ข้ามไปที่เนื้อหาหลัก

เกาะติดประเด็นร้อน “ความขัดแย้งในประเทศซีเรีย” (8)

27 สิงหาคม 2013
ชาญชัย คุ้มปัญญา
สรุปสถานการณ์: (อัพเดท 27 ส.ค. 11.30 น.)
            องค์การแพทย์ไร้พรมแดน (Doctors Without Borders/Médecins Sans Frontières หรือMSF) รายงานว่าเหตุที่ชานกรุงดามัสกัสมีผู้ป่วย 3,600 คนที่มีอาการได้รับพิษทางประสาท ในจำนวนนี้ 355 เสียชีวิต
            สหรัฐฯ กำลังปรึกษากับอีกหลายประเทศเพื่อตัดสินใจอย่างใดอย่างหนึ่ง
            นาย Chuck Hagel รัฐมนตรีกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ชี้ว่าหากพบว่าเป็นอาวุธเคมีจริงก็ต้องรีบป้องกันไม่ให้เกิดการใช้อีก และกล่าวว่าประธานาธิบดีโอบามาสั่งให้กองทัพ “เตรียมพร้อมรับมือทุกสถานการณ์”
            ด้านรัฐบาลซีเรียกับอิหร่านเตือนว่า หากสหรัฐฯ โจมตีซีเรียจะเป็นผลร้ายต่อสหรัฐฯ เอง ทั่วทั้งภูมิภาคจะปั่นป่วนและลุกเป็นไฟ

คืบหน้าล่าสุด: (อัพเดท 27 ส.ค. 20.00 น.)
            เจ้าหน้าที่อาวุโสของรัฐบาลชี้ว่า ประธานาธิบดีโอบามากำลังพิจารณาโจมตีซีเรียแบบจำกัดขอบเขตและจำกัดระยะเวลา เพื่อลงโทษที่รัฐบาลซีเรียใช้อาวุธเคมี การโจมตีอาจกินเวลาไม่เกินสองวัน โดยใช้จรวดร่อนทั้งจากเรือรบและจากเครื่องบินทิ้งระเบิด โจมตีที่ตั้งทางทหารซึ่งอาจไม่เกี่ยวข้องกับคลังเก็บอาวุธเคมี
            นายจอห์น เคอร์รี ชี้ว่าจากหลักฐานเท่าที่มี ไม่จำต้องรอการพิสูจน์ใดๆ อีก หน่วยข่าวกรองสหรัฐฯ จะนำเสนอรายงานภายในสัปดาห์นี้
            นักวิเคราะห์บางคนเชื่อว่าสหรัฐฯ จะลงมือโจมตีทันทีที่เจ้าหน้าที่สหประชาชาติเดินทางออกจากซีเรีย

            ประธานาธิบดีบาชาร์ อัล อัสซาด กล่าวว่าข้อกล่าวหาที่นักการเมืองตะวันตกเอ่ยถึงล้วนเป็นเรื่องไร้สาระ สหรัฐฯ ใช้วิธีกล่าวหารัฐบาลซีเรียก่อนแล้วค่อยหาทางพิสูจน์ การใช้อาวุธเคมีเมื่อวันที่ 21 สิงหาคมอยู่ในแนวรบที่ทหารซีเรียอยู่ด้วย ดังนั้นไม่มีเหตุผลที่จะใช้อาวุธเคมีซึ่งอาจโดนทหารของตัวเอง “ข้อกล่าวหาเป็นเรื่องการเมืองโดยแท้ ทั้งหมดมาจากการที่กองกำลังฝ่ายรัฐบาลได้รับชัยชนะในการรบหลายครั้งที่ผ่าน” พร้อมกับเตือนว่า “จงฟังความเห็นประชาชน” ของท่านเอง


