วิเคราะห์มุมมองอิหร่านต่อสงครามปี 2026 (4)

อิหร่านต้องการสันติภาพถาวรแต่ฝ่ายสหรัฐยังตีกรอบหยุดยิงชั่วคราว ขยายเวลาหารือเพื่อสันติภาพ แต่จะตกลงกันได้หรือ

            รัฐบาลอิหร่านมั่นใจว่าศัตรูพยายามให้คนอิหร่านต่อต้านรัฐบาล

            ‘แผน 100 วันสำหรับทรัมป์ 2.0 ต่ออิหร่าน’ หรือ “A 100 Day Plan for the Incoming Trump Administration on Iran” โดย United Against Nuclear Iran (UANI) ที่นำเสนอเมื่อปี 2025 ความตอนหนึ่งระบุว่า ให้ใช้ปฏิบัติการจิตวิทยาบ่อนทำลายรัฐบาลกับกองทัพอิหร่าน สร้างกำลังใจแก่ฝ่ายประชาธิปไตย ให้ชาวอิหร่านรับข้อมูลข่าวสารจากตะวันตกมากขึ้น เช่น จากจานดาวเทียม Starlink ต่อต้านการให้ข้อมูลข่าวสารจากรัฐบาลอิหร่าน คว่ำบาตรคนที่ต่อต้านให้ร้ายประชาธิปไตยตะวันตก ใช้สื่อโซเชียลมีเดียให้ได้รับข้อมูลจากฝั่งตะวันตก รับรู้ความฉ้อฉลของพวกผู้นำอิหร่าน การกดขี่ปราบปรามฝ่ายตรงข้าม

            แนวทางนี้คือบ่อนทำลายระบอบอิหร่าน

            ตั้งแต่ต้นเนทันยาฮู นายกฯ อิสราเอลกล่าวว่าเป้าหมายไม่ใช่เพียงกำจัดผู้นำสูงสุด แต่ต้องรื้อทำลายทั้งระบอบ ไม่ปล่อยให้อิหร่านเป็นภัยคุกคามอีกต่อไป

อิสราเอลกับสหรัฐพยายามทำลายเอกภาพอิหร่าน:

            หลังสงครามผ่านไป 2 สัปดาห์ทรัมป์พูดอีกครั้งว่าระบอบจะต้องถูกล้มจากภายใน

            วิเคราะห์: ก่อนหน้านี้ทรัมป์พูดเป็นนัยว่า ถึงเวลาชาวอิหร่านต้องทำส่วนของพวกเขา หลังสหรัฐกับอิสราเอลเปิดฉากถล่มครั้งใหญ่จนแทบไม่เหลือเป้าหมายให้โจมตีอีก การสังหารผู้นำจิตวิญญาณอิหม่านคาเมเนอี ทำให้ฝ่ายเคร่งศาสนาอ่อนแอ เปิดทางให้ประชาชนฝ่ายต่อต้านล้มระบอบง่ายขึ้น

            รัฐบาลสหรัฐทุกชุดให้เหตุผลว่าที่สนับสนุนประชาชนอิหร่าน เพราะระบอบอิหร่านทำร้ายประชาชนตัวเอง จึงเป็นนโยบายที่ช่วยชาวอิหร่านโดยแท้

            การล้มระบอบผูกเข้ากับเงื่อนไข เช่น ในหน้าสื่อรัฐบาลทรัมป์ 2.0 กำหนดเงื่อนไขอิหร่านยุติการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมอย่างสิ้นเชิง หรือ "Zero Enrichment"

            ด้านอิหร่านย้ำว่าตนมีสิทธิ์เสริมสมรรถนะยูเรเนียมเพื่อใช้ในทางพลเรือน สอดคล้องกับ IAEA และข้อตกลง JCPOA ที่สมรรถนะยูเรเนียมห้ามเกิน 3.67% (ไม่พอสำหรับการสร้างอาวุธนิวเคลียร์ที่ต้องใช้ความเข้มข้น 90%) และห้ามครองยูเรเนียมที่เสริมสมรรถนะเกินจำนวนที่กำหนด (เช่น ไม่เกิน 300 กิโลกรัม)

            การตั้งเงื่อนไข "Zero Enrichment" เป็นแผนที่สหรัฐรู้อยู่แล้วว่าอิหร่านจะไม่ปฏิบัติตาม ผลคือสหรัฐมีความชอบธรรมคงมาตรการคว่ำบาตรต่อไป ให้รัฐบาลอ่อนแอลงเรื่อยๆ เป็นแนวทางที่ทรัมป์ใช้ตั้งแต่เป็นประธานาธิบดีสมัยแรก

