ข้ามไปที่เนื้อหาหลัก

เกาะติดประเด็นร้อน “หลังการโค่นล้มโมฮัมเหม็ด มอร์ซีแห่งอียิปต์ และรัฐบาลเฉพาะกาลของอัดลี มานซูร์” (1)

7 กรกฎาคม 2013
ชาญชัย
สรุปสถานการณ์: (อัพเดท 8 ก.ค. 9.10 น.)
            หลังพ้นคำขาด 48 ชั่วโมงของกองทัพ พลเอกอับเดล ฟาตาห์ อัล ซาซี (Abdul Fatah al-Sisi) ผู้บัญชาการกองทัพอียิปต์และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมก็ประกาศ ระงับใช้รัฐธรรมนูญ แต่งตั้งนายอัดลี มานซูร์ขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีรักษาการณ์ ส่วนอดีตประธานาธิบดีโมฮัมเหม็ด มอร์ซีถูกทหารควบคุมตัว
            ผู้ชุมนุมทั้งสองฝ่ายยังคงชุมนุมต่อเนื่อง ประเด็นที่ให้ความสนใจคือการเลือกนายกรัฐมนตรีรักษาการณ์ที่ยังหาคำตอบไม่ได้

คืบหน้าล่าสุด: (อัพเดท 8 ก.ค. 9.10 น.)
            เมื่อวาน (7 ก.ค.) ประชาชนทั้งฝ่ายสนับสนุนกับฝ่ายต่อต้านอดีตปธน.มอร์ซี ยังคงชุมนุมกันต่อไป มีผู้เข้าร่วมหลายหมื่นคนในหลายจุดทั่วไประเทศ ฝ่ายสนับสนุนมอร์ซีประกาศเคลื่อนไหวเพื่อต่อต้านการรัฐประหาร เห็นว่าปธน.มอร์ซีมาจากการเลือกตั้งอย่างชอบธรรม จะชุมนุมเพื่อ “ปกป้องการปฏิวัติ” ในขณะที่ฝ่ายสนับสนุนการยึดอำนาจเห็นว่าอำนาจที่แท้จริงต้องมาจากเจตนารมณ์ของประชาชน
            เหตุการณ์ความวุ่นวายที่ผ่านมาทั้งกลุ่มฝ่ายสนับสนุนกับฝ่ายต่อต้านล้วนมีผู้ใช้อาวุธด้วยกันทั้งสิ้น
            ด้านการจัดตั้งรัฐบาลเฉพาะกาลยังเป็นปัญหา เนื่องจากประธานาธิบดีรักษาการณ์สั่งระงับการแต่งตั้งนายโมฮัมเหม็ด เอลบาราเดขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีรักษาการณ์ ทั้งที่ก่อนหน้านี้มีข่าวว่านายเอลบราเดจะเข้าพิธีสาบานตนรับตำแหน่งดังกล่าว เนื่องจากบางกลุ่มไม่สนับสนุน
            Mohamad Elmasry อาจารย์มหาวิทยาลัย  American University of Cairo ให้ความเห็นว่าชาวอียิปต์ไม่นิยมนายเอลบาราเด “แม้ว่าชาติตะวันตกจะรู้จักเขาดี” ทั้งฝ่ายฝ่ายสนับสนุนอดีตประธานาธิบดีมอร์ซีหรือฝ่ายสนับสนุนรัฐประหารต่างไม่นิยม
            Mohammed al-Nashar แกนนำคนหนึ่งของภราดรภาพมุสลิมกล่าวว่านายเอลบาราเดเป็น “คนของชาติตะวันตกที่ให้ความสำคัญกับผลประโยชน์ของต่างชาติมากกว่าผลประโยชน์ของคนอียิปต์” แต่ไหนแต่ไรเขาต่อต้านอิสลาม สนับสนุนการรัฐประหารอย่างออกนอกหน้า ทั้งหมดนี้เท่ากับ “นำประเทศอียิปต์กลับสู่ยุคมูบารัคอีก”
            Amr Mekki สมาชิกของ Salafi Islamists กล่าวว่ามีคนวิพากษ์วิจารณ์กลุ่มภราดรภาพมุสลิม นักเคลื่อนไหวอิสลามตัดสินใจโดยไม่ปรึกษากับกลุ่มอื่นๆ แต่ในขณะนี้ฝ่ายต่อต้านประธานาธิบดีมอร์ซีก็กระทำเช่นเดียวกัน เพียงแต่ใช้คนละวิธีเท่านั้น การรัฐประหารไม่ใช่วิถีประชาธิปไตย

