ข้ามไปที่เนื้อหาหลัก

เมื่อนานาชาติถามหาความชอบธรรมการสอดแนมของสหรัฐฯ

มกราคม 2557
ชาญชัย คุ้มปัญญา
(ตีพิมพ์ใน นิตยสารหนังสือข่าวทหารอากาศ. ปีที่ 74 ฉบับที่ 1 เดือนมกราคม 2557, http://www.airforcemagazine.rtaf.mi.th/main/index.php/e-magazine/117-2557-01.html)
            จากข้อมูลที่นายเอ็ดเวิร์ด สโนว์เดน อดีตเจ้าหน้าที่ซีไอเอและสำนักงานความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐฯ  (National Security Agency หรือ NSA) ส่งมอบให้แก่สื่อบางฉบับ ข้อมูลดังกล่าวชี้ว่า NSA ดักฟังโทรศัพท์คนฝรั่งเศสกับสเปนหลายสิบล้านครั้งภายในเวลาเพียงเดือนเดียว ในเวลาไล่เลี่ยงกันสื่อบางฉบับเผยแพร่ข้อมูลชิ้นหนึ่งชี้ว่าหน่วยข่าวกรองสหรัฐฯ สอดแนมผู้นำ 35 ประเทศ ประกอบด้วยประเทศที่เป็นมิตรกับสหรัฐฯ อย่างเยอรมนี ฝรั่งเศส เม็กซิโก บราซิลและหลายประเทศในสหภาพยุโรป กับประเทศที่เป็นปรปักษ์อย่างคิวบาและเวเนซุเอลา การสอดแนมที่ไม่ใช่เรื่องใหม่กลายเป็นประเด็นที่หลายประเทศให้ความสำคัญขึ้นมาทันที

การสอดแนมผู้นำประเทศและประชาชนจำนวนมาก:
            การสอดแนมผู้นำประเทศโดยเฉพาะพันธมิตรหรือมิตรประเทศกลายเป็นประเด็นร้อนในเวทีการเมืองระหว่างประเทศ ใจความสำคัญที่หยิบยกขึ้นมาพูดคือเมื่อเป็นมิตรต่อกันไยจึงต้องสอดแนม อะไรคือจุดมุ่งหมายของการกระทำดังกล่าว เมื่อสื่อพยายามจี้ถามรัฐบาลสหรัฐฯ ว่าเรื่องดังกล่าวเป็นความจริงหรือไม่ นายเจย์ คาร์นีย์ (Jay Carney) โฆษกทำเนียบขาวให้คำตอบว่าขณะนี้ไม่ได้ดักฟังและอนาคตจะไม่ดักฟังโดยไม่ยอมตอบว่าก่อนหน้านี้เคยดักฟังหรือไม่ ด้านคุณอังเกลา แมร์เคิล (Angela Merkel) นายกรัฐมนตรีเยอรมันถึงกับกล่าวว่า “เรายังเป็นพันธมิตร... แต่การเป็นพันธมิตรจะต้องตั้งบนความไว้ใจต่อกัน”
            ส่วนประเด็นการดักฟังประชาชนฝรั่งเศสกับสเปนจำนวนนับหมื่นนับแสนคนถูกตั้งคำถามเช่นกันว่ามีความจำเป็นมากน้อยเพียงไร รัฐบาลสหรัฐฯ อ้างเหตุผลเพื่อการต่อต้านการก่อการร้ายแต่จำต้องสอดแนมคนนับหมื่นนับแสนหรือ
            หลายประเทศในยุโรปร่วมแสดงจุดยืนว่าการสอดแนมประชาชนที่ไม่เกี่ยวข้องเป็นการละเมิดสิทธิส่วนบุคคล การสอดแนมจะต้องกระทำในกรอบเพื่อยับยั้งการก่อการร้าย ต่อต้านอาชญากรรมและป้องกันสงคราม เป้าหมายการสอดแนมต้องชัดเจนชอบธรรม นอกเหนือจากนี้เป็นเรื่องที่รับไม่ได้