            นาย Alexander Lukashevich โฆษกกระทรวงการต่างประเทศรัสเซีย แถลงว่า นานาชาติจะต้อง “สุขุมรอบคอบ” ต่อสถานการณ์และระมัดระวังว่ากระทำถูกต้องตามกฎหมายระหว่างประเทศหรือไม่ “ความพยายามก้าวข้ามคณะมนตรีความมั่นคง จากข้อกล่าวหาเท็จที่ไร้หลักฐานเพื่อเข้าแทรกแซงทางการทหาร” อาจส่งผลเสียหายร้ายแรงต่อประเทศทั้งหลายในตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือ

            ผลกระทบต่อตลาดเงินตลาดทุน:
            ตลาดหุ้นเอเชีย ยุโรปร่วงทั้งตลาด จากความกังวลว่าสหรัฐฯ จะโจมตีซีเรีย หลังจากที่รัฐบาลโอบามาเห็นว่ารัฐบาลซีเรียต้องรับผิดชอบเรื่องการใช้การอาวุธเคมี
            ราคาน้ำมันดิบเบรนท์ขึ้นสูงสุดในรอบ 6 เดือนจากสถานการณ์ในซีเรีย และการส่งออกจากลิเบียลดลงเนื่องจากมีเหตุประท้วงภายในประเทศ (ราคาล่าสุด 112.8 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล) ส่วนที่สหรัฐฯ ล่าสุดราคาน้ำมันตลาดซื้อขายล่วงหน้า NYMEX อยู่ที่ 108.4 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล


วิเคราะห์: (อัพเดท 27 ส.ค. 20.00 น.)
            ประเด็นวิเคราะห์ที่สำคัญ
            1.รัฐบาลโอบามาปักใจเชื่อว่ารัฐบาลอัสซาดใช้อาวุธเคมี
            ในตอนนี้รัฐบาลโอบามาอิงหลักฐานที่ปรากฏจากเหตุการณ์เมื่อวันที่ 21 สิงหาคาเพียงจุดเดียว สรุปรวบรัดว่าระบอบอัสซาดคือผู้ใช้อาวุธเคมี ดังนั้นต้องได้รับการลงโทษเพื่อล่วงล้ำเส้นต้องห้าม (red line)
            2.ไม่รอผลการตรวจสอบจากสหประชาชาติ
            ดังที่เคยวิเคราะห์ไว้ว่า เนื่องจากภารกิจของเจ้าหน้าที่สหประชาชาติคือตรวจสอบว่ามีการใช้อาวุธเคมีจริงหรือไม่ แต่จะไม่สรุปว่าใครหรือฝ่ายใดเป็นผู้ใช้ ดังนั้น หากยึดแนวทางสหประชาชาติจะยังไม่ได้ข้อสรุปว่าใครเป็นผู้ใช้อาวุธเคมี แต่ ณ ขณะนี้ รัฐบาลโอบามาอาศัยหลักฐานการใช้เมื่อวันที่ 21 สรุปฟันธงด้วยตัวเองว่ารัฐบาลซีเรียเป็นผู้ใช้ โดยไม่รอข้อสรุปจากสหประชาชาติ
            แนวทางนี้เป็นแนวทางเดิมๆ ดังที่เคยวิเคราะห์ไว้ว่า สื่อต่างประเทศหลายสำนักมุ่งนำเสนอ ชี้ว่าฝ่ายรัฐบาลอัสซาดเป็นผู้ใช้อาวุธเคมีด้วยเหตุผลต่างๆ นานา การออกมาให้ความเห็นของรัฐบาลอังกฤษกับฝรั่งเศส และอีกหลายประเทศ เป็นแรงเสริมอีกแรงที่ช่วยกันประกาศว่าเป็นฝีมือของรัฐบาลอัสซาด ทั้งๆ ที่ยังไม่มีการพิสูจน์อย่างเป็นทางการจากองค์กรระหว่างประเทศที่น่าเชื่อถือ

