ข้ามไปที่เนื้อหาหลัก

มายาคติ เลือกตั้งกับไม่เลือกตั้ง

เลือกตั้งหรือไม่เลือกตั้งเป็นเพียงวิธีการ เป้าหมายคือสังคมอยู่เย็นเป็นสุข เริ่มต้นด้วยการได้ผู้ปกครองที่รับใช้ประชาชน
เลือกตั้งดีกว่า : มีเลือกตั้งคือเป็นประชาธิปไตย
            ทุกครั้งที่จะเลือกตั้งน่าจะเริ่มด้วยการทบทวนว่าทำไมจึงควรมีการเลือกตั้ง เพราะรัฐบาลที่แล้วทำหน้าที่ได้ดีหรือเพราะล้มเหลวต่อหน้าที่
            ในการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐล่าสุด หลายคนต่อต้านฮิลลารี คลินตันเพราะคิดว่าเธอจะแย่กว่าโอบามา ในการชิงชัยเพื่อเป็นตัวแทนพรรครีพับลิกัน (Presidential primaries) ปรากฏว่านักการเมืองหน้าเก่า ผู้คร่ำหวอดการเมืองพ่ายแพ้โดนัลด์ ทรัมป์ผู้มีภาพลักษณ์เป็นนักธุรกิจ ปลอดจากการเป็นชนชั้นปกครองอเมริกา
การเลือกตั้งประธานาธิบดีฝรั่งเศส มารีน เลอเปน (Marine Le Pen) แม้ไม่ชนะเลือกตั้ง แต่กวาดคะแนนได้มาก ทั้งๆ ที่ชูนโยบายสุดโต่ง ไม่ใช่ปกติวิสัยของประเทศนี้ เอมมานูแอล มาครง (Emmanuel Macron) ผู้ชนะเป็นนักการเมืองหน้าใหม่ เพิ่งมีบทบาททางการเมืองเพียงไม่กี่ปี
อเล็กซิส ซีปราส (Alexis Tsipras) นายกรัฐมนตรีกรีซปัจจุบันมาจากเดิมที่เป็นพรรคเล็กๆ ไม่มีใครสนใจ ที่ชนะเลือกตั้งเพราะประชาชนเบื่อหน่ายทั้งพรรคฝ่ายซ้ายกับฝ่ายขวาที่ต่างเคยเป็นรัฐบาล แต่ผลงานไม่เข้าตาทั้งคู่
            ทั้ง 3 กรณี ประชาชนไม่พอใจนักการเมือง พรรคการเมืองหลัก ที่ยังต้องมีเลือกตั้งเพราะประเทศไม่มีรัฐประหารยึดอำนาจ จึงเป็นโอกาสของผู้สมัครที่ปลอดภาพนักการเมืองน้ำเน่า เป็นตัวเลือกที่แย่น้อยที่สุด หรือลองของใหม่เพราะไม่รู้ว่าจะเลือกของเก่าไปทำไม

            คำถามว่าทำไมควรเลือกตั้งจะนำสู่คำตอบว่าควรเลือกอย่างไร เลือกพรรค เลือกใคร หรืออย่างไร
          ข้อพึงตระหนักคือเลือกแล้วจะได้รัฐบาลที่ดี ใช่หรือไม่