รัฐบาลทุกประเทศต่างรู้อยู่แก่ใจอยู่แล้วว่าการสอดแนมมีวัตถุประสงค์หลายข้อ:
            ถ้าจะวิพากษ์อย่างเป็นกลาง รัฐบาลทุกประเทศต่างรู้อยู่แก่ใจว่าการสอดแนมมีวัตถุประสงค์หลายประการ ไม่เพียงการต่อต้านการก่อการร้ายหรือต่อต้านอาชญากรรมข้ามชาติเท่านั้น แต่ไหนแต่ไรเรื่องของการข่าวให้ความสำคัญกับความมั่นคงด้านการทหารมากที่สุด เป็นภารกิจที่ต้องดำเนินอย่างต่อเนื่องไม่มีวันหยุด
            สหรัฐอเมริกาเป็นประเทศที่มีบทบาทระหว่างประเทศมากและมีพลังอำนาจทางทหารมาก ย่อมต้องมีขีดความสามารถด้านการข่าวอย่างสูงและทำงานอย่างแข็งขัน สำนักงานความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐฯ ที่กำลังกล่าวถึงเป็นกรณีตัวอย่างที่ดี หน้าที่หลักคือการเก็บรวบรวมข่าวกรองต่างประเทศและต่อต้านการสอดแนมการจารกรรมจากต่างชาติ โดยจะรวบรวมข้อมูลผ่านทุกช่องทาง ผ่านสัญญาณสื่อสารทุกชนิด เช่น สัญญาณวิทยุ สัญญาณตามสายและคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าในทุกรูปแบบ (อีเมล ข้อความสั้นหรือ SMS ล้วนอยู่ในข่ายทั้งสิ้น) ความสามารถของ NSA ยังมีมากกว่านี้ เช่น สามารถดักฟังเสียงสนทนาระหว่างนักบินกับผู้ควบคุมทางภาคพื้นดินจากที่อยู่ห่างไกล
            นอกเหนือจากความมั่นคงทางการทหาร การข่าวในปัจจุบันยังใช้เพื่อผลประโยชน์ด้านเศรษฐกิจของประเทศด้วย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการแข่งขันทางเศรษฐกิจกับต่างประเทศ เรื่องความสัมพันธ์ทางการค้า การต่อต้านการจารกรรมทางเศรษฐกิจจากต่างชาติ  การติดตามสถานการณ์เศรษฐกิจโลกที่อาจกระทบต่อเศรษฐกิจประเทศ ทั้งหมดนี้เพื่อสนับสนุนการเจรจาต่อรอง การตัดสินใจของฝ่ายบริหาร และเป็นข้อมูลแก่ฝ่ายวางแผนประกอบการจัดทำนโยบาย การสอดแนมไม่ได้กระทำต่อรัฐหรือหน่วยงานรัฐเท่านั้น ยังกระทำต่อบริษัทเอกชน องค์กรภาคประชน จนถึงระดับปัจเจกบุคคล
            นอกจากนี้ไม่ใช่สหรัฐฯ เพียงประเทศเดียวที่ทำการจารกรรม ประเทศอื่นๆ ทั้งหลายก็กระทำเช่นเดียวกัน การข่าวกรองจึงเป็นยิ่งกว่าเรื่องการเมืองระหว่างประเทศแต่เป็นเรื่องความมั่นคงของประเทศ

