียแน่นอน สงครามจะขยายตัว

            ไม่ว่าจะอธิบายอย่างไร สงครามตัวแทนนี้กำลังใช้อาวุธอำนาจทำลายสูงมากขึ้นทุกที รัสเซียเสียหายหนักถูกบั่นทอนด้วยอาวุธนาโต เป็นยุทธศาสตร์อันชาญฉลาดของรัฐบาลสหรัฐที่จะไม่ทำสงครามในบ้านตัวเองแต่ทำสงครามในประเทศอื่นๆ เพื่อบั่นทอนทำลายฝ่ายตรงข้าม ในอนาคตไต้หวันกับฟิลิปปินส์อาจกลายเป็นเหมือนยูเครนที่ยิ่งรบยิ่งพัง เพื่อปกป้องประชาธิปไตยยุโรป

22 กันยายน 2024

ชาญชัย คุ้มปัญญา

(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ “สถานการณ์โลก” ไทยโพสต์ ปีที่ 28 ฉบับที่ 10173 วันอาทิตย์ที่ 22 กันยายน พ.ศ. 2567)

-----------------

บรรณานุกรม :

1. Biden Rejects F-16s for Ukraine as Russia Claims Advances. (2023, January 30). The Moscow Times. Retrieved from https://www.themoscowtimes.com/2023/01/31/biden-rejects-f-16s-for-ukraine-as-russia-claims-advances-a80083

2. Blinken Signals U.S. Is Weighing Loosening Ukraine Missile Restrictions. (2024, September 11). WSJ. Retrieved from https://www.wsj.com/world/russia/russian-forces-stage-ukraine-counterattack-to-retake-territory-in-border-region-48de1fba?mod=world_feat5_russia_pos1

3. German chancellor says he won't send fighter jets to Ukraine. (2023, January 29). BBC. Retrieved from https://www.bbc.com/news/world-europe-64446937

4. Shambaugh, David. (2014). International Relations in Asia: A Multidimensional Analysis. In David Shambaugh and Michael Yahuda (Eds.), International Relations of Asia (2^nd ed.). Maryland: Rowman & Littlefield.

5. Tarzi, Amin. (2004). Mujahidin. In Encyclopedia of Islam & the Muslim World (pp.490-491). USA: Macmillan Reference.

6. Ukraine renews calls for US F-16s, German fighter jets after countries reverse decision on sending tanks. (2023, January 29). Fox News. Retrieved from https://www.foxnews.com/world/ukraine-renews-calls-german-fighter-jets-countries-decision-tanks

7. Ukraine Using Secretly Provided Longer-Range Missiles Against Russian Forces. (2024, April 24). WSJ. Retrieved from https://www.wsj.com/world/biden-signs-foreign-aid-bill-additional-military-aid-to-ukraine-could-arrive-in-days-d5507144?mod=world_lead_pos1

8. US buys 81 Soviet-era combat aircraft from Russia's ally costing on average less than $20,000 each, report says. (2024, April 29). Business Insider. Retrieved from https://www.businessinsider.com/us-buys-81-soviet-fighter-jets-from-russian-ally-20k-2024-4

9. U.S.-made Patriot missile systems arrive in Ukraine. (2023, April 20). PBS. Retrieved from https://www.pbs.org/newshour/world/u-s-made-patriot-missile-systems-arrive-in-ukraine

-----------------

ถ้าเลือกทรัมป์จะระงับสงครามโลกครั้งที่ 3 (2)

ความคิดทรัมป์ที่จะเกิดสงครามใหญ่เป็นวาทกรรมหาเสียงเท่านั้น เป็นอีกครั้งที่โดนัลด์ ทรัมป์พูดถูกบ้างผิดบ้าง “แบบทรัมป์ๆ” คิดอย่างเดียวว่าทำอย่างจึงจะชนะเลือกตั้ง

            ทรัมป์กล่าวว่าหากกมลา แฮร์ริสชนะเลือกตั้งแทบฟันธงได้ว่าจะเกิดสงครามโลกครั้งที่ 3 (“virtually guaranteed to happen”) แฮร์ริสยึดแนวนโยบายของพรรคเดโมแครทที่ชอบทำสงคราม ส่วนนโยบายของตนคือให้ทุกฝ่ายในตะวันออกกลางยุติการสู้รบทันที

ในเชิงยุทธการ:

            ถ้าคิดอย่างมีเหตุมีผล อิสราเอลกับอิหร่านไม่มีพรมแดนติดต่อกัน ห่างกันพันกว่ากิโลเมตร (กรุงเตหะรานอยู่ห่างจากกรุงเทลอาวีฟ 1,600 กิโลเมตร) ถ้าไม่นับอาวุธนิวเคลียร์ อิสราเอลรบกับอิหร่านทางอากาศเป็นหลักเท่านั้น ระยะทางที่ห่างเป็นพันกิโลเมตรผ่านน่านฟ้าหลายประเทศ ถามว่าชาติอาหรับจะยินยอมหรือไม่ ยินดีให้อิสราเอลผ่านน่านฟ้าตัวเองเพื่อโจมตีอิหร่านหรือไม่

            สมมุติว่าอิสราเอลสามารถโจมตีทางอากาศเต็มกำลัง แต่ลำพังวิธีนี้ไม่สามารถเอาชนะอิหร่าน จะถูกตอบโต้อย่างรุนแรงจากอิหร่านกับกองกำลังที่อิหร่านหนุนหลัง (เช่น ฮิซบอลเลาะห์ ฮูตี) เป็นสงครามที่ยิงกันไปยิงกันมา อิสราเอลที่เสียหายหนักจากสงครามฮามาสต้องสูญเสียมากขึ้นอีก โดยไม่ได้อะไรเป็นชิ้นเป็นอันจากอิหร่านหรือได้ไม่คุ้มเสีย

            ในแง่ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในตะวันออกกลาง บริบทปัจจุบันต่างจากอดีตมาก อิหร่าน-ขั้วซาอุฯ ปรับสัมพันธ์กันแล้ว เมษายน 2023 ทั้ง 2 ประเทศแถลงร่วมจะเปิดสถานทูตระหว่างกัน มีความสัมพันธ์ด้านความมั่นคงกับเศรษฐกิจอีกครั้ง หลังจากนั้นอีกหลายประเทศทยอยฟื้นความสัมพันธ์กับอิหร่าน

            ด้วยขีดความสามารถป้องกันภัยทางอากาศของเพื่อนบ้านอาหรับ ยากที่อิสราเอลจะล้ำน่านฟ้าโดยไม่รู้ตัว รัฐบาลสหรัฐจะแกล้งหลับตาข้างหนึ่งปล่อยผ่านได้หรือ แม้กระทั่งรัสเซียกับจีนน่าจะรู้ความเคลื่อนไหวด้วย

            ฝ่ายอิหร่านที่ยิงขีปนาวุธกับโดรนโจมตีอิสราเอลเมื่อเมษายน 2024 แต่โดนสกัดเกือบหมด เป็นหลักฐานที่ดีว่าเพื่อนบ้านอาหรับไม่เห็นด้วยกับสงคราม ร่วมกันสกัดไม่ให้การรบบานปลายไม่ว่าใครจะก่อการ (ครั้งนั้นสหรัฐ อังกฤษ ฝรั่งเศส ซาอุฯ และจอร์แดนร่วมกันปกป้องอิสราเอล)

            ในแง่สงครามใหญ่ ถ้าวิเคราะห์อย่างเป็นเหตุเป็นผล ก่อนรัฐบาลสหรัฐทำสงครามใหญ่ควรถามคนอเมริกันก่อนว่าต้องการเช่นนั้นหรือไม่ อยากให้เกิดสงครามโลกไหม รัฐบาลสหรัฐสามารถระงับสงครามตะวันออกกลางง่ายๆ ด้วยการไม่ส่งอาวุธหนักให้อิสราเอล

            การวิเคราะห์ไม่อาจตัดความเป็นไปได้ที่จะเกิดสงครามใหญ่ แต่ตราบใดที่อิสราเอล ฝ่ายอิหร่านและเพื่อนบ้านตะวันออกกลางไม่คิดทำสงครามใหญ่ ต่างระวังไม่ให้บานปลาย สงครามใหญ่ไม่ใช่เรื่องของสองสามประเทศเท่านั้น ความคิดทรัมป์ที่จะเกิดสงครามใหญ่กระทั่งเป็นสงครามโลกจึงผิด เป็นวาทกรรมหาเสียงเท่านั้น เป็นอีกครั้งที่โดนัลด์ ทรัมป์พูดถูกบ้างผิดบ้าง คิดอย่างเดียวว่าทำอย่างจึงจะชนะเลือกตั้ง

            การหาเสียงของชาติเสรีประชาธิปไตย พยายามส่งออกประชาธิปไตยแก่นานาชาติ อ้างว่าเป็นผู้นำฝ่ายประชาธิปไตยโลก สะท้อนลักษณะสังคมการเมืองของสหรัฐดังนี้