            เมื่อวันอาทิตย์ (7 ก.ค.) กองกำลังไม่ทราบฝ่ายโจมตีจุดตรวจ 4 ชุดที่เมือง Sheikh Zuweid ในคาบสมุทคซีนายใกล้พรมแดนอียิปต์กับอิสราเอลและฉนวนกาซา เกิดการโจมตีลักษณะนี้หลายครั้งตั้งแต่ประธานาธิบดีมอร์ซีถูกยึดอำนาจ แต่ยังไม่ชัดเจนว่าเหตุโจมตีเกี่ยวข้องกับสถานการณ์การเมืองในอียิปต์หรือไม่
            สองสามวันที่ผ่านมาเกิดเหตุการณ์ปะทะระหว่างกองกำลังติดอาวุธไม่ทราบฝ่ายกับทหารอียิปต์บริเวณคาบสมุทรซีนาย กว่า 10 ครั้ง กองกำลังติดอาวุธได้โจมตีท่อส่งก๊าซธรรมชาติที่ส่งไปให้ประเทศจอร์แดน เป็นเหตุให้เมื่อวันเสาร์เกิดเหตุท่อระเบิดแต่ขณะนี้ดับไฟได้แล้ว ในขณะที่จุดตรวจอีกแห่งหนึ่งเจ้าหน้าที่ 5  นายถูกสังหาร คาดว่าเหตุเหล่านี้เกิดจากพวกมุสลิมหัวรุนแรง

