ข้ามไปที่เนื้อหาหลัก

ลักษณะทั่วไปของวิชารัฐศาสตร์ หน้า 2

“อำนาจ คืออะไร” : อำนาจ (Power) คือ ความสามารถในการทำให้ผู้อื่นกระทำในสิ่งที่ผู้ใช้อำนาจต้องการ
            ฮันส์ มอร์เก็นทาว ให้นิยาม อำนาจการเมือง ว่า “เป็นสัมพันธภาพทางจิตวิทยาระหว่างผู้ใช้อำนาจนี้กับผู้ที่เป็นเป้าของการใช้อำนาจนี้ อำนาจดังกล่าวช่วยให้ผู้ใช้สามารถควบคุมความประพฤติปฏิบัติบางอย่างของผู้ที่เป็นเป้า โดยอาศัยอิทธิพลที่ฝ่ายแรกมีเหนือจิตใจของฝ่ายหลัง อิทธิพลที่ว่านี้มาจาก 3 แหล่งด้วยกันคือ การคาดหวังว่าจะได้ผลประโยชน์ ความกลัวที่จะเสียเปรียบเป็นเบี้ยล่าง และความเคารพนับถือหรือความรักต่อสถาบันหรือบุคคลต่างๆ”
• สัมพันธภาพของอำนาจ
            อำนาจมีมานานตั้งแต่มนุษย์มีปฏิสัมพันธ์ต่อกัน ไม่มีใครปฏิเสธได้ว่าในสังคมหรือรัฐที่เราอาศัยอยู่มีอำนาจ ความน่าสนใจอยู่ที่สัมพันธภาพของอำนาจในรัฐสมัยใหม่ที่มนุษย์เป็นผู้กำหนด
            คำถามต่อมาคือใครควรเป็นผู้กำหนด Machiavelli แนะนำผู้ปกครองว่าต้องกำหนดและรักษาอำนาจของตนไว้ไม่ว่าจะด้วยวิธีใด
            คำถาม อำนาจการบริหารประเทศปัจจุบัน ใครเป็นผู้กำหนด
            รัฐธรรมนูญไทยวางกรอบการใช้อำนาจ หรือสัมพันธภาพของอำนาจ คำถามที่น่าคิดคือใครเป็นผู้ร่างรธน.

• อำนาจ กับ อิทธิพล (influence)
            อิทธิพล (influence) คือ อำนาจที่คงอยู่ แม้ว่าผู้มีอำนาจจะไม่ได้แสดงอำนาจต่ออีกคนหนึ่ง (ฝ่ายที่ถูกใช้อำนาจ ยอมรับการมีอยู่ของอำนาจ แม้ผู้มีอำนาจไม่ได้แสดงออกในขณะนั้นๆ)
            เช่น เรายังให้ความเคารพ นับถือ เชื่อฟัง ครูชั้นประถมของเรา – ปัจจุบันท่านไม่ได้เป็นครูของเรา (เราไม่จำเป็นต้องเชื่อฟังท่าน) เรามีการศึกษามากกว่าท่าน (ในแง่มุมของการเป็นผู้มีความรู้ เรารู้มากกว่าท่านอีก) แต่เรายังเคารพท่าน
            เช่น ตำราจากชาติตะวันตก โดยเฉพาะอเมริกามีอิทธิพลต่อความคิดทางการเมืองที่สอนในสถาบันการศึกษาระดับสูงส่วนใหญ่ของไทย ทำให้นักวิชาการไทยจำนวนไม่น้อยที่ยึดเอาแนวคิดของตะวันตกมาเป็นหลักคิด
สนใจคลิกที่รูป
• อำนาจ กับ สิทธิอำนาจ
            สิทธิอำนาจ (authority) คือ ความชอบธรรมในการใช้อำนาจต่อผู้อื่น
            คือ ระดับหรือขอบเขตอำนาจที่ดำรงอยู่เสมอตราบเท่าที่อยู่ในตำแหน่งแห่งอำนาจ และผู้ถูกใช้อำนาจยอมรับโดยปริยาย
            เช่น ไม่ว่าใครจะดำรงตำแหน่งเป็นตำรวจจราจร ก็จะมีอำนาจในระดับและขอบเขตของตำแหน่งที่กฎระเบียบ กฎหมายมอบให้
            สิทธิอำนาจมาจากบรรทัดฐาน (norms) หรือการยอมรับจากคนส่วนใหญ่ในสังคม ซึ่งอาจมาจากกฎหมาย ศาสนา ความดีงามที่ยึดมั่น
            เช่น วัฒนธรรมไทยเด็กจะต้องให้ความเคารพแก่ผู้ใหญ่ หรือ ศาสนาสอนให้ลูกต้องกตัญญูพ่อแม่ ลูกต้องเชื่อฟังพ่อแม่