สังคมเสรีประชาธิปไตยที่เชื่อความเท็จ:

            เลือกตั้ง 2024 เป็นอีกครั้งที่ทรัมป์ใช้เทคนิคสร้างความกลัว เหมือนผู้สมัครหลายคนหลายรัฐบาล เพื่อเรียกคะแนนสนับสนุน ไม่แปลกที่ผู้มีปัญญาหลายคนชี้ว่าทรัมป์เป็นพวกนักยุยงปลุกปั่นทางการเมือง (demagogue) เช่น ปลุกปั่นให้เกลียดชังมุสลิมอ้างว่าเป็นต้นเหตุก่อการร้าย (มุสลิมบางคนก่อเหตุแต่ต้องเข้าใจว่าเป็นเฉพาะกลุ่มเฉพาะคนเท่านั้น อิสลามกระแสหลักไม่เห็นด้วยกับการก่อการร้าย เป็นการกระทำที่ผิดหลักศาสนา การชี้ว่ามุสลิมเป็นต้นเหตุก่อการร้ายมาจากการปั่นกระแส Islamophobia ให้ต่อต้านมุสลิม ปลุกปั่นให้คิดว่าถ้าเลือกแฮร์ริสจะเกิดสงครามโลก

            เทคนิคนี้ขยายประเด็นให้รุนแรงน่ากลัวเกินเหตุ เกินความเป็นจริง หลายครั้งใช้ได้ผลเพราะคนอเมริกันนับล้านเชื่อเช่นนั้น

            ปัญหาใหญ่กว่านั้นคือ เมื่อนักการเมือง ผู้สมัครหาเสียง สื่อบางสำนัก พูดบ่อยๆ นำเสนอบ่อยๆ กลายเป็นการกล่อมเกลาให้สังคมเชื่อเช่นนั้น เมื่อผนวกกับนักการเมืองเรียกร้องให้จัดการเด็ดขาด ทิศทางนโยบายพรรคการเมืองกับรัฐบาลจึงออกไปทางนั้นด้วย

            สิ่งที่อยู่ในใจแต่แรก เช่น ความจงเกลียดจงชังกลายเป็นรูปธรรม เกลียดชังรัฐบาลจีน ลามไปถึงประชาชน คนเชื้อสายจีนโดนรังแกถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนในประเทศสหรัฐนี่เอง

            เรื่องเท็จกลายเป็นเรื่องที่สังคมเชื่อถือ เป็นสังคมที่เชื่อความเท็จ

            แทนที่ผู้มีอำนาจ ผู้มีความรู้ สังคมจะใช้ทรัพยากรพลังที่มีอยู่สร้างสรรค์สิ่งดี กลับใช้กับเรื่องหลอกลวงและทำร้ายตัวเอง

คนอเมริกันหลายสิบล้านคนเชื่อทฤษฎีสมคบคิด:

            สหรัฐอเมริกาเป็นศูนย์ของของนวัตกรรม ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ความเจริญอีกหลายอย่างที่น่าชื่นชม สร้างคุณประโยชน์ เป็นแบบอย่างแก่นานาชาติ ในขณะเดียวกันมหาอำนาจนี้เป็นศูนย์กลางของทฤษฎีสมคบคิดมากมายทั้งเรื่องเก่าเรื่องใหม่

            ยกตัวอย่าง 4-5 ปีก่อนเมื่อโรคโควิด-19 ระบาดหนัก นานาชาติเร่งพัฒนาวัคซีนป้องกัน ช่วงนั้นเกิดทฤษฎีสมคบคิดหลายเรื่อง พฤกษาคม 2020 สื่อ BBC รายงานข่าวทฤษฎีสมคบคิดเชื่อว่า โควิด-19 เป็นแผนควบคุมโลกของบิลล์ เกตส์ ใส่ไมโครชิปในวัคซีนเพื่อควบคุมมนุษย์ทั้งโลก

            บัดนี้พิสูจน์ได้หรือยังว่ามีชิปควบคุมมนุษย์ในวัคซีนนับพันล้านหมื่นล้านโดสหรือไม่

            ที่ประหลาดกว่านั้นเมษายน 2020 สื่อ CNBC นำเสนอข่าวทฤษฎีสมคบคิดว่าไวรัสโควิด-19 มากับเสาส่งสัญญาณ 5G หลายคนไม่เห็นด้วยกับเรื่องนี้แต่บางคนเชื่อเช่นนั้น แม้กระทั่งคนอเมริกันกับยุโรป เรื่องแปลกแต่จริงมี “คนอเมริกันกับยุโรป” ที่เชื่อว่าไวรัสโควิด-19 มากับสัญญาณ 5G