            3.แนวทางล่าสุดคือโจมตีด้วยขีปนาวุธ ด้วยการทิ้งระเบิด
            แนวทางนี้เป็นแนวทางที่มีความเป็นไปได้สูง เป็นทางออกให้กับหลายๆ อย่าง
1)      รัฐบาลโอบามาไม่อยู่นิ่งเฉย ได้ลงมือทำอะไรบางอย่าง ดังที่เคยวิเคราะห์ว่า ที่ผ่านมาและเมื่อไม่นานนี้ ประธานาธิบดีโอบามา กล่าวอย่างชัดถ้อยชัดคำว่า รัฐบาลอเมริกันไม่ต้องการส่งทหารจำนวนมากเข้าแทรกแซง ที่อเมริกาเป็นห่วงคือการที่อาวุธเคมีจะตกอยู่ในมือของผู้ก่อการร้าย
2)      ลดแรงต้านจากภายในประเทศ ดังผลสำรวจของ Reuters/Ipsos ที่รายงานเมื่อสัปดาห์ก่อนพบว่า ชาวอเมริกันร้อยละ 60 ไม่เห็นด้วยหากสหรัฐฯ จะเข้าแทรกแซงด้วยกำลังทหาร มีเพียงร้อยละ 9 เท่านั้นที่เห็นสมควร
            ดังนั้น การโจมตีด้วยจรวดร่อน ด้วยการทิ้งระเบิดเป็นทางเลือก ทางออกที่ดีที่สุด

            4. คาดว่าน่าจะลงมือเมื่อไหร่
            เป็นไปได้ว่าอย่างเร็วคือสัปดาห์หน้า ด้วยเหตุผล
            1) รอรายงานของสำนักข่าวกรองสหรัฐฯ ที่จะชี้ว่าระบอบอัสซาดเป็นผู้ใช้อาวุธเคมี อธิบายเหตุผลจำเป็นที่อเมริกาจะต้องกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่ง
            2) รอให้เจ้าหน้าที่สหประชาชาติ เจ้าหน้าที่สถานทูตต่างๆ ทั้งในประเทศและนอกประเทศซีเรียเตรียมพร้อม ถ้ารัฐบาลโอบามาตัดสินใจโจมตีจริง ต้องให้ทุกฝ่ายเตรียมพร้อมรับมือเหตุการณ์ที่อาจเกิดขึ้นตามมา นักวิเคราะห์บางคนเชื่อว่าเจ้าหน้าที่สหประชาชาติที่อยู่ในซีเรียอาจต้องออกจากประเทศก่อน (ทั้งๆ ที่ไม่มีความจำเป็น เพราะอยู่ในฐานะของสหประชาชาติ) มีโอกาสเป็นไปได้สูงกว่าจะเกิดการตอบโต้จากกลุ่มผู้ก่อการร้าย ฯลฯ
            คาดว่าก่อนการโจมตีจริง จะมีสัญญาณบางอย่างปรากฏก่อน
            อนึ่ง การวิเคราะห์นี้เป็นเพียงการคาดการณ์จากบริบทปัจจุบัน ซึ่งอาจผิดพลาด หรือหากบริบทเปลี่ยนรัฐบาลโอบามาอาจเปลี่ยนการตัดสินใจก็เป็นได้

            5.การโจมตีช่วยใคร อย่างไร
            ภายใต้กรอบแนวทางว่าสหรัฐฯ โจมตีด้วยขีปนาวุธ ด้วยเครื่องบินทิ้งระเบิด ทำลายฐานที่มั่นของรัฐบาลอัสซาด
            ยุทธการเช่นนี้ ไม่น่าจะเป็นเหตุให้ประธานาธิบดีบาชาร์ อัล อัสซาด ก้าวลงจากอำนาจ ในทางกลับกันการที่สหรัฐฯ เลือกโจมตีซีเรียเกิดจากการที่รัฐบาลอัสซาดไม่ยอมก้าวลงจากอำนาจ
            ผลที่น่าจะเกิดขึ้น กองทัพซีเรียจำนวนหนึ่งถูกทำลาย ได้รับความเสียหาย ทำให้ฝ่ายต่อต้านกลับมาได้เปรียบในระยะหนึ่ง แต่ในระยะยาวกองทัพซีเรียย่อมฟื้นตัว โดยเฉพาะหากได้รับการช่วยเหลือจากมิตรประเทศ