            ประเทศที่ไม่มีรัฐประหารหรือไม่นิยมวิธีนี้ ยังวนเวียนอยู่กับการเลือกตั้ง บางประเทศรัฐบาลมีอายุเฉลี่ยเพียงปีสองปีเท่านั้น การมีเลือกตั้งถี่ๆ สะท้อนว่าการเลือกตั้งไม่ตอบโจทย์ประชาชน ส่วนจะสรุปว่าเพราะประเทศนั้นยึดมั่นประชาธิปไตยหรือไม่นั้นต้องดูรายละเอียดว่าเป็นเช่นนั้นหรือไม่ มากน้อยเพียงไร
ชมคลิป 7 นาที
            การเลือกตั้งเป็นเพียงพิธีกรรม
            หากการเลือกตั้งไม่เป็นเหตุให้สังคมมั่นคงมั่งคั่งยั่งยืน ความเหลื่อมล้ำขยายตัว กำลังชี้ว่าการเลือกตั้งเป็นเพียงพิธีกรรมให้บางคนบางกลุ่มเข้ามากอบโกยประเทศอีกรอบ
            ถ้าอยากรู้ว่าจะเป็นเพียงพิธีกรรมเช่นว่าหรือไม่ ดูได้ง่ายๆ ว่าการเลือกตั้งมีการซื้อสิทธิ์ขายเสียง ใช้กลโกงต่างๆ มากน้อยเพียงไร
ที่น่ากลัวคือการเลือกตั้งที่พวกนายทุนชนะ แต่กรรมการเลือกตั้งยืนยันว่าพวกเขาเข้ามาตามกระบวนการ ไม่ได้ผิดกฎหมายแต่อย่างไร นี่คือการโกงเลือกตั้งที่พัฒนาจนฝีมือแก่กล้า และเป็นวัฒนธรรมการเมืองที่คนส่วนใหญ่ยอมรับ
            หมายความว่าคนส่วนใหญ่ยอมรับพิธีกรรม ยอมรับรัฐบาลของพรรคนายทุนกับพวก ที่มาของรัฐบาลจึงไม่ใช่โดยประชาธิปไตยจริงๆ
            เสียงจากแกนนำของพวกเหล่านี้คือ มีเลือกตั้งก็เป็นประชาธิปไตยแล้ว

ไม่เลือกตั้งดีกว่า : ผิดหวังกับการเลือกตั้ง นักการเมือง
            นักการเมืองอาวุโสผู้คร่ำหวอดคนหนึ่งตัดพ้อว่า เดี๋ยวนี้คนไม่เห็นหัวนักการเมือง มองแง่ลบตลอดเวลา คำพูดนี้สะท้อนว่าประชาชนเห็นว่านักการเมืองส่วนใหญ่ทำเพื่อตัวเอง
ดังที่เคยนำเสนอแล้วว่า นับตั้งแต่ทศวรรษ 1970 เป็นต้นมา ไม่ว่าจะที่สหรัฐ ยุโรปตะวันตก ญี่ปุ่น มีลักษณะตรงกันคือ ประชาชนกว่าครึ่งไม่เชื่อถือรัฐบาล พรรคการเมือง โดยเฉพาะไม่เชื่อถือนักการเมือง
คนเข้าร่วมเป็นสมาชิกพรรคลดน้อยลงมาก โดยเฉพาะเยาวชนคนรุ่นใหม่ไม่ให้ความสำคัญต่อพรรคการเมืองแบบเดิมๆ นักวิชาการบางคนให้เหตุผลว่าเพราะพรรคการเมืองปัจจุบันได้พัฒนากลายเป็นพรรคของพวกนักการเมืองอาชีพ ไม่ใช่องค์กรของพวกชาวบ้านหรือมีผู้จิตอาสาอีกต่อไป
น่าตื่นตะลึงถ้ารู้ว่าปัจจุบันพลเมืองอังกฤษร้อยละ 2 เท่านั้นที่เป็นสมาชิกพรรค

Pew Research Center รายงานว่านับจากปี 1958 ถึง 2013 นับวันพลเมืองจะไม่เชื่อถือรัฐบาล คนอเมริกันที่บอกว่า “มักจะเชื่อรัฐบาลหรือเชื่อเกือบทุกครั้ง” ลดลงจากร้อยละ 73 ในปี 1960 เหลือร้อยละ 19 ในปี 2013
            ผลสำรวจของ Gallup เมื่อกันยายน 2015 พบว่าชาวอเมริกันส่วนใหญ่ไม่วางใจนักการเมือง ร้อยละ 79 เห็นว่าประชาชนทั่วไปไม่สามารถเข้าถึงผู้แทนของตน ร้อยละ 69 เห็นว่านักการเมืองทำงานเพื่อผลประโยชน์พิเศษ (แทนการทำหน้าที่ผู้แทนฯ) และร้อยละ 52 เห็นว่านักการเมืองคอร์รัปชัน และทั้ง 3 อย่างมีแนวโน้มรุนแรงมากขึ้น
            ในภาพรวมให้คองเกรสสอบผ่านเพียงร้อยละ 14 เท่านั้น