• ข้อคิดบางประการเกี่ยวกับอำนาจ
            o อำนาจ เป็นกลางในตัวเอง แต่ที่ไม่ดีเพราะคนเข้าไปเกี่ยวข้องไม่ดี ชาวกรีกโบราณเชื่อว่าอำนาจเป็นเพียงเครื่องมือ ส่วนจะให้ผลดีหรือร้ายขึ้นกับผู้ใช้ว่านำไปใช้ทางใดต่างหาก
            o แต่บางคนพบว่า อำนาจมักถูกใช้ในทางที่ผิด เป็นที่มาของการฉ้อฉล ดังที่ Lord John Acton กล่าวว่า “power tends to corrupt and absolute power corrupts absolutely.”
            โดยนัยยะของ Acton ท่านไม่ได้ปฏิเสธว่า ไม่ควรมีอำนาจหรือไม่ควรให้อำนาจทำงานตามกลไกของมัน แต่เตือนใจว่าอำนาจมักจะถูกนำไปใช้ในทางที่ผิดเสมอ และยิ่งมีอำนาจมากยิ่งทำผิดได้มากและถูกควบคุมได้ยากมากขึ้น
เอกสารประกอบคำบรรยาย รหัสวิชา2551120
ลักษณะทั่วไปของวิชารัฐศาสตร์
ชาญชัย คุ้มปัญญา
---------------------------

ความคิดเห็น

บทความได้รับความนิยม

America First, America Lonely

โดนัลด์ ทรัมป์ชูแนวคิด America First พร้อมทำทุกอย่างเพื่อผลประโยชน์ประเทศ แต่หลายนโยบายที่ยึดแนวทางนี้ส่งผลให้สหรัฐโดดเดี่ยวตัวเอง โลกกำลังก้าวสู่ความเป็นพหุภาคีมากขึ้น

หลักนโยบายแม่บทของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) หรือ “หลักนิยมทรัมป์” (Trump’s Doctrine) ตั้งอยู่บนแนวคิด “America First” (อเมริกาต้องมาก่อน) หมายถึงการบริหารประเทศที่ถือผลประโยชน์ของชาติกับพลเมืองเป็นที่ตั้ง แม้จะขัดแย้งประเทศอื่นๆ ละเมิดศีลธรรมคุณธรรม ตั้งอยู่บนหลักความสัมพันธ์ระหว่างประเทศแบบสัจนิยม (Realism) แบบสุดขั้ว ระบบโลกเหมือนป่าดงดิบที่สัตว์ป่าทั้งหลายต่างดิ้นรนหาทางอยู่รอดโดยไม่คำนึงกฎใดๆ ยึดอธิปไตยชาติเป็นสำคัญ รัฐบาลทุกประเทศมีสิทธิ์และมีความรับผิดชอบต่อพลเมืองของตน เป็นลัทธิอเมริกานิยม (Americanism) ไม่ใช่โลกนิยม (globalism) บทความนี้เขียนขึ้นหลังประธานาธิบดีทรัมป์บริหารประเทศกว่าปีครึ่งแล้ว ความเป็น “อเมริกาต้องมาก่อน” ปรากฏชัดเจนมากขึ้น ในที่นี้จะนำเสนอบางตัวอย่างเพื่อให้เข้าใจหลักการดังกล่าวและปฏิกิริยาที่เกิดขึ้น ไม่สนกติกาองค์การค้าโลกอีกต่อไป : ประธานาธิบดีทรัมป์กล่าวโจมตีองค์การค้าโลกเมื่อ…