            6.จุดกระแสต่อต้านชาติตะวันตก
            ประเด็นนี้เป็นประเด็นที่ถกเถียงกันได้ เพราะที่ผ่านกองกำลังบางกลุ่มที่ถูกชาติตะวันตกตีตราว่าเป็นผู้ก่อการร้ายเป็นฝ่ายต่อต้าน กำลังต่อสู้กับรัฐบาลซีเรีย
            ดังนั้น การโจมตีจากสหรัฐฯ จะจุดกระแสการต่อต้านจากกลุ่มเหล่านี้หรือไม่ หรืออาจมีบางกลุ่มที่จะต่อต้าน
            แน่นอนว่าชาติตะวันตกตระหนักเรื่องนี้ และเตรียมพร้อมรับมือ เช่นเดียวกับกลุ่มผู้คิดก่อการ

            7.สถานการณ์ที่เกิดขึ้นทำให้นักลงทุนในตลาดเงินตลาดทุนเริ่มหวั่นไหว
            ดัชนีตลาดหุ้นเอเชีย ยุโรปร่วง เช่นเดียวกันตลาดซื้อขายล่วงหน้าล่าสุดของสหรัฐฯ ติดลบเช่นกัน ดัชนีชี้วัดที่มักเกี่ยวข้องอีกตัวคือราคาน้ำมันดิบที่ทั้งราคาน้ำมันดิบเบรนท์กับตลาด NYMEX ต่างปรับตัวสูงขึ้นกว่าหลายวันที่ผ่านมาอย่างชัดเจน
            การปรับตัวของดัชนีตลาดหุ้นและราคาน้ำมัน ณ ขณะนี้เป็นเพียงจุดเริ่มต้น ยังมีโอกาสปรับได้อีก หากสถานการณ์ตึงเครียดกว่านี้


            โดยรวมแล้ว ความเป็นไปของสถานการณ์ในขณะนี้คือ ทั่วโลกเฝ้าสังเกตว่าสัญญาณการโจมตีจากสหรัฐฯ โดยมองข้ามประเด็นอื่นๆ เช่น ความชอบธรรมของการโจมตี ข้อโต้แย้งจากทางการซีเรีย ผลระยะยาวที่จะตามมา
            ต้องติดตามสถานการณ์โดยใกล้ชิด
----------------------

บทวิเคราะห์ที่เกี่ยวข้อง:
(อัพเดท 23 ส.ค. 20.50 น.) ข่าวการใช้อาวุธเคมีล่าสุดในซีเรีย มีผู้เสียชีวิตหลายร้อยคน ทำให้หลายประเทศเรียกร้องให้เจ้าหน้าที่สหประชาชาติเข้าตรวจสอบ ในขณะที่ประธานาธิบดีโอบามากล่าวอย่างชัดเจนว่าสหรัฐฯ จะไม่แทรกแซงซีเรียด้วยกำลังทหาร
(อัพเดท 26 ส.ค. 6.30 น.) สถานการณ์ซีเรียร้อนแรงต่อเนื่อง รัฐบาลอเมริกา อังกฤษและฝรั่งเศสปักใจเชื่อว่ารัฐบาลซีเรียคือผู้ใช้อาวุธเคมี สามมหาอำนาจกำลังหาร่วมให้นานาชาติร่วมมือกันแก้ปัญหาที่เกิดขึ้น เรือรบสหรัฐฯ ได้รับคำสั่งให้เตรียมพร้อมรับมือทุกสถานการณ์ ล่าสุดเจ้าหน้าที่สหประชาชาติจะเข้าตรวจสอบอาวุธเคมีในวันจันทร์นี้ ภายหลังที่รัฐบาลซีเรียยอมเข้าตรวจสอบจุดต้องสงสัย ในขณะที่บางคนเชื่อว่าสถานการณ์มาถึงจุดที่สายเกินแก้แล้ว
ราวหนึ่งปีหลังจากที่กล่าวหากันไปมาในที่สุดสหประชาชาติส่งเจ้าหน้าที่เข้าไปตรวจสอบเรื่องการใช้อาวุธเคมีในซีเรีย แต่ต้องเข้าใจว่าเป้าหมายของการตรวจสอบคือเพื่อพิสูจน์ว่ามีการใช้หรือไม่เท่านั้น ไม่ครอบคลุมถึงเรื่องใครหรือฝ่ายใดเป็นผู้ใช้ ที่ผ่านมาอังกฤษกับฝรั่งเศสแสดงท่าทีขึงขังเรียกร้องการแทรกแซงทางการทหาร แต่นั่นหมายถึงต้องมีสหรัฐฯ เป็นหัวเรือใหญ่ที่ลังเลใจเรื่อยมา