            เหตุที่เป็นเช่นนี้เพราะนักธุรกิจใหญ่ ผู้มีอิทธิพลท้องถิ่นรู้ว่าพรรคการเมืองคือสถาบันสู่อำนาจการบริหารประเทศ หากได้ถืออำนาจบริหารประเทศย่อมสามารถออกนโยบายที่เอื้อประโยชน์ต่อตน บรรดาข้าราชการจะเกรงใจ สามารถส่งคนของตนดำรงตำแหน่งต่างๆ เพื่อควบคุมเบ็ดเสร็จ ให้มั่นใจว่ารัฐบาลและกลไกของรัฐจะทำงานเอื้อประโยชน์แก่พวกตน
            บริษัทขนาดใหญ่ ผู้มีบารมีท้องถิ่น ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกับการบริหารระดับชาติ จึงกล้าที่จะ “ลงทุน” การเมืองกลายเป็นการแข่งขันของ “กลุ่มทุน” “ผู้มีอิทธิพล” นานวันเข้าพรรคการเมืองกลายเป็นพรรคคนของเหล่านี้ ชาวบ้านสามัญชนเป็นเพียงไม้ประดับของพรรค ยิ่งเวลาผ่านไป ยิ่งผ่านรัฐบาลหลายชุด ชาวบ้านสัมผัสความแปลกแยกระหว่างนักการเมือง พรรคการเมืองกับตน มีคำถามว่าพรรคการเมืองเดิมๆ ที่มีอยู่นั้นยังเป็นองค์กรของสามัญชนคนธรรมดาหรือไม่

            บางคนพาลไม่ไปเลือกตั้ง ตัวอย่างสหรัฐ
            เป็นเวลานานแล้วที่จำนวนผู้ไปใช้สิทธิของสหรัฐต่ำกว่าประเทศอื่นๆ เมื่อเทียบกับประเทศที่พัฒนาแล้ว โดยเฉพาะในกลุ่มยุโรปตะวันตก จำนวนผู้ไปใช้สิทธิของสหรัฐอยู่ที่ราวร้อยละ 50 ประเทศที่ไปใช้สิทธิ์สูงจะอยู่ระหว่าง 80 ถึงเกือบ 90 ส่วนใหญ่อยู่ระหว่าง 60-80
ยิ่งถ้าเป็นการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐ (2 ปีหลังเลือกประธานาธิบดี) มีผู้ไปใช้สิทธิเพียงร้อยละ 33 เท่านั้น น่าคิดว่าส.ส. ส.ว.ที่ชนะการเลือกตั้งเช่นว่านี้มีความชอบธรรมมากเพียงไร การเลือกตั้งเป็นเพียงพิธีกรรมของประเทศใช่หรือไม่
            ที่หลายคนไม่ไปเลือกเพราะคิดว่านักการเมืองจะไม่ทำตามที่หาเสียงไว้ จึงไม่สนใจการเมือง เบื่อหน่ายการเมือง ทำไมต้องยอมให้ตัวเองเป็นตรายางไปมอบความชอบธรรมแก่นักการเมืองที่ไม่สมควรได้รับเลือก

เลือกตั้งหรือไม่เลือกก็ไม่ต่างกัน :
ถ้าได้ผู้ปกครองที่ไม่ถือประโยชน์ประชาชน เลือกตั้งหรือไม่เลือกก็ไม่ต่างกัน ในแง่ที่ยังได้ผู้ปกครองผู้สนับสนุนการ “กอบโกย” “โกงกิน”
แม้ได้อำนาจด้วยการรัฐประหาร ประเทศได้ผู้ปกครองหน้าใหม่ แต่ชนชั้นปกครองกับนายทุนทั้งระดับประเทศกับท้องถิ่นยังอยู่ และทำงานร่วมชายคากับผู้ปกครองตามแนวทางเดิมๆ ที่คุ้นเคย
(ผู้อยู่ในกลุ่มชนชั้นปกครองกับนายทุน ไม่ใช่ทุกคนที่สร้างความทุกข์แก่ประชาชน ที่เอ่ยถึงหมายถึงเฉพาะพวกบั่นทอนประเทศชาติ)
การไม่เลือกตั้งได้ชั้นปกครองกับนายทุนเดิมๆ เปลี่ยนแต่เปลี่ยนตัวออกหน้าว่าเป็นผู้นำบริหารประเทศ