วิเคราะห์(อัพเดท 8 ก.ค. 9.10 น.)
            เป็นที่ทราบกันว่านายอัดลี มานซูร์ ประธานาธิบดีรักษาการณ์ คืออดีตประธานศาลรัฐธรรมนูญ ไม่มีความคุ้นเคยกับบทบาทงานบริหารประเทศ ในขณะที่ประเทศจำต้องมีผู้นำที่ได้รับการยอมรับทั้งจากประชาชน จากต่างประเทศ มีความรู้ความสามารถ จึงปรากฏชื่อของนายโมฮัมเหม็ด เอลบาราเด (Mohamed Elbaradei) ในตำแหน่งนายกรัฐมนตรีรักษาการณ์
            นายเอลบาราเดไม่ได้รับการสนับสนุนด้วยเหตุผลที่ยังไม่ชัดเจน อาจเป็นเพราะฝ่ายมุสลิมไม่เห็นด้วย หรือเพราะฝ่ายอื่นๆ หลายฝ่ายไม่เห็นด้วย ก่อให้เกิดข้อสงสัยว่าทำไมชื่อของนายเอลบาราเดจึงถูกนำเสนอ
            นายเอลบาราเดคือหนึ่งในแกนนำสำคัญของฝ่ายต่อต้าน เป็นผู้นำกลุ่ม National Salvation Front และผู้นำพรรค liberal Al-Dustur party ชาติตะวันตกรู้จักอย่างดีเนื่องจากเคยทำงานในทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (International Atomic Energy Agency) สืบหาอาวุธอำนาจทำลายร้ายในแรงอิรัก
            อาจต้องใช้เวลาอีกสองสามวันจนกว่าจะได้ตัวนายกรักษาการณ์ แต่หากยังไม่ได้และเวลายืดยาวออกไปเรื่อยๆ ย่อมไม่เป็นผลดีต่อทุกฝ่าย ประเด็นสำคัญเฉพาะหน้ามีสองเรื่อง คือ การรักษาความสงบเรียบร้อยภายในประเทศ กับการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจเฉพาะหน้า ในเบื้องต้นจำต้องให้การเมืองสงบก่อน
            ดังที่เคยกล่าวแล้วว่า ถ้าวิเคราะห์ภาพกว้าง จุดเริ่มต้นของการประท้วงรอบนี้เกิดจากสองสาเหตุหลักคือ เรื่องทางการเมืองกับปัญหาเศรษฐกิจ ในด้านการเมืองอาจถือว่าฝ่ายต่อต้านได้กุมหัวหาดแห่งชัยชนะแล้ว แต่เส้นทางอีกยาวไกลเพราะประเทศต้องจัดเลือกตั้ง เลือกตั้งประธานาธิบดีคนใหม่ ร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เหล่านี้มีขั้นตอน เมื่อถึงวันนั้นจะกลายเป็นว่าฝ่ายต่อต้านในปัจจุบันกลายเป็นฝ่ายสนับสนุน ในขณะที่กลุ่มผู้จงรักภักดีต่อมอร์ซีกลายเป็นฝ่ายต่อต้าน อาจเกิดการชุมนุมประท้วงเหมือนทุกครั้งที่ผ่านเพียงแต่สลับฝ่ายสลับขั้ว
            อีกด้านหนึ่งคือปัญหาเศรษฐกิจที่สั่งสมมายาวนานหลายทศวรรษ และยิ่งซ้ำเติมหนักในยุคของประธานาธิบดีมอร์ซี การแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าคือต้องให้กิจกรรมเศรษฐกิจต่างๆ ทำงานต่อโดยราบรื่น ไม่เกิดปัญหาขาดแคลนอาหาร น้ำมันเชื้อเพลิง แม้เป็นรัฐบาลเฉพาะกาลก็ต้องเร่งคืนความสงบกลับมาโดยเร็ว

            ตั้งแต่เกิดเหตุวุ่นวายในอียิปต์ ราคาน้ำมันดิบตลาดโลกก็ทะยานสูงขึ้นเรื่อยๆ จนน้ำมัน WTI ในตลาดซื้อขายล่วงหน้าเช้านี้พุ่งทะลุ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ปัจจัยอียิปต์ที่ส่งผลต่อราคาน้ำมันในขณะนี้เกิดจากสองสาเหตุคือปัญหาการเมืองที่ยังไม่มีทีท่าว่าจะจบ และอาจทวีความรุนแรงมากขึ้น กับการมีกองกำลังติดอาวุธโจมตีท่อส่งน้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ จึงคาดว่าปัจจัยอียิปต์เป็นตัวหนุนให้ราคาน้ำมันอยู่ในระดับสูงต่อไป (ต้องพิจารณาปัจจัยอื่นๆ ร่วมด้วย)
            อนึ่ง การปะทะระหว่างเจ้าหน้าที่อียิปต์กับกองกำลังติดอาวุธมีมานานแล้ว แหล่งข่าวไม่ระบุว่าเป็นสัญชาติใด แต่เกี่ยวโยงกับมุสลิมหัวรุนแรง ในช่วงรัฐบาลมอร์ซีมีข่าวการปะทะเสมอ และในช่วงนี้มีการปะทะถี่ขึ้น

            นับจากการชุมนุมใหญ่เมื่อวันอาทิตย์ที่ 30 มิ.ย. จนถึงวันนี้ สถานการณ์การเมืองอียิปต์ยัง “ตึงเครียด” การชุมนุมประท้วงของประชาชนทั้งสองฝ่ายเป็นเรื่องเฉพาะหน้าที่สื่อ รัฐบาลนานาประเทศให้ความสนใจ
-------------------