บรรณานุกรม:
1. After Syria chemical allegations, Obama considering limited military strike, The Washington Post, 27 August 2013, http://www.washingtonpost.com/world/national-security/kerry-obama-determined-to-hold-syria-accountable-for-using-chemical-weapons/2013/08/26/599450c2-0e70-11e3-8cdd-bcdc09410972_story.html
2. European Stocks Decline Amid Rising Syria Tension, Bloomberg, 27 August 2013, http://www.bloomberg.com/news/2013-08-27/european-stock-index-futures-drop-as-syria-tension-mounts.html
3. “Brent Rises to Five-Month High on Syria Clash, Libya Loss”, Bloomberg, 27 August 2013, http://www.bloomberg.com/news/2013-08-27/wti-gains-as-syria-unrest-fans-concern-of-middle-east-disruption.html
4. Syria crisis: Russia and China step up warning over strike, BBC, 27 August 2013, http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-23845800
5. Assad: Western Claims about Chemicals Basically Illogical, FNA, 27 August 2013, http://english.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13920604000865
----------

ความคิดเห็น

บทความได้รับความนิยม

ความสัมพันธ์เวียดนาม-สหรัฐ ในบริบทโลกยุคโลกาภิวัตน์

ตลอดกว่า 20 ปีนับจากปรับความสัมพันธ์เมื่อกรกฎาคม 1995 ความสัมพันธ์ทวิภาคีดีขึ้นตามลำดับ ประธานาธิบดีสหรัฐเดินทางมาเยือนเวียดนามแล้ว 3 คน ท่านแรกคือบิล คลินตันเมื่อปี 2000 ท่านที่ 2 คือ จอร์จ ดับเบิ้ลยู. บุชเมื่อปี 2006 และประธานาธิบดีบารัก โอบามาเป็นคนที่ 3

วิสัยทัศน์ร่วมสหรัฐ-เวียดนาม 2015 : ย้อนหลังเมื่อกรกฎาคมปีที่แล้ว (2015) รัฐบาลสหรัฐกับเวียดนามประกาศวิสัยทัศน์ร่วม (United States–Vietnam Joint Vision Statement) สรุปสาระสำคัญว่านับจากสหรัฐกับเวียดนามยกระดับความสัมพันธ์เป็นหุ้นส่วนรอบด้าน (United States–Vietnam Comprehensive Partnership) ความสัมพันธ์ทวิภาคีดีขึ้นทุกด้าน รวมถึงการที่สหรัฐคลายมาตรการคว่ำบาตรซื้อขายอาวุธ และได้ร่วมลงนามใน Joint Vision Statement on Defense Relations รัฐบาลของทั้ง 2 ประเทศต้องการลงลึกในความสัมพันธ์รอบด้านโดยยึดกฎบัตรสหประชาชาติ กฎหมายระหว่างประเทศและระบอบการเมือง เป็นความสัมพันธ์ที่เป็นอิสระต่อกัน เคารพอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดนของกันและกัน เพื่อผลประโยชน์ของประชาชนทั้ง 2 ฝ่าย เพื่อสันติภาพ เสถียรภาพ ความร่วมมือและความมั่งคั่งในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกและโล…