การปรับปรุงระบบสอดแนมสหรัฐฯ:
            ท่ามกลางกระแสการต่อต้านการวิพากษ์วิจารณ์ทั้งจากในและต่างประเทศ การแสดงออกของรัฐบาลโอบามาแสดงให้เห็นว่ารัฐบาลจะทำการปรับปรุงระบบสอดแนมให้เหมาะสมกับบริบทปัจจุบัน ทำเนียบขาวเผยท่าทีชัดเจนว่ารัฐบาลกำลังทบทวนแผนการรวบรวมข่าวกรองเพื่อให้มีความสมดุลระหว่างความจำเป็นด้านความมั่นคงกับความเป็นส่วนตัวไม่ว่าจะเป็นของพลเมืองอเมริกันหรือพันธมิตร โดยการปรับปรุงครั้งนี้คาดว่าจะเจาะจงที่สำนักงานความมั่นคงแห่งชาติ
            อีกด้านหนึ่ง หลายประเทศทั่วโลกกำลังอยู่ระหว่างปรึกษาหารือจัดทำร่างข้อมติสมัชชาสหประชาชาติเพื่อป้องกันความเป็นส่วนตัวของบุคคล หวังป้องกันไม่ให้ทางการสหรัฐฯ ทำการสอดแนมจนเกินความจำเป็น ข้อมติของสมัชชาสหประชาชาติไม่มีผลบังคับใช้เหมือนอย่างข้อมติของคณะมนตรีความมั่นคงแต่จะเป็นแรงกดดันทางการเมืองระหว่างประเทศ น่าติดตามว่าท้ายที่สุดแล้วข้อมติดังกล่าวมีเนื้อหาครอบคลุมการสอดแนมมากน้อยเพียงใด มีผลต่อสหรัฐฯ เพียงประเทศเดียวหรือครอบคลุมประเทศอื่นๆ ด้วย

ไม่ดักฟังผู้นำประเทศ ใช่ว่าจะไม่ดักฟังคนใกล้ชิด:
            ดังที่กล่าวแล้วว่าการดักฟังโทรศัพท์ผู้นำประเทศคือหนึ่งในประเด็นร้อนที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก และอาจมีผลห้ามการสอดแนมผู้นำประเทศที่เป็นมิตรต่อกัน ในประเด็นนี้มีข้อคิดที่สำคัญว่าการไม่สอดแนมผู้นำประเทศใช่ว่าจะไม่สอดแนมคนใกล้ชิดที่เกี่ยวข้อง เป็นเรื่องที่เข้าใจทั่วไปว่าบรรดาผู้นำประเทศหรือผู้นำองค์กรระดับสูงจะต้องออกคำสั่งหรือถ่ายทอดคำสั่งแก่ผู้ใต้บังคับบัญชาเพื่อนำไปปฏิบัติ ดังนั้น หากต้องการทราบการตัดสินใจของผู้นำจึงไม่จำต้องดักฟังคำพูดของผู้นำเพียงอย่างเดียว สามารถตรวจสอบคำสั่งหรือนโยบายของผู้นำผ่านผู้ใต้บังคับบัญชา หากคำสั่งดังกล่าวต้องถ่ายทอดสู่ระดับปฏิบัติการหลายทอดจะยิ่งเป็นเหตุให้สามารถตรวจสอบได้จากหลายคนหลายระดับ และสามารถสอบทานไปในตัวว่าคำสั่งหรือนโยบายของผู้นำคืออะไร
            การสอดแนมผู้เกี่ยวข้องทั้งหมดเป็นอีกเหตุผลว่าทำไมจึงมีหลายคนที่ถูกสอดแนมหรือต้องสอดแนมคนจำนวนมาก ยกตัวอย่าง หากคำสั่งของผู้นำเกี่ยวข้องกับผู้มีหน้าที่จำนวน 100 คน คนทั้ง 100 คนคือผู้อยู่ในข่ายต้องสอดแนมทั้งหมด เรื่องนี้เป็นหลักการจารกรรมที่จะต้องกระทำต่อคนทั้งหมดในเครือข่าย จึงไม่แปลกใจหากชาวฝรั่งเศสชาวสเปนนับหมื่นนับแสนคนถูกดักฟังทางโทรศัพท์
            และเป็นเครื่องเตือนใจว่ายิ่งคำสั่งถูกถ่ายทอดลงไปเรื่อยๆ มากเท่าใดโอกาสที่ข้อมูลจะรั่วไหลย่อมมากขึ้นเท่านั้น

