วันจันทร์ที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2559

‘Descendants of the Sun’ ละครประชาสัมพันธ์

17 เมษายน 2016
ชาญชัย คุ้มปัญญา
(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ “สถานการณ์โลก” ไทยโพสต์ ปีที่ 20 ฉบับที่ 7101 วันอาทิตย์ที่ 17 เมษายน พ.ศ.2559)

สองสามเดือนที่ผ่านมาละครโทรทัศน์เกาหลี (หรือที่เรียกติดปากว่า ซีรีย์เกาหลี’) เรื่อง ‘Descendants of the Sun’ กลายเป็นข่าวดัง ได้รับความนิยมในเกาหลีใต้และอีกหลายประเทศ ประธานาธิบดี ปาร์ค กึน-เฮ (Park Geun-hye) ถึงกับเอ่ยปากชม
พระเอกเป็นร้อยเอกหนุ่มสังกัดหน่วยรบพิเศษ มักถูกส่งไปเพื่อปฏิบัติการสำคัญๆ ฝ่ายนางเอกเป็นแพทย์หญิงผู้มีความสามารถ เหตุการณ์นำพาให้ทั้งคู่รู้จักกัน ได้ร่วมภารกิจ พัฒนาความสัมพันธ์กลายเป็นคู่รักในที่สุด แต่ละตอนมีทั้งบทบู๊ บทตลก บทรักบทโศก คละเคล้ากันไป ดำเนินเรื่องทิ้งท้ายอย่างชวนให้ติดตาม โดยเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างพระเอกกับนางเอกว่าจะลงเอยอย่างไร พระเอกที่ต้องเสี่ยงชีวิตอยู่เสมอจะจบลงด้วยการเป็นร่างในผ้าห่อศพหรือจะลงเอยด้วยบท “แฮปปี้เอ็นดิ้ง”
            ถ้ามองในแง่ “การโฆษณาประชาสัมพันธ์ การปลูกฝังค่านิยม” ละครเรื่องนี้ทำหน้าที่ได้อย่างดีเลิศ (แม้คนดูบางคนอาจไม่สังเกตหรือไม่ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้)

การโฆษณาประชาสัมพันธ์และการปลูกฝังค่านิยม :
            เนื้อหาหลายส่วนของละคร ‘Descendants of the Sun’ เป็นการโฆษณาประชาสัมพันธ์และการปลูกฝังค่านิยม มีประเด็นน่าสนใจดังนี้
            ประการแรก ประเด็นความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
ละครเกาหลีใต้ที่นำเสนอเรื่องราวปัจจุบันหลายเรื่องนำเสนอเรื่องที่พัวพันกับเกาหลีเหนือในปัจจุบัน แม้ไม่ตรงความจริงทั้งหมด (ปกติจะไม่ตรงความจริงทั้งหมดอยู่แล้วเพราะเป็นละคร) หลายเรื่องหยิบยกประเด็นร่วมสมัย เช่น อาวุธนิวเคลียร์ การก่อการร้าย กลุ่มอาชญากรรมข้ามชาติ ในละครเรื่องนี้เอ่ยถึงการปะทะประปรายระหว่างชายแดน 2 ประเทศ การเจรจารวมชาติ การให้ญาติ 2 ฝั่งได้พบกัน
ละครจึงให้ความรู้แก่ผู้ชมโดยปริยายโดยเฉพาะแก่คนรุ่นใหม่นับสิบล้านร้อยล้านคน