            ดังนั้นเป้าหมายสุดท้ายที่ซ่อนอยู่คือล้มระบอบชีอะห์ (ไม่ใช่เรื่องนิวเคลียร์) และตั้งรัฐบาลใหม่ที่เป็นมิตรกับสหรัฐกับอิสราเอล ด้วยความคิดว่าการเปลี่ยนระบอบเท่านั้นที่เป็นคำตอบจริงๆ

            เป็นเรื่องที่นักวิเคราะห์ต้องตระหนักเสมอว่า อะไรที่รัฐบาลสหรัฐกับอิสราเอลต้องการจริงๆ

            ด้านฝ่ายอิหร่านเข้าใจและตระหนักเรื่องนี้เป็นอย่างดี ต้องถามประชาชนอิหร่านว่าอยากให้ประเทศกลับไปเป็นสมัยกษัตริย์ชาห์ กลายเป็นรัฐล้มเหลวหรือกึ่งล้มเหลวหรือไม่

            11 พฤกษาคม 2026 ทางการอิหร่านกล่าวว่าเงื่อนไขสำคัญ 2 ข้อที่ต้องการคือ 1. ต้องยุติสงครามทั้งภูมิภาค (รวมฮามาสในกาซากับฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน) ไม่ใช่แค่หยุดยิงเท่านั้น 2. ต้องคืนทรัพย์สินทั้งหมดที่ถูกยึด ย้ำว่าข้อเรียกร้องไม่มากเกินไป อิหร่านควรได้อยู่แล้ว ด้านทรัมป์ปฏิเสธทันทีกล่าวว่า “เป็นเงื่อนไขที่ยอมรับไม่ได้”

            วิเคราะห์: เรื่องนี้ตอกย้ำว่ารัฐบาลสหรัฐต้องการล้มระบอบอิหร่าน จะเล่นงานอิหร่านต่อไปจนบรรลุเป้าหมายนี้ ส่วนอิสราเอลต้องการขยายดินแดน ครองปาเลสไตน์ สถาปนารัฐอิสราเอล (ไม่มีรัฐปาเลสไตน์) ตรงตามยุทธศาสตร์เดิมไม่เปลี่ยนแปลง

ทรัมป์ยึดกฎแห่งป่า:

            นักปรัชญา นักรัฐศาสตร์ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศสายสัจนิยม (Realism) ยึด "กฎแห่งป่า" (Law of the Jungle) อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างประเทศว่าโลกก็เป็นเช่นป่า ตัวแสดง (actor) มีอำนาจอิทธิพลไม่เท่ากัน มหาอำนาจย่อมมีอำนาจเหนือประเทศที่อำนาจน้อย

            ประวัติศาสตร์โลกเป็นหลักฐาน "กฎแห่งป่า" เมืองที่เข้มแข็งครอบครองเมืองอ่อนแอ อาณาจักรยิ่งใหญ่ทำลายอาณาจักรอ่อนด้อย เป็นเช่นนี้เสมอ เกิดขึ้นทั่วโลก กระทั่งโลกในศตวรรษที่ 21 

            อิหร่านรู้ว่าจีน นาโตยุโรปและอีกหลายประเทศทั่วโลกหวังยุติสงครามอิหร่าน ไม่ใช่เพราะเรื่องน้ำมันจากอิหร่านหรือภูมิภาคตะวันออกกลางเท่านั้น เป้าหมายที่ต้องการคือสกัดกฎแห่งป่าที่กำลังเกิดขึ้น

            หากปล่อยให้ความขัดแย้งในอิหร่านจบลงด้วยการใช้กำลังทหารหรือการบีบบังคับฝ่ายเดียวเบ็ดเสร็จ จะกลายเป็น "บรรทัดฐานใหม่" ทำลายระเบียบโลกเดิม โลกจะปั่นป่วนวุ่นวายมาก เพราะคือสภาวะ Anarchy ที่ไร้ระเบียบกติกาสากล เป็นเรื่องที่ชาติผู้รักสันติกังวลที่สุด