อุดมการณ์ทางการเมือง (2) อุดมการณ์เสรีนิยม

เอกสารประกอบคำบรรยาย รหัสวิชา2551120 อุดมการณ์ทางการเมือง ฉบับเดือนมีนาคม 2553
ชาญชัย คุ้มปัญญา
“อุดมการณ์เสรีนิยม”
·เกริ่นนำ oเสรีนิยม (Liberalism) เป็นอุดมการณ์ทางการเมืองที่เป็นรากฐานของระบอบประชาธิปไตยและระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยมในปัจจุบัน oก่อตัวขึ้นในศตวรรษที่ 17 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ระบบฟิวดัลในยุโรปกำลังล่มสลาย และสังคมสมัยใหม่ที่ทุนเป็นปัจจัยสำคัญในการผลิตเริ่มก่อตัวขึ้น อย่างไรก็ตาม อุดมการณ์เสรีนิยมในยุคแรกเริ่มแตกต่างจากยุคสมัยใหม่ จากจุดเริ่มต้นที่มุ่งต่อต้านอำนาจที่สมบูรณ์เด็ดขาดของระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ และอภิสิทธิ์ของเหล่าขุนนางในระบบฟิวดัล สนับสนุนอำนาจของประชาชนผ่านการมีรัฐบาลที่มาจากตัวแทนของประชาชน มาสู่ยุคสมัยใหม่ที่มุ่งเน้นจำกัดการใช้อำนาจของรัฐเหนือสังคมในทุกรูปแบบ สนับสนุนส่งเสริมเศรษฐกิจเสรีในระบบทุนนิยม ·นิยาม คำว่าเสรีนิยม (Liberalism) ถูกใช้ในหลายความหมาย เช่น หมายถึงการศึกษาของสุภาพบุรุษหรือเสรีชน ซึ่งในปัจจุบัน เมื่อพูดถึงการศึกษาแบบลิเบอรัล (liberal education) หมายถึง การศึกษาในแนวมนุษยศาสตร์ (humanities) หรือ การศึกษาแบบศิลปศาสตร์ (liberal arts) ในอีกความหมายซึ่งเ…

รูปแบบการปกครอง (1) รูปบการปกครองแบบกรีก

เอกสารประกอบคำบรรยาย รหัสวิชา2551120 อุดมการณ์ทางการเมือง ฉบับเดือนมีนาคม 2553 ชาญชัย  รูปแบบการปกครอง การจะบอกว่ามีกี่รูปแบบการปกครอง (Forms of Government) และแต่ละรูปแบบเป็นอย่างไร ขึ้นอยู่กับเกณฑ์ที่ใช้ในการจัด ซึ่งพอจะมีวิธีแบ่งได้หลายแบบ เช่น เกณฑ์จำนวนผู้มีอำนาจปกครอง เกณฑ์สิทธิเสรีภาพของประชาชน เป็นต้น
“รูปแบบการปกครองที่ใช้เกณฑ์จำนวนผู้ปกครองและเป้าหมายของการปกครอง”             รูปแบบนี้นักวิชาการบางท่านเรียกว่า รูปแบบการปกครองแบบกรีก (Greek Typology of Governments) โดยแบ่งออกเป็น 2 รูปแบบหลัก คือ รูปแบบที่รัฐบาลมีเหตุผลและดำรงอยู่เพื่อความดีงามของรัฐ (polis) กับรูปแบบตรงกันข้ามที่รัฐบาลไม่มีเหตุผลและดำรงอยู่เพื่อผลประโยชน์ของผู้ปกครองเท่านั้น ในแต่ละรูปแบบหลักแบ่งออกเป็น 3 รูปแบบย่อยตามจำนวนผู้ปกครอง คือ 1 คน (one) จำนวนเล็กน้อย (few) และ หลายคน (many)
Government Pure Form Impure Form คนเดียว (of One) ราชาธิปไตย (Monarchy) ทรราชย์ (Tyranny) จำนวนน้อย (of the Few) อภิชนาธิปไตย (Aristocracy) คณาธิปไตย (Oligarchy) จำนวนมาก (of the Many) มัชฌิมวิถีอธิปไตย (Polity) ประชาธิปไตย (Democracy)
รูปแบ…