ผลของการใช้เสรีภาพอย่างขาดปัญญา:

            นักวิชาการตะวันตกสรรเสริญ Enlightenment (ยุคเรืองปัญญา/ยุคแห่งภูมิธรรม/ยุคแห่งการรู้แจ้ง) ยุคที่มนุษย์ถกกันด้วยเหตุผล บางคนจึงเรียกยุคนี้ว่า “Age of Reason”

            Enlightenment ระบุว่ามนุษย์เห็นว่าด้วยการใช้เหตุผล สามารถบรรลุชีวิตเปี่ยมสุขโดยไม่ต้องอาศัยความเชื่อศาสนา เกิดการแยกตัวระหว่างศาสนาความเชื่อกับสิ่งที่เป็นฝ่ายโลก (secularism) เป็นจุดเริ่มต้นของโลกสมัยใหม่ (ศตวรรษที่ 18)

            เสรีภาพทางความคิดหมายถึงแต่ละคนสามารถคิดเห็นต่างกันและมักจะเป็นเช่นนั้น หลายคนชอบที่จะแสดงความคิดเห็นของตน พัฒนาความคิดความเข้าใจจากการพูดคุยแลกเปลี่ยน ผู้ดีมีตระกูลให้ความสำคัญกับการศึกษา อ่านหนังสือหลากหลายความคิด

            ผลจากการที่มนุษย์มีเสรีภาพทางความคิด ส่งเสริมให้คิดและเรียนรู้จากความคิดความเข้าใจของกันและกัน ความรู้วิชาการฝ่ายโลก โดยเฉพาะความรู้วิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว นำสู่การสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ตอบสนองความต้องการของคนที่เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ

            อย่างไรก็ตาม การสรุปว่าเป็นยุคที่มนุษย์ใช้เหตุผลอย่างเดียวไม่ถูกต้อง ในยุคนี้มีพัฒนาการของความใคร่รัก (passions) ความปรารถนา (desires) ผู้คนตอบสนองอารมณ์ความต้องการส่วนตัว

สิ่งที่เรียกว่ายุค Enlightenment จึงไม่ได้หมายถึงความเป็นผู้รู้ ผู้เข้าใจ ผู้มีปัญญาเพียงด้านเดียว ยังเป็นยุคที่มนุษย์ปล่อยตัวไปตามความต้องการของตัณหา เป็นเสรีภาพที่ต้องการ

            มาถึงศตวรรษที่ 21 เสรีภาพของคนอเมริกันบางครั้งจึงหมายถึงการสร้างและรับความหวาดกลัวเกินจริง (ทรัมป์คือตัวอย่างด้วยการพูดจริงบ้างเท็จบ้าง ไม่สนใจว่าถูกต้องหรือไม่) อเมริกาเป็นสังคมที่หลายคนกินยาแก้ซึมเศร้าเหมือนกินขนม (มีข้อมูลว่ากว่า 70 ล้านคนหรือ 22% ของประชากรป่วยเป็นโรคซึมเศร้า) เสพสุราสิ่งเสพติดเพื่อช่วยหนีโลกอันน่าสะพรึงกลัวที่ถูกสร้างขึ้น คนอเมริกันหลายสิบล้านเชื่อว่าบิลล์ เกตส์พยายามลดประชากรโลก ควบคุมมนุษย์ด้วยไมโครชิปที่ใส่ในวัคซีน เหล่านี้เป็นทฤษฎีสมคบคิดที่พิสูจน์ได้แล้วว่า “เป็นเรื่องเท็จ” ที่มีกลุ่มคนตั้งใจสร้างขึ้น ตั้งใจปลุกปั่นให้คนเชื่อตามนั้น

            นี่หรือคือมหาอำนาจที่ควรเลียนแบบติดตาม ใช้สิทธิเสรีภาพอย่างขาดปัญญา

15 กันยายน 2024

ชาญชัย คุ้มปัญญา

(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ “สถานการณ์โลก” ไทยโพสต์ ปีที่ 28 ฉบับที่ 10173 วันอาทิตย์ที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2567)

--------------------------

บรรณานุกรม :