            ในโลกที่ใช้กฎแห่งป่า ประเทศขนาดกลางและขนาดเล็กจะสูญเสียอำนาจต่อรองมาก

            เมษายน 2026 ขณะที่สงครามอิหร่านกำลังเข้มข้น ประธานาธิบดีสี จิ้นผิงกล่าวว่าโลกไม่ควรเสี่ยงกลับไปสู่กฎแห่งป่า ต้องรักษาหลักนิติธรรมระหว่างประเทศ ห้ามเลือกใช้เฉพาะเมื่อตนได้ประโยชน์ ต้องช่วยกันรักษาระบบพหุภาคี

เป็นพันธมิตรไม่ได้หมายความว่าเป็นบริวาร:

            เมษายน 2026 จอร์เจีย เมโลนี (Giorgia Meloni) นายกรัฐมนตรีอิตาลี กล่าวว่า “การเป็นพันธมิตรไม่ได้หมายความว่าไร้เส้นต้องห้าม (no red lines) ไม่ได้หมายความว่าเป็นประเทศบริวาร (vassals) หรือคนภายใต้อำนาจปกครอง” หลังอิตาลีไม่เห็นด้วยกับสงครามอิหร่านและท่าทีของทรัมป์ต่อสันตะปาปา Leo XIV นักวิเคราะห์บางคนคิดว่าเหตุที่นายกฯ เมโลนีพูดเช่นนั้นเพราะคนอิตาลีไม่ชอบนโยบายทรัมป์ Vincenzo Susca จาก Université Paul-Valéry อธิบายว่าทั้งหมดเป็นเรื่องของการเมือง คะแนนเสียง

            ปรากฎการณ์นาโตยุโรปหักสหรัฐ เป็นเหตุการณ์ที่น่าติดตาม นานครั้งๆ ที่พวกเขาเป็นตัวของตัวเอง เรื่องนี้ยังชี้ว่าสหรัฐถดถอยแค่ไหนแล้ว จากสถานการณ์ล่าสุดรัฐบาลทรัมป์ยังสู้สุดฤทธิ์ทั้งๆ ที่มีเพียงอิสราเอลอยู่เคียงข้าง

            อีกไม่นานโลกจะได้คำตอบว่า ทรัมป์สามารถรักษาระเบียบโลกที่สหรัฐเป็นแกนนำได้มากแค่ไหน หรือโลกกำลังย้ายไปสู่ระบบพหุภาคีมากขึ้น คำว่าฝ่ายประชาธิปไตยจะมีคำใหม่ว่า “ฝ่ายประชาธิปไตยสหรัฐ” กับ “ฝ่ายประชาธิปไตยที่ปราศจากสหรัฐ” (ไม่มีสหรัฐอยู่ในกลุ่ม)

สรุป:

            สงครามอิหร่าน 2026 อาจตีความว่าคือความขัดแย้งระหว่างสหรัฐ-อิสราเอลกับอิหร่าน ที่ยาวนานเกือบครึ่งศตวรรษแล้ว รอบ 2026 นี้คือการรบตามแผนทีละขั้นของฝ่ายสหรัฐกับอิสราเอล (ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ) สงครามหรือความขัดแย้งจะไม่หยุดที่ครั้งนี้ ซึ่งทางอิหร่านก็เข้าใจจึงพยายามตั้งเงื่อนไขว่าต้องเจรจาเพื่อสันติภาพถาวร มีกลไกให้มั่นใจว่าอิหร่านจะไม่โดนโจมตีอีก แต่จะเป็นเช่นนั้นได้จริงหรือไม่เป็นเรื่องที่ต้องติดตามต่อไป เพราะฝ่ายสหรัฐยังตีกรอบเจรจาเพื่อหยุดยิงชั่วคราว ขยายเวลาหารือเพื่อสันติภาพถาวร แต่รัฐบาลอย่างทรัมป์เชื่อถือได้หรือ

            ในกรอบที่กว้างขึ้น รัฐบาลทรัมป์กับเนทันยาฮูไม่สนใจกฎบัตรสหประชาชาติ จึงรุกรานประเทศต่างๆ ด้วยเหตุผลข้ออ้างของตัวเอง เน้นการข่มขู่ ใช้กำลัง คว่ำบาตร เพื่อให้ได้สิ่งที่ต้องการ โลกจึงปั่นป่วนวุ่นวาย รัฐบาลจีนกับหลายประเทศเห็นพ้องต้องกันว่าต้องให้รัฐบาลสหรัฐได้บทเรียน ในกรอบนี้สงครามอิหร่าน 2026 จึงเป็นการขับเคี่ยวระหว่างสหรัฐที่พยายามรักษาความเป็นเจ้ากับฝ่ายตรงข้ามที่พยายามหยุดพฤติกรรมดังกล่าว