ต้องได้ผู้ปกครองที่ยึดประโยชน์สุขของประชาชน :
            สิงคโปร์เป็นตัวอย่างที่นักวิชาการตะวันตกเห็นว่าไม่เป็นประชาธิปไตยแท้ อำนาจการเมืองจำกัดอยู่ในพรรครัฐบาลเพียงพรรคเดียว มีการสืบทอดตำแหน่งผู้นำอย่างเด่นชัด พลเมืองถูกจำกัดสิทธิเสรีภาพ พรรคการเมืองฝ่ายค้านเป็นเพียงไม้ประดับหรือตัวตลกในสภา แต่ในอีกด้านหนึ่งไม่อาจปฏิเสธว่าประเทศเจริญก้าวหน้า เศรษฐกิจเติบโตดีกว่าทุกประเทศในภูมิภาค พลเมืองส่วนใหญ่เป็นคนมีคุณภาพ
            เมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา ประธานาธิบดีสีจิ้นผิงกล่าวต่อประชาชนว่า “งานของผมคือรับใช้ประชาชน” (My job is to serve the people.)

            ประเทศต้องการผู้ปกครองที่รับใช้ประชาชน เห็นว่าเป็นงานทรงเกียรติจึงยอมเสียสละความสุขส่วนตัวเพื่อความสุขส่วนรวม ขณะอยู่ในตำแหน่งต้องทุ่มเททำงานรับใช้บ้านเมือง ไม่ใช่เสวยสุขบนตำแหน่ง นักการเมืองที่ร่ำรวยขึ้นเรื่อยๆ ขณะที่ชาวบ้านยากจน คนที่มัวเสวยสุขและร่ำรวยขึ้นย่อมต้องสงสัยว่าทำไมจึงรวยขึ้น ได้เสียสละที่เพื่อชาวบ้านมากพอหรือไม่ เพียงแค่เสวยสุขในตำแหน่งก็ไม่สมควรอยู่ในตำแหน่งต่อไป เพราะประเทศชาติต้องก้าวไปข้างหน้า การชักช้าคือเสียโอกาส ผู้มีตำแหน่งต้องขยันขันแข็งอยู่เสมอ

            มีหลักฐานมากมายว่าหากได้ผู้ปกครองที่ทุ่มเทเสียสละ ไม่เกิน 1 ชั่วอายุ คนในสังคมจะกินดีอยู่ดี แน่นอนว่าการสร้างสังคมต้องอาศัยมากกว่าผู้นำ แต่ผู้นำคือจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง

            หลายประเทศวนเวียนอยู่กับการเลือกตั้ง รัฐบาลอายุสั้นต้องเลือกตั้งเร็วกว่าที่ควร บางประเทศมีรัฐประหารยึดอำนาจเป็นระยะๆ ทั้งหมดนี้มาจากหลายสาเหตุ หนึ่งในนั้นคือไม่ตอบโจทย์ประชาชน คนในประเทศไม่พอใจ ที่ควรระวังคือสังคมตกอยู่ในมายาคติว่าต้องเลือกตั้งใหม่ ในขณะที่บางคนคิดว่าไม่เลือกตั้งดีกว่า พึงตระหนักว่า “เลือกตั้งหรือไม่เลือกตั้งเป็นเพียงวิธีการ เป้าหมายคือสังคมอยู่เย็นเป็นสุข” แกนนำการเมือง นักเคลื่อนไหวกลุ่มต่างๆ ผู้ออกมาเรียกร้อง (ให้เลือกตั้งหรือไม่ให้เลือกตั้ง) กำลังไปสู่เป้าหมายนี้จริงหรือไม่ หรือว่าการเคลื่อนไหวเป็นพิธีกรรมให้มายาคติดำรงอยู่ต่อไป
18 กุมภาพันธ์ 2018
ชาญชัย คุ้มปัญญา
(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ สถานการณ์โลกไทยโพสต์ ปีที่ 22 ฉบับที่ 7771 วันอาทิตย์ที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2561)
------------------------
บรรณานุกรม :
1. China Focus: "My job is to serve the people," Xi says in Lunar New Year inspection. (2018, February 13). Xinhua. Retrieved from http://www.xinhuanet.com/english/2018-02/13/c_136973607.htm
2. Denitch, Bogdan. (1992). After the Flood: World Politics and Democracy in the Wake of Communism. USA: Wesleyan.
3. Diamond, Larry., Gunther, Richard (Eds.). (2001). Political Parties and Democracy. Maryland: The Johns Hopkins University Press.
4. Dugan, Andrew. (2015, September 28). Majority of Americans See Congress as Out of Touch, Corrupt. Gallup. Retrieved from http://www.gallup.com/poll/185918/majority-americans-congress-touch-corrupt.aspx?utm_source=alert&utm_medium=email&utm_content=morelink&utm_campaign=syndication
5. Ginsberg, Benjamin., Lowi, Theodore J., Weir, Margaret., Tolbert, Caroline J., & Spitzer, Robert J. (2015). We the People: An Introduction To American Politics. (Tenth Essentials Edition). NY.: W. W. Norton & Company.
6. Lapham, Lewis H. (2016). Age of Folly: America Abandons Its Democracy. London: Verso.
7. LeDuc, Lawrence., Niemi, Richard G., Norris, Pippa. (2014). Comparing Democracies: Elections and Voting in a Changing World (4th Ed.). London : SAGE Publications Ltd.
8. Maisel, L. Sandy. (2007). American Political Parties and Elections: A Very Short Introduction. New York: Oxford University Press.
9. Polsby, Nelson W., Wildavsky,  Aaron., Schier, Steven E., & Hopkins, David A. (2016). Presidential Elections: strategies and structures of American politics (14th Ed.). Maryland: Rowman & Littlefeld.
-----------------------------

ความคิดเห็น

บทความได้รับความนิยม

ศึกเลือกตั้งกลางเทอม 2018: ถอดบทเรียนที่ได้ ชัยชนะของทรัมป์

กระแสต่อต้านทรัมป์มีจริงแต่ไม่แรงอย่างที่หลายฝ่ายนำเสนอ รัฐบาลสามารถบริหารประเทศตามแนวทางของตนต่อไป ถือเป็นชัยชนะครั้งสำคัญของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์

ไม่กี่วันก่อนเลือกตั้ง ผลโพลรายงานว่าพรรคเดโมแครทจะได้ ส.ส. เพิ่ม 23 ที่นั่ง ครองเสียงข้างมากในสภาผู้แทนฯ ในขณะที่รีพับลิกันยังครองเสียงข้างมากในวุฒิสภา ในช่วงสุดท้ายของการหาเสียงประธานาธิบดีทรัมป์กับพรรครีพับลิกันของท่านเน้นหาเสียงให้กับวุฒิสมาชิก ไม่ว่าจะเป็นแผนหรือเป็นการคาดการณ์ตามผลโพล ช่วงสัปดาห์สุดท้ายก่อนเลือกตั้งทรัมป์เอ่ยเรื่องที่ต้องการได้ ส.ว.เพิ่มขึ้น ส.ส.ลดลง “คลื่นน้ำเงิน” (Blue Wave): ถ้าใช้ข้อมูลที่พูดแง่ลบต่อทรัมป์ 3 สัปดาห์ก่อนเลือกตั้งทรัมป์ประกาศว่าหากรีพับลิกันแพ้ไม่ใช่ความผิดของตน ผลโพลหลายสำนักชี้ว่าคนจำนวนมากออกไปใช้สิทธิ์เพราะต้องการแสดงตนต่อต้านประธานาธิบดี ยกตัวอย่างผลโพลของ CNN ชี้ว่าร้อยละ 42 ของผู้ที่จะไปใช้สิทธิจะลงคะแนนเพื่อส่งสารแสดงตนบอกว่าผลงานรัฐบาลไม่เข้าตา ร้อยละ 28 ตั้งใจไปเลือกตั้งเพื่อสนับสนุนประธานาธิบดี และอีกร้อยละ 28 เช่นกันพูดว่าไม่ได้เลือกเพราะทรัมป์ นักวิชาการบางคนเห็นว่าเป็นไปตามทิศทางเล…