1. Bill Gates is the top target for coronavirus conspiracy theories. (2020, April 17). CNBC. Retrieved from https://www.cnbc.com/2020/04/17/bill-gates-is-top-target-for-coronavirus-conspiracy-theories-report.html

2. Coronavirus: Bill Gates ‘microchip’ conspiracy theory and other vaccine claims fact-checked. (2020, May 30). BBC. Retrieved from https://www.bbc.com/news/52847648

3. Here’s what Bill Gates has to say about those Covid-19 vaccine conspiracy theories he’s pegged to. (2020, June 5). CNBC. Retrieved from https://www.cnbc.com/2020/06/05/bill-gates-responds-to-bizarre-covid-19-vaccine-conspiracy-theories.html

4. Reill, Peter Hanns. (2004). Introduction. In Encyclopedia Of The Enlightenment (Revised Ed., pp.ix-xi). New York: Book Builders Incorporated

5. Schmidt, James. (2006). Enlightenment. In Encyclopedia of Philosophy (2^nd Ed.). (Vol.3, pp.242-248). USA: Thomson Gale.

6. Saudi Arabia, Iran formally restore ties, agree to travel visas for citizens. (2023, April 7). Arab News. Retrieved from https://www.arabnews.com/node/2282371/saudi-arabia

7. Trump's rise is the return of the demagogue. (2016, February 29). The Guardian. Retrieved from http://www.theguardian.com/commentisfree/2016/feb/29/donald-trump-us-election-2016-demagogue

-----------------

ปูตินออกกฎมายเพิ่มกำลังพลครั้งที่ 3

เยอรมนีไม่ขอทำสงครามโดยตรงกับรัสเซีย

เงินเฟ้ออิสราเอลพุ่งมากกว่าคาด

ถ้าเลือกทรัมป์จะระงับสงครามโลกครั้งที่ 3 (1)

การหาเสียงด้วยความหวาดกลัวเป็นแนวทางที่ทรัมป์ใช้เสมอ เช่น พูดว่าจะเกิดสงครามกลางเมืองถ้าเขาไม่ชนะเลือกตั้ง หรือเกิดสงครามโลกถ้าพรรคเดโมแครทชนะเลือกตั้ง

            กรกฎาคม 2024 โดนัลด์ ทรัมป์กล่าวว่าถ้ากมลา แฮร์ริสชนะเลือกตั้ง จะเกิดสงครามใหญ่ในตะวันออกกลางและมีความเป็นไปได้มากว่าจะกลายเป็นสงครามโลกครั้งที่ 3 ดูจากความขัดแย้งในตะวันออกกลางตอนนี้ (รัฐบาลไบเดน) ที่ไม่ไกลจากสงครามโลก

            กลางเดือนสิงหาคม 2024 ทรัมป์กล่าวว่าหากตนเป็นชนะเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีอีกสมัย รอบหน้าโลกต้องไม่กังวลว่าอิหร่านจะก่อสงครามหรือไม่ “จะไม่เกิดสงครามโลกครั้งที่ 3 ไม่มีเหตุผลใดที่จะทำสงครามโลก” ยกตัวอย่างการปะทะระหว่างฝ่ายอิหร่านกับอิสราเอลที่ความจริงแล้วไม่จำต้องเกิด ฝ่ายอิหร่านไม่น่ากังวลเพราะตอนนี้ขาดเงินสนับสนุนฮามาส ฮิซบอลเลาะห์ ไม่มีงบอุดหนุนก่อเหตุร้ายแรง ดังที่รัฐบาลไบเดนพยายามพูดถึงภัยคุกคามจากอิหร่าน

            ทรัมป์จึงกล่าวหาแฮร์ริสอาจนำสู่สงครามโลก ส่วนนโยบายของตนคือให้ทุกฝ่ายในตะวันออกกลางยุติการสู้รบทันที บทความนี้นำเสนอเทคนิคและวิพากษ์การหาเสียงของทรัมป์เรื่องสงครามโลก สามารถอธิบายขยายความหลากหลาย

ทฤษฎีสมคบคิด:

            ทฤษฎีสมคบคิดหลายแนวระบุว่ากำลังจะเกิดสงครามโลกครั้งใหม่ในไม่ช้า บ้างตีความว่าเกิดสงครามโลกครั้งที่ 3 แล้ว บางทฤษฎีฟันธงว่าเป็นสงครามล้างโลก ล้างเผ่าพันธุ์มนุษย์ จาก 7.8 พันล้านคนเหลือหลักร้อยล้านหรือไม่กี่สิบล้านคน เป็นสงครามที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ผู้กุมอำนาจลับ รัฐพันลึก (deep state) ตั้งใจให้เกิดเช่นนั้น เป็นส่วนหนึ่งของปฏิบัติการควบคุมมนุษย์