7 มิถุนาย 2026

ชาญชัย คุ้มปัญญา

(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ “สถานการณ์โลก” ไทยโพสต์ ปีที่ 30 ฉบับที่ 10794 วันอาทิตย์ที่ 7 มิถุนาย พ.ศ. 2569)

---------------------

บรรณานุกรม :

1. ‘A Very Big Hurdle’: Trump Softens Call for Protesters to Take Over Iran. (2026, March 13). NYT. Retrieved from https://www.nytimes.com/2026/03/13/world/middleeast/trump-iran-protesters.html

2. 'Allies, not vassals': How Meloni's break with Trump became a political moment for Italy. (2026, April 17). France 24. Retrieved from https://www.france24.com/en/europe/20260417-allies-not-vassals-how-meloni-break-with-trump-became-political-moment-italy

3. China’s Xi warns against ‘world’s retrogression to the law of the jungle’ in meeting with Spain’s PM. (2026, April 14). AP. Retrieved from https://apnews.com/article/china-spain-xi-sanchez-meeting-e184d1a7f76029ee4d67880e2f241bf0

4. Iran says demanded end to war, release of assets in its response to US. (2026, May 11). Gulf News. Retrieved from https://gulfnews.com/world/mena/trump-rejects-iran-response-to-end-war-as-beijing-confirms-state-visit-dates-1.500536097

5. Trump Demands ‘Unconditional Surrender’ by Iran, Shifting U.S. Objectives Again. (2026, March 6). NYT. Retrieved from https://www.nytimes.com/2026/03/06/us/politics/trump-unconditional-surrender-iran.html

6. United Against Nuclear Iran. (2025, January). A 100 Day Plan for the Incoming Trump Administration on Iran. Retrieved from https://www.unitedagainstnucleariran.com/sites/default/files/UANI_100DayPlanTrumpAdmin_Jan2025.pdf

7. Xi Offers Veiled Critique of U.S. in Rare Comments on War in Iran. (2026, April 14). NYT. Retrieved from https://www.nytimes.com/2026/04/14/world/middleeast/xi-iran-war-china.html

-----------------

วิเคราะห์มุมมองอิหร่านต่อสงครามปี 2026 (3)

ประเด็นสำคัญคือต่างมีเป้าหมายหลักที่ต้องการ คำถามจึงอยู่ที่ว่าต่างฝ่ายต่างได้ตามที่ต้องการแล้วหรือยัง เป้าหมายหลักนี้จะนำสู่สันติภาพถาวรหรือไม่

            อิหร่านพูดมานานหลายปีแล้วว่าหากโดนโจมตีจะปิดช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) และโจมตีฐานทัพสหรัฐในตะวันออกกลาง เป็นเหตุหนึ่งที่ชี้ว่าอิหร่านได้เปรียบทางยุทธศาสตร์ นักวิเคราะห์บางคนกังวลสักวันคงรบกันจริง สงคราม 2026 มาถึงจุดนี้จนได้

อิหร่านคุมช่องแคบ:

            ส่วนหนึ่งของช่องแคบฮอร์มุซเป็นน่านน้ำอิหร่าน ทางการอิหร่านจึงอ้างความชอบธรรมที่จะปกป้องอธิปไตยของตนในแถบนั้น ไม่ยอมให้เรือฝ่ายปรปักษ์ผ่านเข้าออกซึ่งมีไม่กี่ประเทศเท่านั้น ถ้าสหรัฐจะเข้ามากวาดทุ่นระเบิด หรือทำการอื่นใดในช่องแคบเท่ากับละเมิดอธิปไตย อิหร่านมีความชอบธรรมที่จะตอบโต้

            มีนาคม 2026 เมื่อสงครามยืดเยื้อ สหรัฐส่งกองกำลังภาคพื้นดินนับหมื่นนาย มีสัญญาณจะรบอิหร่านทางภาคพื้นดิน อาจเข้ายึดเกาะคาร์ก (Kharg Island) อิหร่านโต้กลับด้วยการปิดช่องแคบฮอร์มุซ