ความสัมพันธ์เวียดนาม-สหรัฐ ในบริบทโลกยุคโลกาภิวัตน์

ตลอดกว่า 20 ปีนับจากปรับความสัมพันธ์เมื่อกรกฎาคม 1995 ความสัมพันธ์ทวิภาคีดีขึ้นตามลำดับ ประธานาธิบดีสหรัฐเดินทางมาเยือนเวียดนามแล้ว 3 คน ท่านแรกคือบิล คลินตันเมื่อปี 2000 ท่านที่ 2 คือ จอร์จ ดับเบิ้ลยู. บุชเมื่อปี 2006 และประธานาธิบดีบารัก โอบามาเป็นคนที่ 3

วิสัยทัศน์ร่วมสหรัฐ-เวียดนาม 2015 : ย้อนหลังเมื่อกรกฎาคมปีที่แล้ว (2015) รัฐบาลสหรัฐกับเวียดนามประกาศวิสัยทัศน์ร่วม (United States–Vietnam Joint Vision Statement) สรุปสาระสำคัญว่านับจากสหรัฐกับเวียดนามยกระดับความสัมพันธ์เป็นหุ้นส่วนรอบด้าน (United States–Vietnam Comprehensive Partnership) ความสัมพันธ์ทวิภาคีดีขึ้นทุกด้าน รวมถึงการที่สหรัฐคลายมาตรการคว่ำบาตรซื้อขายอาวุธ และได้ร่วมลงนามใน Joint Vision Statement on Defense Relations
รัฐบาลของทั้ง 2 ประเทศต้องการลงลึกในความสัมพันธ์รอบด้านโดยยึดกฎบัตรสหประชาชาติ กฎหมายระหว่างประเทศและระบอบการเมือง เป็นความสัมพันธ์ที่เป็นอิสระต่อกัน เคารพอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดนของกันและกัน เพื่อผลประโยชน์ของประชาชนทั้ง 2 ฝ่าย เพื่อสันติภาพ เสถียรภาพ ความร่วมมือและความมั่งคั่งในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกและโล…

อุดมการณ์ทางการเมือง (2) อุดมการณ์เสรีนิยม

เสรีนิยม (Liberalism) เป็นอุดมการณ์ทางการเมืองที่เป็นรากฐานของระบอบประชาธิปไตยและระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยมในปัจจุบัน oก่อตัวขึ้นในศตวรรษที่ 17 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ระบบฟิวดัลในยุโรปกำลังล่มสลาย และสังคมสมัยใหม่ที่ทุนเป็นปัจจัยสำคัญในการผลิตเริ่มก่อตัวขึ้น อย่างไรก็ตาม อุดมการณ์เสรีนิยมในยุคแรกเริ่มแตกต่างจากยุคสมัยใหม่ จากจุดเริ่มต้นที่มุ่งต่อต้านอำนาจที่สมบูรณ์เด็ดขาดของระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ และอภิสิทธิ์ของเหล่าขุนนางในระบบฟิวดัล สนับสนุนอำนาจของประชาชนผ่านการมีรัฐบาลที่มาจากตัวแทนของประชาชน มาสู่ยุคสมัยใหม่ที่มุ่งเน้นจำกัดการใช้อำนาจของรัฐเหนือสังคมในทุกรูปแบบ สนับสนุนส่งเสริมเศรษฐกิจเสรีในระบบทุนนิยม ·นิยาม คำว่าเสรีนิยม (Liberalism) ถูกใช้ในหลายความหมาย เช่น หมายถึงการศึกษาของสุภาพบุรุษหรือเสรีชน ซึ่งในปัจจุบัน เมื่อพูดถึงการศึกษาแบบลิเบอรัล (liberal education) หมายถึง การศึกษาในแนวมนุษยศาสตร์ (humanities) หรือ การศึกษาแบบศิลปศาสตร์ (liberal arts) ในอีกความหมายซึ่งเป็นแง่ลบคือ หมายถึง ความหย่อนยานในทางศีลธรรมจรรยา การไม่คำนึงถึงระเบียบวินัยทางเพศและศาสนา (เช่นพวกฮิปปี้ในอเมริกา) หลักสำค…