            ถ้าสังเกตสักเล็กน้อยจะพบว่า ทฤษฎีสมคบคิดที่มีหลากหลายแนวขัดแย้งกันเอง ไม่อาจพิสูจน์ว่าแบบไหนถูกต้อง พอจะสรุปได้ว่าโลกกำลังเข้าสู่สงครามใหญ่ หายนะกำลังคืบคลานเข้ามาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ (ไม่ว่าจะใช้นิวเคลียร์หรือไม่ ใช้มากใช้น้อย)

            คำพูดของทรัมป์บ่งชี้ว่ารัฐบาลสหรัฐในอนาคตอาจก่อสงครามโลกครั้งที่ 3 หรือมีส่วนในสงครามนี้ ซึ่งไม่ใช่เรื่องใหม่ เป็นแนวทางที่หลายคนเอ่ยถึง บ้างฟันธงว่าท้ายที่สุดรัฐบาลหรือรัฐพันลึกสหรัฐจะก่อสงคราม สหรัฐอาจไม่เริ่มต้นที่ตัวเองแต่วางแผนให้เกิดความขัดแย้งรุนแรงในที่ต่างๆ จนนำสู่สงครามล้างโลกในที่สุด รัฐบาลสหรัฐไม่ต้องรับผิดชอบหายนะโลกโดยตรง พยายามไม่ให้สงครามกระทบตัวเอง

ด้วยการสร้างความหวาดกลัว:

            เทคนิคหาเสียงด้วยการสร้างความกลัวเป็นแนวทางที่นักการเมืองใช้เรื่อยมา ย้อนเลือกตั้งปี 2016 ที่ทรัมป์ชนะได้เป็นประธานาธิบดีสมัยครั้งแรก ครั้งนั้นทรัมป์ใช้โรคกลัวอิสลาม (Islamophobia) ที่เป็นกระแสในตอนนั้นชี้ว่านโยบายของเขาสามารถจัดการปราบปรามผู้ก่อการร้ายเบ็ดเสร็จเด็ดขาด ถ้าเลือกเขาประเทศจะปลอดภัย เป็นวิธีเดียวกับประธานาธิบดีจอร์จ ดับเบิลยู บุชตอบสนองเหตุการณ์ 9/11ชาวอเมริกันส่วนใหญ่คล้อยตามบุช จึงเกิดสงครามอัฟกานิสถาน ส่งกองทัพนับแสนเข้าตะวันออกกลางทำสงครามโค่นล้มระบอบซัดดัม ฮุสเซน  

            การหาเสียงด้วยความหวาดกลัวเป็นแนวทางที่ทรัมป์ใช้เสมอ เช่น พูดว่าจะเกิดสงครามกลางเมืองถ้าเขาไม่ชนะเลือกตั้ง ถ้าพรรคเดโมแครทชนะ (พรรคประชาธิปัตย์ชนะ) อเมริกาจะกลายเป็นสังคมนิยม (คอมมิวนิสต์) ตีตราว่าพวกเดโมแครท (ฝ่ายประชาธิปไตย) นิยมชมชอบแนวทางสังคมนิยม กมลา แฮร์ริส เป็นพวกซ้ายจัดหัวรุนแรง ("most radical left person") สมาชิกรีพับลิกันอีกหลายคนพยายามพูดเช่นนั้นเหมือนกัน

            เป็นความจริงที่ว่าสมาชิกพรรคนี้มีกลุ่มที่ยึดแนวทางสังคมนิยมประชาธิปไตย เช่น กลุ่มของเบอร์นี แซนเดอร์ส (Bernie Sanders) วุฒิสมาชิกรัฐเวอร์มอนต์ ผู้สมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดีจากพรรคเดโมแครทเมื่อปี 2020 นำเสนอแนวคิด “สังคมนิยมประชาธิปไตย” (Democratic Socialism)

            พวกต่อต้านวุฒิสมาชิกแซนเดอร์สจะโจมตีว่าแนวทางที่พูดคือการโฆษณาชวนเชื่อของพวกสังคมนิยม ไม่ต่างจากนักสังคมนิยมอื่นๆ อย่างคาร์ล มาร์กซ์ (Karl Marx) วลาดีมีร์ เลนิน (Vladimir Lenin) ใช้แนวทางเดิมที่ใส่ร้ายป้ายสีผู้อื่น สร้างกลุ่มคณาธิปไตยผู้ควบคุมกิจกรรมแทบทุกด้านของสังคม