ตอนหนึ่งของ ‘Descendants of the Sun’ หยิบยกประเด็นนายทหารนอกวินัยของกองทัพเกาหลีเหนือ ออกคำสั่งมิชอบ สั่งการให้ทหารคนหนึ่งเป็นมือปืนรับจ้างแก่กลุ่มอาชญากร จึงเกิดเรื่องราวที่ทหารเกาหลีเหนืออีกคนต้องเข้าขัดขวาง ยอมเสี่ยงชีวิตด้วยความรักชาติ
ในท้องเรื่องยังเอ่ยถึงเจ้าหน้าที่ระดับสูง นักการเมืองเกาหลีใต้บางคนผู้คิดถึงผลประโยชน์ส่วนตัว ละครไม่ได้ให้น้ำหนักเรื่องนี้มากนัก เพียงแต่หยิบยกชี้ให้เห็นความจริง (เรื่องที่สังคมรับรู้ทั่วไปรู้อยู่แล้ว) ที่สุดแล้วประธานาธิบดีเกาหลีใต้คือเสาหลักผู้ยึดมั่นอุดมการณ์ ดำเนินการทุกอย่างถูกต้อง ต่างจากเจ้าหน้าที่บางนายที่ฉ้อฉล รักตำแหน่งมากกว่าผลประโยชน์ประเทศ
อีกส่วนที่ดีของเรื่องคือยกย่องเชิดชูทหารของทั้ง 2 ฝ่าย มองว่าต่างฝ่ายต่างทำหน้าที่ของตน เป็นทหารผู้รักชาติยิ่งชีพ อดทนต่อคำสั่งที่มิชอบ แต่เมื่อถึงขั้นแตกหักจะเลือกบนพื้นฐานความถูกต้อง ทหารของทั้ง 2 ประเทศต่างสำแดงตนว่าเป็น “นักรบผู้กล้า” “ทหารที่มีระเบียบวินัย” และไม่ทิ้งอุดมการณ์ ความชอบธรรม
            สังเกตว่าบุคคลที่ถูกตำหนิคือ นายทหาร เจ้าหน้าที่ระดับสูงบางคนของทั้ง 2 ประเทศ การมีคนไม่ดีในกลุ่มถือเป็นเรื่องปกติทั่วไป ที่สำคัญคือเชิดชูให้เกียรติกองทัพโดยรวม
            นี่คือการประชาสัมพันธ์ภาพลักษณ์ที่ดีของกองทัพ ส่งเสริมความสัมพันธ์กองทัพ 2 ประเทศ

            ประการที่ 2 การโฆษณาธุรกิจ กิจการเอกชน
            ละครกับโฆษณาเป็นธุรกิจที่ต้องไปด้วยกัน มีโฆษณาในละครไม่ใช่สิ่งผิด มีทั้งการโฆษณาด้วยวิธีแนบเนียนกับแบบที่เด่นชัดมาก
            ในละครใช้รถยนต์ของบริษัทเกาหลีรายหนึ่ง แต่ละฉากจะใช้รถยนต์แต่ละรุ่นแตกต่างกัน มีฉากที่แสดงเทคโนโลยีการขับขี่ มีฉากที่คู่รักคู่หนึ่งพากันไป “โชว์รูมของจริง” เพื่อเลือกซื้อรถ ทั้งคู่เดินวนรอบรถ แสดงให้เห็นรถรุ่นดังกล่าวชัดเจน พร้อมลงเอยว่าฝ่ายชายขอสั่งซื้อทันทีเพราะฝ่ายหญิง “ตอบรักฝ่ายชาย”
            ในท้องเรื่องพระเอกกับนางเอกนัดพบที่ร้านกาแฟหลายครั้ง แต่ละครั้งจะแสดงชื่อร้านอย่างเด่นชัด สินค้าอื่นๆ ที่ให้เห็นชื่อชัดเจน เช่น เหล้า

            ละครพิถีพิถันในการแสดงทิวทัศน์อันงดงาม ทั้งวิวทะเล วิวธรรมชาติต่างๆ เป็นการโฆษณาส่งเสริมการท่องเที่ยว ละครเกาหลีกลายเป็นปัจจัยกระตุ้นให้คนอยากไปเที่ยวเกาหลีสักครั้ง ไม่แปลกใจที่ประธานาธิบดีปาร์คกล่าวอย่างเจาะจงถึงละครเรื่องนี้ว่าเป็นดั่ง ทูตเกาหลีด้านการท่องเที่ยว สอดคล้องกับนโยบายส่งเสริมวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวของประเทศ ขอให้ทุกฝ่ายช่วยกันส่งเสริมอุตสาหกรรมละครต่อไป
ตัวอย่างประชาสัมพันธ์อื่นๆ เช่น นางเอกในท้องเรื่องมีอายุ 30 ปีมักใส่กระโปรงสั้นในชุดลำลอง เท่ากับเป็นการแสดงแฟชันกระโปรงสั้น ใบหน้าแต่งด้วยเครื่องสำองค์อยู่เสมอ มีข่าวว่าสาวจีนหลายคนแต่งกายเลียนแบบนางเอก ใช้เครื่องสำอางเกาหลี เฉพาะลิปสติกยี่ห้องที่นางเอกใช้ยอดขายเพิ่มขึ้นถึง 360 เปอร์เซ็นต์