เน้นกรอบการต่อต้านการก่อการร้ายเป็นหลัก:
            เมื่อพิจารณาเรื่องราวที่ปรากฏทางสื่อทั้งหมด ประเด็นการสอดแนม NSA ถูกจำกัดให้อยู่ภายใต้กรอบการต่อต้านการก่อการร้าย การดักฟังผู้นำประเทศและแตะประเด็นเรื่องเศรษฐกิจเล็กน้อย ทั้งๆ ที่การจารกรรมการสอดแนมมีขอบข่ายกว้างขวางกว่านี้มาก
            รัฐบาลประเทศต่างๆ นักการเมืองทั้งหลายต่างเน้นหนักอภิปรายวิพากษ์วิจารณ์และแสวงหาทางออกภายใต้กรอบดังกล่าว เรื่องดำเนินในทิศทางว่าด้วยแรงกดันทางการเมืองระหว่างประเทศทำให้รัฐบาลสหรัฐฯ จำต้องปรับการทำงานของ NSA จำกัดขอบเขตการสอดแนมให้ลดลงกว่าที่เป็นอยู่ ให้มีการตรวจสอบควบคุมภายในที่เข้มข้นยิ่งขึ้น ป้องกันไม่ให้เกิดเหตุซ้ำรอย ทั้งหมดนี้เพื่อรักษามิตรภาพระหว่างประเทศ เพื่อความร่วมมืออันดีระหว่างสหรัฐฯ กับชาติพันธมิตรและมิตรประเทศทั้งหลาย และเพื่อให้เรื่องราวอันเนื่องจากการเปิดโปงของนายเอ็ดเวิร์ด สโนว์เดนจบลงด้วยดี
            อย่างไรก็ตาม นายสโนว์เดนยังคงมีข้อมูลลับอีกมาก เรื่องราวของการสอดแนมการจารกรรมของสหรัฐฯ จึงอาจไม่จบเพียงเท่านี้ น่าติดตามว่าข้อมูลลับชิ้นต่อไปที่ถูกนำออกเผยแพร่คืออะไร มีผลต่อระบบการจารกรรมของสหรัฐฯ และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศอย่างไร
-----------------
บทความที่เกี่ยวข้อง:
นับวันคนทั่วโลกจะรับทราบข้อมูลการสอดแนมของสำนักงานความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐหรือ NSA และกลายเป็นที่วิพากษ์ว่าเหมาะสมหรือไม่ รัฐบาลหลายประเทศไม่อาจทนนิ่งเฉยต้องหากไม่ต่อต้านการสอดแนมก็คือต่อต้านการเปิดโปง เรื่องที่เกิดขึ้นมีข้อคิดหลายแง่มุม เช่น มีความจำเป็นเพื่อการต่อต้านการก่อการร้าย เป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนคนนับล้าน การกระทบต่อความมั่นคงของชาติ เรื่องของนายเอ็ดเวิร์ด สโนว์เดนยังไม่จบเพียงเท่านี้
ในยามที่การสอดแนม การจารกรรมจาก NSA กำลังถูกวิพากษ์วิจารณ์ทั่วโลก คุณอังเกลา แมร์เคิล นายกรัฐมนตรีเยอรมันได้ประกาศนโยบายต่อต้านการสอดแนมอันเกินกว่าเหตุ ด้วยการริเริ่มและการดำเนินอย่างจริงจัง ทำให้อีกหลายประเทศทั่วโลกต่างเข้ามาประสานพลัง ต่อต้านการสอดแนมจาก NSA และได้เห็นแบบอย่างภาวะผู้นำโลกของเยอรมนีในหลายด้าน