ความสัมพันธ์เวียดนาม-สหรัฐ ในบริบทโลกยุคโลกาภิวัตน์

ตลอดกว่า 20 ปีนับจากปรับความสัมพันธ์เมื่อกรกฎาคม 1995 ความสัมพันธ์ทวิภาคีดีขึ้นตามลำดับ ประธานาธิบดีสหรัฐเดินทางมาเยือนเวียดนามแล้ว 3 คน ท่านแรกคือบิล คลินตันเมื่อปี 2000 ท่านที่ 2 คือ จอร์จ ดับเบิ้ลยู. บุชเมื่อปี 2006 และประธานาธิบดีบารัก โอบามาเป็นคนที่ 3

วิสัยทัศน์ร่วมสหรัฐ-เวียดนาม 2015 : ย้อนหลังเมื่อกรกฎาคมปีที่แล้ว (2015) รัฐบาลสหรัฐกับเวียดนามประกาศวิสัยทัศน์ร่วม (United States–Vietnam Joint Vision Statement) สรุปสาระสำคัญว่านับจากสหรัฐกับเวียดนามยกระดับความสัมพันธ์เป็นหุ้นส่วนรอบด้าน (United States–Vietnam Comprehensive Partnership) ความสัมพันธ์ทวิภาคีดีขึ้นทุกด้าน รวมถึงการที่สหรัฐคลายมาตรการคว่ำบาตรซื้อขายอาวุธ และได้ร่วมลงนามใน Joint Vision Statement on Defense Relations
รัฐบาลของทั้ง 2 ประเทศต้องการลงลึกในความสัมพันธ์รอบด้านโดยยึดกฎบัตรสหประชาชาติ กฎหมายระหว่างประเทศและระบอบการเมือง เป็นความสัมพันธ์ที่เป็นอิสระต่อกัน เคารพอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดนของกันและกัน เพื่อผลประโยชน์ของประชาชนทั้ง 2 ฝ่าย เพื่อสันติภาพ เสถียรภาพ ความร่วมมือและความมั่งคั่งในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกและโล…

ติมอร์-เลสเต จะเป็นสมาชิกอาเซียนลำดับที่ 11 หรือไม่

นับจากประเทศกัมพูชาเข้าร่วมสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) เมื่อวันที่ 30 เมษายน ค.ศ. 1999 จนถึงบัดนี้ยังไม่มีประเทศใดเข้าร่วมอาเซียนอีก อาเซียนปัจจุบันจึงคงมีสมาชิกทั้งสิ้น 10 ประเทศ ไม่กี่ปีที่ผ่านมารัฐบาลประเทศติมอร์-เลสเตพยายามขอเข้าร่วมสมาคมอาเซียน เกิดคำถามว่าอาเซียนจะมีสมาชิกใหม่หรือไม่ อะไรเป็นเหตุผลการรับหรือไม่รับเข้าเป็นสมาชิก             เมื่อเอ่ยชื่อประเทศติมอร์-เลสเต (Timor-Leste) น้อยคนนักที่จะรู้จักหรือเคยไปเยือนประเทศนี้เนื่องจากเป็นรัฐเกิดใหม่ บางคนอาจรู้จักในนามติมอร์ตะวันออกจากข่าวการต่อสู้เพื่อเอกราชอย่างยาวนานกับอินโดนีเซีย ก่อนได้รับเอกราชอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม ค.ศ. 2002             ติมอร์-เลสเต มีชื่ออย่างเป็นทางการว่าสาธารณรัฐประชาธิปไตยติมอร์-เลสเต ตั้งอยู่บนเกาะติมอร์ เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอินโดนีเซีย เมื่อได้รับเอกราชแล้วอาณาเขตรัฐประกอบด้วยชนหลายกลุ่ม ทั้งพวกที่เคยต่อสู้เพื่อเอกราช พวกที่เดิมอาศัยอยู่ที่เขตเมืองหรือหมู่บ้านภายใต้การปกครองของอินโดนีเซีย และพวกที่ลี้ภัยออกนอกอาณาเขตเนื่องจากความไม่สงบที่ผ่านมา สภาพที่ประชาชนมี…