ผลประโยชน์จากละครและข้อควรระวัง :
            ประการแรก ความเพลิดเพลิน
            ความจริงพื้นฐานคือผู้ชมเลือกดูบนพื้นฐานความสนุกเพลิดเพลิน ต่อให้เนื้อหาละครดีเพียงใด มีข้อคิดดีๆ มากเพียงไร หากผู้ชมไม่สนใจ อย่างมากจะดูเพียงครั้งเดียวและเลยผ่านไป หันไปดูช่องอื่นแทน มีละครอื่นๆ ให้เลือกมากมาย ในทางกลับกันผู้ชมที่ประทับใจเพียงรายเดียวจะช่วยประชาสัมพันธ์ด้วยปากต่อปาก ยิ่งบางคนมีสื่อในมือ (สื่อโซเชียลมีเดีย) ผู้ชมจึงเป็นเครื่องขยายความนิยมที่มีประสิทธิภาพ
            ละคร ‘Descendants of the Sun’ สามารถดึงดูดผู้ชมหลายสิบหลายร้อยล้านคน ทั้งจากเกาหลีใต้ คนจีนและอีกหลายสิบประเทศทั่วโลก เฉพาะจีนประเทศเดียวละครเรื่องนี้มีจำนวนคลิกเข้าชมกว่า 2.4 พันล้านครั้งนับจากเริ่มฉายเมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ สูงสุดเป็นประวัติการณ์ของละครเกาหลีในจีน (สามารถดูผ่านอินเตอร์เน็ต มีทั้งซับไทย ซับอังกฤษ ฯลฯ) จำนวนผู้ชมที่ล้นหลามบ่งบอกความสำเร็จ

            ประการที่ 2 ได้ความรู้ข้อคิด
            ละครให้ความรู้มากมายตั้งแต่ความสัมพันธ์ระหว่าง 2 เกาหลี การปฏิบัติงานของหน่วยรบพิเศษ ระเบียบวินัย เห็นถึงภาระอันหนักอึ้งของแพทย์ในยามฉุกเฉิน การตัดสินใจที่มีผลต่อความเป็นความตาย แม้ไม่ใช่เรื่องจริงทั้งหมด บางคนอาจโต้แย้งรุนแรง แต่โดยรวมถือเป็นการให้ความรู้ในระดับทั่วไป
            ข้อคิดหลักคือ อุดมการณ์ทหารที่จะต้องเชื่อฟังคำสั่ง รักษาความสงบสุข สันติภาพ พระเอกรักษาความลับราชการได้อย่างดีเยี่ยม ไม่เอ่ยปากพูดสักนิดแม้อยู่กับนางเอกสองต่อสอง ในขณะที่นางเอกตอกย้ำจรรยาบรรณของแพทย์ที่จะต้องทำหน้าที่รักษาผู้ป่วยทุกคนสุดความสามารถ ไม่ว่าเขาจะเป็นคนชาติใด เป็นผู้ร้าย เป็นอาชญากร แพทย์ต้องทำหน้าที่แพทย์ ส่วนการปราบปรามเป็นหน้าที่ของทหาร
            การเป็นทหารที่ดีไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องอาศัยความมุ่งมั่น พร้อมที่จะจากบ้านจากคนรัก ตระหนักว่าชีวิตอยู่ในอันตราย เป็นผู้เสียสละความสุขส่วนตนเพื่อความร่มเย็นของชาติ
            การเป็นแพทย์ที่ดีไม่ใช่เรื่องง่ายเช่นกัน แพทย์เห็น “ความตาย” มากกว่าทหารถือปืน บางครั้งต้องตัดสินใจว่า “จะให้ใครรอด จะให้ใครตาย” เป็นภาระอันหนักอึ้งทั้งทางร่างกายและจิตใจ