บรรณานุกรม:
1. France condemns US for spying on its citizens. Al Jazeera. http://www.aljazeera.com/news/europe/2013/10/french-president-condemns-us-spying-2013102122312435733.html 22 October 2013.
2. Spying on allied leaders carries big risks: Our view. USA Today. http://www.usatoday.com/story/opinion/2013/10/24/nsa-eavesdropping-foreign-leaders-angela-merkel-editorials-debates/3183277/ 24 October 2013.
3. Press TV. 21 Nations United Nations Resolution against the US for Spying on World Leaders. Global Research. 27 October 2013. http://www.globalresearch.ca/21-nations-united-nations-resolution-against-the-us-for-spying-on-woreld-leaders/5355676 accessed 29 October 2013.
4. Merkel calls US spying breach of trust. Al Jazeera. http://www.aljazeera.com/news/europe/2013/10/merkel-calls-us-spying-breach-trust-2013102416161685214.html 24 October 2013.
5. 'That's Just Not Done': Merkel Comments on Spying Allegations. Spiegel Online. http://www.spiegel.de/international/germany/merkel-comments-on-allegations-the-us-spied-on-her-cell-phone-a-929870.html 24 October 2013.
6. Herman, Michael. 1996. Intelligence Power in Peace and War. UK: Cambridge University Press.
7. Lowenthal, Mark. 2009. Intelligence: From Secrets to Policy. 4th edition. USA: CQ Press.
8. Readout of the President’s Phone Call with Chancellor Merkel of Germany. The White House. 23 October 2013. http://www.whitehouse.gov/the-press-office/2013/10/23/readout-president-s-phone-call-chancellor-merkel-germany accessed 25 October 2013
9. Cook, Terry L. 1999. Big Brother NSA & its Little Brother: National Security Agency's Global Surveillance Network. USA: Hearthstone Pub.
10. The National Security Agency: Missions, Authorities, Oversight and Partnerships. National Security Agency. http://www.nsa.gov/public_info/_files/speeches_testimonies/2013_08_09_the_nsa_story.pdf accessed 28 October 2013.
----------------------

ความคิดเห็น

บทความได้รับความนิยม

อุดมการณ์ทางการเมือง (2) อุดมการณ์เสรีนิยม

เอกสารประกอบคำบรรยาย รหัสวิชา2551120 อุดมการณ์ทางการเมือง ฉบับเดือนมีนาคม 2553
ชาญชัย คุ้มปัญญา
“อุดมการณ์เสรีนิยม”
·เกริ่นนำ oเสรีนิยม (Liberalism) เป็นอุดมการณ์ทางการเมืองที่เป็นรากฐานของระบอบประชาธิปไตยและระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยมในปัจจุบัน oก่อตัวขึ้นในศตวรรษที่ 17 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ระบบฟิวดัลในยุโรปกำลังล่มสลาย และสังคมสมัยใหม่ที่ทุนเป็นปัจจัยสำคัญในการผลิตเริ่มก่อตัวขึ้น อย่างไรก็ตาม อุดมการณ์เสรีนิยมในยุคแรกเริ่มแตกต่างจากยุคสมัยใหม่ จากจุดเริ่มต้นที่มุ่งต่อต้านอำนาจที่สมบูรณ์เด็ดขาดของระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ และอภิสิทธิ์ของเหล่าขุนนางในระบบฟิวดัล สนับสนุนอำนาจของประชาชนผ่านการมีรัฐบาลที่มาจากตัวแทนของประชาชน มาสู่ยุคสมัยใหม่ที่มุ่งเน้นจำกัดการใช้อำนาจของรัฐเหนือสังคมในทุกรูปแบบ สนับสนุนส่งเสริมเศรษฐกิจเสรีในระบบทุนนิยม ·นิยาม คำว่าเสรีนิยม (Liberalism) ถูกใช้ในหลายความหมาย เช่น หมายถึงการศึกษาของสุภาพบุรุษหรือเสรีชน ซึ่งในปัจจุบัน เมื่อพูดถึงการศึกษาแบบลิเบอรัล (liberal education) หมายถึง การศึกษาในแนวมนุษยศาสตร์ (humanities) หรือ การศึกษาแบบศิลปศาสตร์ (liberal arts) ในอีกความหมายซึ่งเ…

มายาคติ เลือกตั้งกับไม่เลือกตั้ง

เลือกตั้งหรือไม่เลือกตั้งเป็นเพียงวิธีการ เป้าหมายคือสังคมอยู่เย็นเป็นสุข เริ่มต้นด้วยการได้ผู้ปกครองที่รับใช้ประชาชน