            มีข้อมูลว่าปัจจุบันหนุ่มสาวอเมริกันมองแง่บวกต่อสังคมนิยมมากขึ้น แต่ผู้ที่คิดจะลงคะแนนให้ผู้สมัครที่เป็นนักสังคมนิยมยังไม่มากเท่าไหร่ คนรุ่นใหม่ต่อต้านชนชั้นปกครองของฝ่ายทุนนิยม แต่ไม่อยากถูกควบคุมด้วยรัฐอย่างเข้มข้นเช่นกัน ดังนั้นไม่น่าจะสรุปว่าอเมริกากำลังก้าวสู่สังคมนิยม

สงครามล้างโลก:

            เลือกตั้งครั้งนี้ทรัมป์ใช้เทคนิคเก่า ยกประเด็นสงครามล้างโลกอีกครั้ง เปลี่ยนแค่บริบทเท่านั้น ปี 2016 ทรัมป์ใช้ประเด็น “โรคกลัวรัสเซีย” (Russophobia) ชี้ว่าฮิลลารี คลินตัน (คู่แข่งจากเดโมแครท) จะนำประเทศเข้าทำสงครามอย่างไม่จบสิ้น “ใช้กำลังทหารเปลี่ยนโลก เราจะเห็นสงครามในหลายภูมิภาคและอาจรวมถึงสงครามนิวเคลียร์กับรัสเซียหรือจีน หรือทั้งคู่”

            ในอีกวาระกล่าวว่านโยบายของฮิลลารีจะ “นำสู่สงครามโลกครั้งที่ 3” อาจปะทะกับรัสเซีย ฮิลลารีไม่สามารถเจรจากับประธานาธิบดีปูติน เนื่องจากวิพากษ์ปูตินแง่ลบตลอด “เรื่องจะลงเอยด้วยสงครามโลกครั้งที่ 3 ... ถ้าพวกคุณฟังฮิลลารี คลินตัน”

            ถ้าคิดอย่างมีเหตุผลควรตั้งคำถามว่าทั้งคลินตันกับปูตินและประชาคมโลกต้องการสงครามล้างโลกหรือไม่ แต่เนื่องจากสังคมอเมริกันอ่อนไหวเรื่องนี้มาก ทรัมป์จึงยกเรื่องนี้ พูดให้รุนแรงเข้าไว้เพื่อให้คนอเมริกันหวาดกลัว คิดว่าจะเกิดสงครามล้างโลก เข้าคูหากาทรัมป์เพื่อเลี่ยงสงคราม

คิดอย่างมีเหตุมีผล:

            ถ้าพูดถึงความขัดแย้งในตะวันออกกลาง สิ่งที่อิสราเอลต้องการคือขยายดินแดน เป็นนโยบายหลักที่ใช้มาตั้งแต่ก่อตั้งรัฐอิสราเอลสมัยใหม่ ทุกวันนี้ยังพยายามกินดินแดนปาเลสไตน์ทีละน้อยและให้คนของตนเข้าไปตั้งถิ่นฐานที่นั่น อิสราเอลจะใช้อาวุธนิวเคลียร์เป็นไพ่สุดท้ายเพื่อป้องกันตนเอง ไม่ต่างจากประเทศอื่นๆ ที่มีอาวุธนี้ ดังนั้นรัฐบาลอิสราเอลต้องการให้คนของตนมีชีวิตอยู่รอด ไม่ใช่สงครามล้างโลก

            ในฝั่งอิหร่าน ตั้งแต่เริ่มสงครามฮามาส-อิสราเอลเมื่อตุลาคม 2023 อิหร่านกับกองกำลังที่อิหร่านหนุนหลัง (เช่น ฮามาส ฮิซบอลเลาะห์ ฮูตี) เป็นพวกที่ทำสงครามหรือปะทะอิสราเอลด้วยอาวุธ รัฐบาลอิหร่านพยายามวางตัวว่าไม่อยู่เบื้องหลังกองกำลังเหล่านี้ เป็นการตีตัวออกห่างจากสงคราม