            อยาตุลเลาะห์ ซัยยิด โมจตาบา คาเมเนอี (Ayatollah Seyyed Mojtaba Khamenei) ผู้นำจิตวิญญาณอิหร่านคนใหม่ออกแถลงการณ์ประกาศปิดช่องแคบฮอร์มุซ ตอบโต้การรุกราน โจมตีฐานทัพสหรัฐในภูมิภาค

            คำขู่ที่พูดมานานหลายปีในที่สุดก็เป็นจริงในปี 2026

            นักวิเคราะห์บางคนคิดว่าอิหร่านใช้วิธีสู้ยืดเยื้อ ขัดขวางการส่งออกพลังงาน เพื่อกดดันสหรัฐกับนานาชาติ Fawaz Gerges จาก London School of Economics ชี้ว่าอิหร่านมองเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเป็น “สงครามเต็มรูปแบบ” ดังนั้นจะสู้สุดฤทธิ์เพื่อความอยู่รอด Alex Vatanka จาก Middle East Institute อธิบายว่าพวกเขาสู้เพื่อเอาชีวิตรอด ดังนั้นไม่มีคำว่ายอมแพ้

            เมื่ออิหร่านปิดฮอร์มุซสหรัฐทำตามบ้าง กลายเป็นว่าทั้งสองฝ่ายต่างพยายามควบคุมช่องแคบฮอร์มุซ เรือพาณิชย์ต่างๆ จึงผ่านเข้าออกอยากกว่าเดิมเพราะปิด 2 ชั้น (มีบางส่วนที่ผ่านได้แต่น้อยมาก เอกชนไม่กล้าเสี่ยงใช้เส้นทางนี้)

            วิเคราะห์: ทั้งอิหร่านกับสหรัฐต่างใช้เรื่องนี้เป็นเครื่องมือต่อรอง ถ้าตกลงกันไม่ได้หรือไม่มีใครถอยหนึ่งก้าว ช่องแคบฮอร์มุซก็ต้องปิดต่อไป

รับเงื่อนไขไม่ได้ทั้งหมด:

            ประเด็นสำคัญตอนนี้อยู่ที่การเปิดฮอร์มุซ ต้นพฤษภาคม 2026 เงื่อนไขสำคัญของสหรัฐกับอิหร่านอยู่ที่

            1) สองฝ่ายต้องหยุดยิงทันที รวมทั้งส่วนที่เกี่ยวข้องกับอิสราเอลด้วย ข้อนี้เป็นหนึ่งในเงื่อนไขสำคัญที่อิหร่านเรียกร้องเรื่อยมา คือต้องหยุดยิงกับฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอนด้วย แต่เป็นส่วนที่สหรัฐยังรับไม่ได้ ที่ผ่านมาจึงได้แค่หยุดยิงชั่วคราว

            2) เปิดช่องแคบฮอร์มุซ ให้เรือพาณิชย์เข้าออกโดยเสรี

            3) ห้ามอิหร่านเสริมสมรรถนะยูเรเนียมช่วงระยะหนึ่งหรือตลอดไป ในบางช่วงของการเจรจาสหรัฐตั้งไว้ 20 ปีแต่อิหร่านต่อรองให้สั้นกว่านี้ และอิหร่านต้องเคลื่อนย้ายยูเรเนียมสมรรถนะสูงออกจากประเทศ ล่าสุดทรัมป์ยืนยันว่าสหรัฐต้องได้ยูเรเนียมเหล่านั้น ซึ่งอิหร่านยังไม่ยอมมองว่าเป็นการละเมิดอำนาจอธิปไตย ยืนยันว่าใช้เพื่อสันติเท่านั้น เหมือนนานาชาติที่ใช้นิวเคลียร์ในทางสันติ

            4) คลายมาตรการคว่ำบาตรและคืนทรัพย์สินที่ถูกอายัดไว้ การคลายมาตรการคว่ำบาตรและคืนทรัพย์สิน (สหรัฐต้องคืนเงิน 27,000 ล้านดอลลาร์ที่อายัดไว้) จะช่วยอัดฉีดเม็ดเงินเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจอิหร่าน ซึ่งจำเป็นอย่างยิ่งในการลดแรงกดดันจากภาวะเงินเฟ้อและการประท้วงภายในประเทศ สำหรับผู้นำอิหร่านการรักษาความสงบภายในคือการ "ต่ออายุระบอบ" ที่ได้ผลดีกว่าการดันทุรังขัดแย้งกับมหาอำนาจในจังหวะที่เศรษฐกิจเปราะบาง