            ประการที่ 3 การประชาสัมพันธ์ที่ควรระมัดระวัง
            มีบางกรณีที่ควรระมัดระวัง เช่น นางเอกเป็นคนหน้าตาดี แต่ยังขาดความมั่นใจเมื่อพบพระเอกในเวลาที่ไม่ได้แต่งหน้า เป็นการให้ความสำคัญที่ “ใบหน้า” มากเกินไปหรือไม่
            พระเอกกับนางเอกเจอกันหลายครั้งในร้านกาแฟ เป็นร้านหรูมีระดับ อาจกลายเป็นค่านิยมให้ผู้คนนัดพบกันในร้านกาแฟหรูๆ ซึ่งไม่สอดคล้องกับสภาพชีวิตจริงของคนทั่วไป
            ในเรื่องมีค่านิยมดื่มเหล้า เหล้าที่ดื่มเป็นเหล้าเฉพาะของคนเกาหลีเรียกว่า “โซจู” (Soju) มีลักษณะใสเหมือนวอดก้า มีหลายดีกรี ตั้งแต่ 20 ดีกรีไปจนถึง 45 ดีกรี ว่ากันว่าในชีวิตจริงเป็นที่นิยมของคนเกาหลี
            การมีฉากดื่มเหล้ามากมาย ดื่มในทุกโอกาสทั้งดีใจ เสียใจ พระเอกกับเพื่อนนัดดื่ม 3 วัน 3 คืน ฉลองได้พักผ่อน เมาจนหัวราน้ำ นางเอกที่ตามมาทีหลังก็ดื่มกับเขาด้วย สุดท้ายเมาไม่ได้สติเช่นกัน การที่ตัวเอกในละครดื่มจนเมามายเช่นนี้เป็นการส่งเสริมค่านิยม “ดื่มหนัก” แก่สังคม
            นอกจากนี้ ยังมีฉากที่เป็นการดื่มระหว่างผู้หญิงกับผู้หญิง คนเหล่านี้คือแพทย์ ทหารหญิง
            หวังว่าฉากดื่มเหล้าจะไม่ใช่ส่วนหนึ่งในแผนโฆษณาของบริษัทขายเหล้า

บทสรุป ความลงตัว :
            จุดที่น่ายกย่องมากที่สุดคือ “ความลงตัว” ของหลายมิติ ละครประสบความสำเร็จในเรื่องจำนวนผู้ชม อันหมายถึงบริษัทผู้สร้างละคร บริษัทโฆษณาสินค้าได้กำไร ทำให้ละครประเภทนี้คงอยู่ต่อไป การส่งเสริมค่านิยมบางอย่างที่ดีงามแก่สังคม ส่งเสริมความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ (โดยเฉพาะเกาหลีเหนือ-ใต้) ส่งเสริมเศรษฐกิจการท่องเที่ยว คือการตอบสนองนโยบายรัฐบาล
            โดยรวมแล้วถ้ามองข้ามประเด็นความเพลิดเพลิน ละคร ‘Descendants of the Sun’ คือสื่อโฆษณาประชาสัมพันธ์และปลูกฝังค่านิยมที่ดีงามแก่สังคม การที่ประธานาธิบดีปาร์ค กึน-เฮถึงกับออกโรงชื่นชมด้วยตัวเอง เป็นเครื่องบ่งชี้ว่าละครประสบความสำเร็จอย่างสูง รัฐบาลต้องการให้มีละครทำนองนี้อีก การปรากฏตัวของท่านยังเป็นการทำหน้าที่ช่วย “ประชาสัมพันธ์” อีกแรงหนึ่ง
            ถ้าประเทศใดจะเลียนแบบเทคนิควิธีการ คงไม่มีปัญหาลิขสิทธิ์แต่ประการใด
-----------------------------


บรรณานุกรม:
1. (2nd LD) Park: 'Descendants of the Sun' exemplary case of cultural enhancement. (2016, April 11). Yonhap. Retrieved from http://english.yonhapnews.co.kr/national/2016/04/11/67/0301000000AEN20160411005952315F.html
2. Alex E. venson. (2556, มีนาคม 16). เรื่องเหล้า (โซจู). บันทึกจากความทรงจำ. Retrieved from http://i-thumb.blogspot.com/2013/03/blog-post_16.html
3. Descendants of the Sun. (2016). KBS World. Retrieved from http://kbsworld.kbs.co.kr/programs/program_view.php?no=&lang=en&search_tag=&genre=&pg_seq=990
4. Descendants of the Sun. (2016). Kodhit. Retrieved from http://www.kodhit.com/descendants-of-the-sun
5. Do you have ‘Song Joong-ki sickness’ yet? Why Asia fell for ‘Descendants of the Sun’. (2016, April 11). The Malay Mail Online/AFP. Retrieved from http://www.themalaymailonline.com/showbiz/article/do-you-have-song-joong-ki-sickness-yet-why-asia-fell-for-descendants-of-the
6. Kang Seung-woo. Song Joong-ki to promote Korean food overseas. (2016, April 11). The Korea Times. Retrieved from http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2016/04/116_202375.html
7. Lee , Jiyeun. (2016, April 12). China's Fascination With TV War Drama Is Poised to Draw Tourists to Korea. Bloomberg. Retrieved from http://www.bloomberg.com/news/articles/2016-04-11/china-s-fascination-with-tv-war-drama-is-poised-to-draw-tourists-to-korea
-----------------------------

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น