            เมษายน 2024 เปิดประวัติศาสตร์การปะทะโดยตรงระหว่างอิหร่านกับอิสราเอล แต่ครั้งนั้นเป็นการปะทะจำกัดขอบเขต อิหร่านโจมตีเพียงชุดเดียวแล้วประกาศว่าจะไม่ยิงอีกเว้นแต่อิสราเอลโต้กลับ สุดท้ายเป็นเพียงการปะทะพอหอมปากหอมคอ การปะทะรอบเมษาชี้ให้เห็นว่าทั้งอิสราเอลกับอิหร่านต่างไตร่ตรองรอบคอบ รู้ว่ากำลังทำอะไร ไม่ปล่อยตามอารมณ์หรือเหตุผลส่วนตัวของใครบางคน สงครามใหญ่หรือสงครามนิวเคลียร์ล้างโลกจึงไม่เกิดขึ้นง่ายๆ

            ในสถานการณ์ล่าสุดรัฐบาลอิหร่านประกาศลงโทษอิสราเอลอีกครั้ง เพื่อล้างแค้นให้อิสมาอิล ฮานิเยห์ (Ismail Haniyeh) หัวหน้าฝ่ายการเมืองฮามาส สังเกตว่าแม้จะใช้ถ้อยคำขึงขังแต่เป็นการตอบโต้เพื่อตัวบุคคลเท่านั้น (ล้างแค้นให้ฮานิเยห์) ทุกวันนี้อิหร่านทำสงครามตัวแทนกับอิสราเอลอยู่แล้ว อาวุธจำนวนมากที่ฮามาส ฮิซบอลเลาะห์ใช้มาจากอิหร่าน (หรือจากการสนับสนุนของอิหร่าน) กองกำลังเหล่านี้ยิงจรวดขีปนาวุธน้อยใหญ่ใสอิสราเอลนับหมื่นลูกแล้ว ฮานิเยห์เป็นส่วนหนึ่งของสงคราม จึงคาดการณ์ว่าหากอิหร่านโจมตีอิสราเอลอีกครั้งจะเป็นสงครามจำกัดขอบเขตเช่นเคย

            ข้อผิดพลาดร้ายแรงสุดของทรัมป์คือชี้ว่าฝ่ายเดโมแครทหวังนำสู่สงครามใหญ่ แม้รัฐบาลไบเดนประกาศยืนเคียงข้างอิสราเอล สนับสนุนทางการเมืองระหว่างประเทศ ส่งอาวุธให้อิสราเอลมากมาย (อาวุธหลักที่อิสราเอลถล่มกาซาจำนวนมาก MADE IN USA) แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่ารัฐบาลไบเดนแสดงท่าทีขอให้เจรจาหยุดยิงเช่นกัน ส่วนจะจริงใจหรือไม่ขึ้นกับการตีความ ข้อมูลที่ใช้ แต่ทรัมป์เลือกที่จะข้ามส่วนนี้ พยายามย้ำว่าจะเกิดสงครามใหญ่ในตะวันออกกลางและอาจกลายเป็นสงครามโลกครั้งที่ 3 ถ้าเดโมแครทชนะเลือกตั้ง

1 กันยายน 2024

ชาญชัย คุ้มปัญญา

(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ “สถานการณ์โลก” ไทยโพสต์ ปีที่ 28 ฉบับที่ 10152 วันอาทิตย์ที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2567)

-----------------

บรรณานุกรม :1. Donald Trump's anti-Muslim remarks find many supporters. (2015, December 10). Pravda. Retrieved from http://www.pravdareport.com/news/world/10-12-2015/132831-donald_trump_muslims-0/

2. Harris win will lead to WWIII – Trump. (2024, July 27). RT. Retrieved from https://www.rt.com/news/601738-trump-kamala-harris-ww3/

3. Trump returns to X, pledging better US-Iran relations if elected. (2024, August 14). RT. Retrieved from https://www.rudaw.net/english/world/13082024

4. Trump says Clinton policy on Syria would lead to World War Three. (2016, October 26). CNBC/Reuters. Retrieved from http://www.cnbc.com/2016/10/25/trump-says-clinton-policy-on-syria-would-lead-to-world-war-three.html

5. Trump says if Kamala wins, World War III is virtually guaranteed. (2020, August 22). New Straits Times. Retrieved from https://www.nst.com.my/world/world/2024/08/1094950/trump-says-if-kamala-wins-world-war-iii-virtually-guaranteed

6. With Hillary as President 'We are Looking at Nuclear War With Russia or China'. (2016, September 16). Sputnik. Retrieved from https://sputniknews.com/politics/20160916/1045362244/clinton-president-russia-war.html

-----------------

ไต้หวันคือเรื่องของฝ่ายประชาธิปไตย