            การได้รับอนุญาตให้กลับมาส่งออกน้ำมันได้อย่างเสรีและเข้าถึงระบบการเงินโลกอีกครั้ง คือไพ่ตายเดียวที่จะช่วยให้อิหร่านสามารถรักษาระบอบต่อไป

            5) สงบศึกถาวร จุดยืนของอิหร่านคือเจรจาเพื่อสงบศึกถาวร ไม่ใช่แค่หยุดยิงชั่วคราว ต้องมั่นใจว่าจะไม่โดนโจมตีอีกในอนาคต

            มีนาคม Abbas Araghchi รมต.ต่างประเทศอิหร่านกล่าวชัดว่า อิหร่านจะสงบศึกตามเงื่อนไขของตน ไม่ใช่ของสหรัฐ ณ ตอนนี้คือต่อต้านการรุกรานต่อไป ข้อนี้เป็นท่าทีสำคัญที่ควรยึดว่าอิหร่านมีจุดยืนเช่นกัน

ชี้ใกล้บรรลุข้อตกลงแล้ว:

            สัปดาห์สุดท้ายของพฤษภาคม ฝ่ายสหรัฐรายงานว่าตอนนี้ตกลงกันได้ในเชิงหลักการ จะเปิดฮอร์มุซ และอิหร่านจะส่งยูเรเนียมเสริมสมรถนะให้สหรัฐ แต่ยังต้องหารือรายละเอียดบางจุด

            วิเคราะห์: ถ้ามองในแง่บวก การเจรจาทำมานานแล้ว มีความคืบหน้าตามลำดับ ล่าสุดคือตกลงกันได้ในหลักการ เหลือเพียงรายละเอียดปลีกย่อย ทั้งสหรัฐกับอิหร่านต่างมีแรงกดดันอยากสงบศึก ดังนั้นท้ายที่สุดน่าจะตกลงกันได้

            ถ้ามองในแง่ลบ รัฐบาลสหรัฐเน้นพูด 2 เรื่องคือเปิดฮอร์มุซกับโครงการนิวเคลียร์ แต่อิหร่านเน้นเรื่องต้องการสันติภาพถาวร รวมทั้งต่อฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน ถามว่าสหรัฐกับอิสราเอลยอมรับเรื่องหรือไม่

            ล่าสุดเจ้าหน้าที่สหรัฐกล่าวว่าใกล้ได้ข้อตกลงเรื่องช่องแคบฮอร์มุซแล้ว มีแนวโน้มว่าจะยืดเวลาหยุดยิงออกไป เพื่อเปิดช่องให้เจรจาต่อไป คาดว่าจะมีการลงนาม MOU ทรัมป์ได้ดูข้อตกลงแล้วแต่ยังไม่ตัดสินใจ

            วิเคราะห์: แม้ไม่ได้สันติภาพถาวรแต่การพักรบชั่วคราว เป็นประโยชน์ทั้งต่อสหรัฐ อิหร่านและประชาคมโลก และหมายความว่าต่างยอมถอยคนละก้าว

อิสราเอลกับสหรัฐเชื่อไม่ได้:

            Bagher Qalibaf โฆษกรัฐสภาอิหร่านย้ำว่าอิสราเอลกับสหรัฐเชื่อถือไม่ได้ เป็นอีกเหตุผลที่อิหร่านชนะทางยุทธศาสตร์

            ดังที่รับรู้กันทั่วโลกว่ารัฐบาลทรัมป์เชื่อถือไม่ได้ คำพูดของผู้นำสหรัฐบ่อยครั้งไม่ตรงความจริง สื่อตะวันตกต้องคอยตรวจเช็ค (Fact Check)

            ในเรื่องสงครามอิหร่าน ประเด็นสำคัญอยู่ที่ทั้งคู่ต้องการหยุดสงครามจริงหรือไม่ ถ้าทั้งคู่ต้องการสันติภาพ จะปูทางสู่ข้อตกลงยุติสงครามรอบปี 2026

            บทเรียนจากการถอนตัวออกจากข้อตกลง JCPOA ในอดีต ทำให้อิหร่านมองว่าข้อตกลงคือเครื่องมือที่ตะวันตกใช้เพื่อ "ปลดอาวุธ" คู่ต่อสู้ทีละขั้น หากเป้าหมายสูงสุดคือการล่มสลายของระบอบ การยอมตามเงื่อนไขหยุดยิงชั่วคราว อาจเป็นการยอมจำนนที่นำไปสู่การล่มสลายเร็วขึ้น ไม่ใช่การสร้างสันติภาพที่ยั่งยืน รัฐบาลสหรัฐสามารถสร้างเหตุผลใหม่หรือล้มข้อตกลงเดิม เพราะทำหลายครั้งแล้ว