เลือกตั้งดีกว่า : มีเลือกตั้งคือเป็นประชาธิปไตย ทุกครั้งที่จะเลือกตั้งน่าจะเริ่มด้วยการทบทวนว่าทำไมจึงควรมีการเลือกตั้ง เพราะรัฐบาลที่แล้วทำหน้าที่ได้ดีหรือเพราะล้มเหลวต่อหน้าที่ ในการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐล่าสุด หลายคนต่อต้านฮิลลารี คลินตันเพราะคิดว่าเธอจะแย่กว่าโอบามา ในการชิงชัยเพื่อเป็นตัวแทนพรรครีพับลิกัน (Presidential primaries) ปรากฏว่านักการเมืองหน้าเก่า ผู้คร่ำหวอดการเมืองพ่ายแพ้โดนัลด์ ทรัมป์ผู้มีภาพลักษณ์เป็นนักธุรกิจ ปลอดจากการเป็นชนชั้นปกครองอเมริกา การเลือกตั้งประธานาธิบดีฝรั่งเศส มารีน เลอเปน (Marine Le Pen) แม้ไม่ชนะเลือกตั้ง แต่กวาดคะแนนได้มาก ทั้งๆ ที่ชูนโยบายสุดโต่ง ไม่ใช่ปกติวิสัยของประเทศนี้ เอมมานูแอล มาครง (Emmanuel Macron) ผู้ชนะเป็นนักการเมืองหน้าใหม่ เพิ่งมีบทบาททางการเมืองเพียงไม่กี่ปี อเล็กซิส ซีปราส (Alexis Tsipras) นายกรัฐมนตรีกรีซปัจจุบันมาจากเดิมที่เป็นพรรคเล็กๆ ไม่มีใครสนใจ ที่ชนะเลือกตั้งเพราะประชาชนเบื่อหน่ายทั้งพรรคฝ่ายซ้ายกับฝ่ายขวาท…

อุดมการณ์ทางการเมือง (1) นิยาม อุดมการณ์ทางการเมือง

เอกสารประกอบคำบรรยาย รหัสวิชา2551120 อุดมการณ์ทางการเมือง ฉบับเดือนมีนาคม 2553 ชาญชัย
อุดมการณ์ทางการเมือง
“นิยาม อุดมการณ์ทางการเมือง”
1.ความหมายของอุดมการณ์ทางการเมือง (Political Ideology) มีผู้นิยามหลากหลาย 1.1.หมายถึง ความคิด ความเชื่อ ที่มีแบบแผนเกี่ยวกับหลักการและคุณค่าทางการเมือง เป็นความคิดความเชื่อที่มีแนวทางแน่นอน มีเหตุผล มีจุดหมายปลายทาง และวัตถุประสงค์ที่มนุษย์พยายามจะดำเนินการให้สัมฤทธิผล 1.2.หมายถึง ความคิดความเชื่อที่ทำให้เกิดกลไกควบคุม เพื่อบรรลุเป้าหมายแห่งความคิดความเชื่อนั้น 1.2.1.เช่นอุดมการณ์มาร์กซิสม์ ก่อให้เกิดพรรคคอมมิวนิสต์เพื่อสร้างและควบคุมให้การปกครองบรรลุเป้าหมายของอุดมการณ์ 1.2.2.อุดมการณ์ประชาธิปไตย คือ การเพิ่มพูน ปกป้องเสรีภาพส่วนบุคคล ทำให้เกิดไกกลต่างๆ เช่น พรรคการเมือง กลุ่มผลประโยชน์ การลงมติ เพื่อรักษาความเป็นประชาธิปไตย 1.3.อุดมการณ์มิใช่เป็นเพียงปรัชญาการเมือง อุดมการณ์ทางการเมืองจะเรียกร้องให้มีการกระทำจากผู้ศรัทธาในอุดมการณ์ เกิดความรู้สึกว่าถูกต้องที่จะกระทำตามนั้น อุดมการณ์ทางการเมืองมักจะเชื่อมโยงกลุ่มคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งเป็นพิเศษ 1.4.สมเกียรติ วันท…