บทความที่เกี่ยวข้อง
(อัพเดท 4 ก.ค. 10.30 น.) ข้อเสนอประนีประนอมของมอร์ซีเป็นหมัน กองทัพทำการรัฐประหาร แต่การรัฐประหารเป็นเพียงการเริ่มต้นใหม่เท่านั้น ยังไร้ร่องรอยของอดีตปธน. กลุ่มผู้จงรักภักดีได้ปะทะกับทหารมีผู้เสียชีวิตนับสิบคน

บรรณานุกรม:
1. Rival protests planned Sunday following Morsi's ouster by military, Ahram Online, 6 July 2013, http://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/64/75888/Egypt/Politics-/Rival-protests-planned-Sunday-following-Morsis-ous.aspx
2. Egypt's New Leaders Retreat From Naming ElBaradei, WSJ, 6 July 2013, http://online.wsj.com/article/SB10001424127887323899704578589362013518612.html
3. ElBaradei not confirmed as Egypt PM, Al Jazeera, 7 July 2013, http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2013/07/201376165715352978.html
4. Egyptian gas pipeline to Jordan blown up, Haaretz/AP, 7 July 2013, http://www.haaretz.com/news/middle-east/egyptian-gas-pipeline-to-jordan-blown-up-1.534269
5. Gunmen attack Sinai checkpoints close to Israel border, Egypt Independent/Reuters, 7 July 2013, http://www.egyptindependent.com/news/gunmen-attack-sinai-checkpoints-close-israel-border

----------------------

ความคิดเห็น

บทความได้รับความนิยม

ความสัมพันธ์เวียดนาม-สหรัฐ ในบริบทโลกยุคโลกาภิวัตน์

ตลอดกว่า 20 ปีนับจากปรับความสัมพันธ์เมื่อกรกฎาคม 1995 ความสัมพันธ์ทวิภาคีดีขึ้นตามลำดับ ประธานาธิบดีสหรัฐเดินทางมาเยือนเวียดนามแล้ว 3 คน ท่านแรกคือบิล คลินตันเมื่อปี 2000 ท่านที่ 2 คือ จอร์จ ดับเบิ้ลยู. บุชเมื่อปี 2006 และประธานาธิบดีบารัก โอบามาเป็นคนที่ 3

วิสัยทัศน์ร่วมสหรัฐ-เวียดนาม 2015 : ย้อนหลังเมื่อกรกฎาคมปีที่แล้ว (2015) รัฐบาลสหรัฐกับเวียดนามประกาศวิสัยทัศน์ร่วม (United States–Vietnam Joint Vision Statement) สรุปสาระสำคัญว่านับจากสหรัฐกับเวียดนามยกระดับความสัมพันธ์เป็นหุ้นส่วนรอบด้าน (United States–Vietnam Comprehensive Partnership) ความสัมพันธ์ทวิภาคีดีขึ้นทุกด้าน รวมถึงการที่สหรัฐคลายมาตรการคว่ำบาตรซื้อขายอาวุธ และได้ร่วมลงนามใน Joint Vision Statement on Defense Relations รัฐบาลของทั้ง 2 ประเทศต้องการลงลึกในความสัมพันธ์รอบด้านโดยยึดกฎบัตรสหประชาชาติ กฎหมายระหว่างประเทศและระบอบการเมือง เป็นความสัมพันธ์ที่เป็นอิสระต่อกัน เคารพอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดนของกันและกัน เพื่อผลประโยชน์ของประชาชนทั้ง 2 ฝ่าย เพื่อสันติภาพ เสถียรภาพ ความร่วมมือและความมั่งคั่งในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกและโล…