            อย่างไรก็ตาม ทรัมป์มีเหตุผลของตนเช่นกัน ทรัมป์ตีความว่าในยามสงครามไม่จำต้องพูดความจริง ข้อนี้มีเหตุผลน่าฟัง วงการทูตไม่มีใครพูดความจริงทั้งหมด แต่การที่ทรัมป์เป็นคนคาดเดาไม่ได้ในหลายเรื่อง คำพูดกลับไปกลับมา แม้กระทั่งการฉีกสนธิสัญญาข้อตกลงต่างๆ ทำให้บางคนตีความว่าผู้นำสหรัฐคนนี้ไม่น่าเชื่อถือ ร่วมมือได้ยาก

            กลายเป็นแบบอย่างว่าผู้นำฝ่ายประชาธิปไตยสามารถเปลี่ยนคำพูดกลับไปกลับมาได้เสมอ มหาอำนาจเช่นนี้ยากจะคบแบบพันธมิตร ไม่แปลกที่พันธมิตร มิตรประเทศตีตัวออกห่าง

            สรุป สถานการณ์ในขณะนี้ส่วนหนึ่งมาจากยุทธศาสตร์ป้องกันประเทศอิหร่าน (การปิดฮอร์มุซ) ประเด็นสำคัญคือต่างมีเป้าหมายหลักที่ต้องการ คำถามจึงอยู่ที่ว่าต่างฝ่ายต่างได้ตามที่ต้องการแล้วหรือไม่ เป้าหมายหลักนี้จะนำสู่สันติภาพถาวรหรือไม่

31 พฤษภาคม 2026

ชาญชัย คุ้มปัญญา

(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ “สถานการณ์โลก” ไทยโพสต์ ปีที่ 30 ฉบับที่ 10787 วันอาทิตย์ที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2569)

----------------------

บรรณานุกรม :

1. Control of the Strait of Hormuz and Iran’s Uranium Stockpiles Were Sticking Points. (2026, April 12). NYT. Retrieved from https://www.nytimes.com/2026/04/11/world/middleeast/iran-strait-of-hormuz-uranium-stockpile-sticking-points.html

2. Iran bets on endurance, energy disruption to outlast US, Israel. (2026, March 10). Reuters. Retrieved from https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-bets-endurance-energy-disruption-outlast-us-israel-2026-03-10/

3. Iran has weakened US in the great power game. (2026, April 12). Asia Times. Retrieved from https://asiatimes.com/2026/04/iran-has-weakened-us-in-the-great-power-game/

4. Iran's new supreme leader vows to block Strait of Hormuz in first statement. (2026, March 13). BBC. Retrieved from https://www.bbc.com/news/articles/cdxg599655vo

5. Iran ready to help passage of Japan ships in Strait of Hormuz: Araghchi. (2026, March 21). Kyodo News. Retrieved from https://english.kyodonews.net/articles/-/72724

6. Iran rejects ceasefire talks with US, vows to keep fighting: FM. (2026, March 26). Rudaw. Retrieved from https://www.rudaw.net/english/middleeast/iran/25032026

7. Iran War Live Updates: U.S.-Iran Peace Deal Nearer, But Could Take Days to Nail Down, U.S. Official Says. (2026, May 24). NST. Retrieved from https://www.nytimes.com/live/2026/05/24/world/iran-war-trump

8. Qalibaf answers ten key questions on Iran–US talks in Islamabad. (2026, April 19). Tehran Times. Retrieved from https://www.tehrantimes.com/news/525593/Qalibaf-answers-ten-key-questions-on-Iran-US-talks-in-Islamabad

9. U.S. Special Operations Forces Sent to Mideast as Trump Weighs Next Move. (2026, March 29). NYT. Retrieved from https://www.nytimes.com/2026/03/29/us/politics/trump-special-operations-forces-iran.html

10. What we know: '14-point' US proposal to Iran aimed at ending Gulf conflict. (2026, May 7). Gulf News. Retrieved from https://gulfnews.com/world/mena/what-we-know-14-point-us-proposal-to-iran-aimed-at-ending-gulf-conflict-1.500531839

-----------------