อุดมการณ์ทางการเมือง (2) อุดมการณ์เสรีนิยม

เอกสารประกอบคำบรรยาย รหัสวิชา2551120 อุดมการณ์ทางการเมือง ฉบับเดือนมีนาคม 2553
ชาญชัย คุ้มปัญญา
“อุดมการณ์เสรีนิยม”
·เกริ่นนำ oเสรีนิยม (Liberalism) เป็นอุดมการณ์ทางการเมืองที่เป็นรากฐานของระบอบประชาธิปไตยและระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยมในปัจจุบัน oก่อตัวขึ้นในศตวรรษที่ 17 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ระบบฟิวดัลในยุโรปกำลังล่มสลาย และสังคมสมัยใหม่ที่ทุนเป็นปัจจัยสำคัญในการผลิตเริ่มก่อตัวขึ้น อย่างไรก็ตาม อุดมการณ์เสรีนิยมในยุคแรกเริ่มแตกต่างจากยุคสมัยใหม่ จากจุดเริ่มต้นที่มุ่งต่อต้านอำนาจที่สมบูรณ์เด็ดขาดของระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ และอภิสิทธิ์ของเหล่าขุนนางในระบบฟิวดัล สนับสนุนอำนาจของประชาชนผ่านการมีรัฐบาลที่มาจากตัวแทนของประชาชน มาสู่ยุคสมัยใหม่ที่มุ่งเน้นจำกัดการใช้อำนาจของรัฐเหนือสังคมในทุกรูปแบบ สนับสนุนส่งเสริมเศรษฐกิจเสรีในระบบทุนนิยม ·นิยาม คำว่าเสรีนิยม (Liberalism) ถูกใช้ในหลายความหมาย เช่น หมายถึงการศึกษาของสุภาพบุรุษหรือเสรีชน ซึ่งในปัจจุบัน เมื่อพูดถึงการศึกษาแบบลิเบอรัล (liberal education) หมายถึง การศึกษาในแนวมนุษยศาสตร์ (humanities) หรือ การศึกษาแบบศิลปศาสตร์ (liberal arts) ในอีกความหมายซึ่งเ…

รูปแบบการปกครอง (1) รูปบการปกครองแบบกรีก

เอกสารประกอบคำบรรยาย รหัสวิชา2551120 อุดมการณ์ทางการเมือง ฉบับเดือนมีนาคม 2553 ชาญชัย  รูปแบบการปกครอง การจะบอกว่ามีกี่รูปแบบการปกครอง (Forms of Government) และแต่ละรูปแบบเป็นอย่างไร ขึ้นอยู่กับเกณฑ์ที่ใช้ในการจัด ซึ่งพอจะมีวิธีแบ่งได้หลายแบบ เช่น เกณฑ์จำนวนผู้มีอำนาจปกครอง เกณฑ์สิทธิเสรีภาพของประชาชน เป็นต้น
“รูปแบบการปกครองที่ใช้เกณฑ์จำนวนผู้ปกครองและเป้าหมายของการปกครอง”             รูปแบบนี้นักวิชาการบางท่านเรียกว่า รูปแบบการปกครองแบบกรีก (Greek Typology of Governments) โดยแบ่งออกเป็น 2 รูปแบบหลัก คือ รูปแบบที่รัฐบาลมีเหตุผลและดำรงอยู่เพื่อความดีงามของรัฐ (polis) กับรูปแบบตรงกันข้ามที่รัฐบาลไม่มีเหตุผลและดำรงอยู่เพื่อผลประโยชน์ของผู้ปกครองเท่านั้น ในแต่ละรูปแบบหลักแบ่งออกเป็น 3 รูปแบบย่อยตามจำนวนผู้ปกครอง คือ 1 คน (one) จำนวนเล็กน้อย (few) และ หลายคน (many)
Government Pure Form Impure Form คนเดียว (of One) ราชาธิปไตย (Monarchy) ทรราชย์ (Tyranny) จำนวนน้อย (of the Few) อภิชนาธิปไตย (Aristocracy) คณาธิปไตย (Oligarchy) จำนวนมาก (of the Many) มัชฌิมวิถีอธิปไตย (Polity) ประชาธิปไตย (Democracy)
รูปแบ…