ข้ามไปที่เนื้อหาหลัก

เกาะติดประเด็นร้อน “หลังการโค่นล้มโมฮัมเหม็ด มอร์ซีแห่งอียิปต์ และรัฐบาลเฉพาะกาลของอัดลี มานซูร์” (7)

21 สิงหาคม 2013
ชาญชัย คุ้มปัญญา
สรุปสถานการณ์(อัพเดท 21 ส.ค.23.50 น.)
            หลังถูกทางการสลายการชุมนุมเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม กลุ่มภราดรภาพมุสลิมประกาศชุมนุมประท้วงทั่วประเทศต่อเนื่องเป็นเวลา 1 สัปดาห์ ด้วยจุดยืนว่า “เราต่อต้านรัฐบาลจากการรัฐประหารเพราะเป็นหลักการของอิสลาม เป็นหลักการอันชอบธรรมที่เราไม่อาจถอนตัวจากจุดยืนดังกล่าว”
            การชุมนุมต่อเนื่อง ทำให้วันที่ 16 มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 173 ราย ในจำนวนนี้เป็นตำรวจ 10 ราย แต่แล้ววันที่ 18 สิงหาคมแกนนำผู้จัดชุมนุมต่อต้านรัฐประการ ยกเลิกการชุมนุม โดยให้เหตุผลว่าหวั่นเกรงความปลอดภัยของผู้ชุมนุม
            ด้านกระทรวงมหาดไทยรายงานว่าปัจจุบันมีผู้ถูกกุมกัง 1,004 คน เนื่องจากมีอาวุธผิดกฎหมาย

คืบหน้าล่าสุด: (อัพเดท 21 ส.ค. 23.50 น.)
            ผลจากจากการสลายการชุมนุมและความรุนแรงที่ตามมาสองสามวัน รายงานของทางการอียิปต์มีจำนวนราว 900 ราย ในจำนวนนี้ 100 รายเป็นตำรวจกับทหาร ส่วนกลุ่มภราดรภาพมุสลิมกล่าวว่าผู้สนับสนุนอดีตประธานาธิบดีมอร์ซีเสียชีวิตราว 1,400 ราย
            กลุ่มภราดรภาพมุสลิมประกาศว่าจะไม่ก่อความรุนแรงแม้นาย Mohammed Badie ผู้นำฝ่ายวิญญาณจะถูกรัฐบาลจับกุม นาย Khaled Hanafi, secretary-general of the Freedom and Justice Party กล่าวว่า “เราใช้สันติวิธีเท่านั้น ... เราเสียใจที่ดร. Badie ถูกจับกุม แต่เป็นทางที่เราเลือกแม้ว่าจะต้องเสียสละ เราจะเดินหน้าต่อไป”

            นาย Recep Tayyip Erdogan นายกรัฐมนตรีตุรกี กล่าวอย่างชัดเจนว่าอิสราเอลอยู่เบื้องหลังการโค่นล้มอดีตประธานาธิบดีโมฮัมเหม็ด มอร์ซี พร้อมกับกล่าวว่าตนมีหลักฐาน
            สำนักข่าว The Jerusalem Post อ้างว่าหลักฐานดังกล่าวคือวีดีโอที่ถ่ายในงานสัมมนาเมื่อเดือนมิถุนายน 2011 ที่มหาวิทยาลัย Tel Aviv University ที่มีนาย Tzipi Livni รัฐมนตรีกระทรวงยุติธรรมและเป็นหัวหน้าพรรคฝ่ายค้านอิสราเอล และนาย Bernard-Henri Lévy นักวิชาการชาวยิวเชื้อสายฝรั่งเศส นาย Lévy กล่าวตอนหนึ่งว่าตน “จะพยายามกีดกันไม้ให้ [กลุ่มภราดรภาพมุสลิมไปที่อียิปต์] ได้อำนาจ [บริหารประเทศ] ด้วยทุกวิถีทาง”
            นายกรัฐมนตรี Erdogan ตีความว่า “กลุ่มภราดรภาพมุสลิมจะไม่มีวันบริหารประเทศแม้ชนะเลือกตั้ง เพราะประชาธิปไตยไม่ใช่เพียงการลงคะแนนเลือกตั้ง”
            นาย Yigal Palmor โฆษกกระทรวงการต่างประเทศอิสราเอลกล่าวว่าไม่มีค่าพอที่จะให้คำตอบใดๆ ส่วนนาย Josh Earnest โฆษกทำเนียบขาวไม่เห็นด้วยกับการที่นายกรัฐมนตรีตุรกีแสดงความเห็นดังกล่าวและมาจากข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง

วิเคราะห์(อัพเดท 21 ส.ค.23.50 น.)
            เหตุการณ์สำคัญๆ ที่เกิดขึ้นในสองสามวันที่ผ่านมามีประเด็นวิเคราะห์ ดังนี้
            1. เป้าหมายกับกลวิธีของของฝ่ายต่อต้านมอร์ซี (ผู้นำเหล่าทัพ รัฐบาลมานซูร์ กลุ่มประชาชน) คือ ให้กลุ่มผู้สนับสนุนอดีตประธานาธิบดีมอร์ซียุติการชุมนุม การเข้าสู่กระบวนทางการเมืองกระแสหลัก พวกที่ยังชุมนุมต่อไปจะถูกสลายการชุมนุม แกนนำผู้ชุมนุมจะถูกกักตัว ผู้ใดใช้อาวุธจะถูกจัดการอย่างรุนแรงและถูกตีตราว่าเป็นผู้ก่อการร้าย
            กระทั่งผู้ชุมนุมของกลุ่ม National Salvation Front ซึ่งสนับสนุนการโค่นล้มรัฐบาลมอร์ซี ประกาศท่าทีดังกล่าวเช่นกันว่า “กลุ่มก่อการร้าย” กำลังโจมตีประเทศและประชาชนอียิปต์ รวมทั้งฐานที่ตั้ง จุดตรวจของทหารอียิปต์ในคาบสมุทรซีนาย แถลงการณ์ตอนหนึ่งกล่าวว่า กลุ่มภราดรภาพมุสลิมกำลังใช้ความรุนแรงและพยายามโค่นล้มรัฐบาล” อียิปต์กำลังเผชิญความรุนแรง

            2. เป็นที่ชัดเจนแล้วว่ากลุ่มภราดรภาพมุสลิมได้ยุติการชุมนุมต่อเนื่อง เป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ แม้กระทั่งการจับที่นาย Mohammed Badie ผู้นำฝ่ายวิญญาณจะถูกรัฐบาลจับกุม กลุ่มฯ ก็ไม่แสดงการตอบโต้ ย้ำว่าจะใช้สันติวิธี
            ถ้าจะวิเคราะห์แบบซับซ้อน การที่นาย Badie ถูกจับกุม ไม่ได้หมายความว่าทางการหมายจะเอาชีวิต ในทางตรงข้ามเป็นโอกาสให้นาย Badie เข้าสู่กระบวนการเจรจาลับ
            เป็นเหตุผลว่าทำไมกลุ่มภราดรภาพมุสลิมยุติการชุมนุมตามที่ประกาศก่อนหน้า

            3. หากคำกล่าวของนายกรัฐมนตรีตุรกีถูกต้องก็จะเป็นเรื่องใหญ่มาก เพราะชี้ว่าอิสราเอลอยู่เบื้องหลังหรือสนับสนุนการทำรัฐประหารโค่นล้มรัฐบาลมอร์ซี
            หากมองในภาพกว้างๆ การที่ผู้นำเหล่าทัพอียิปต์มีความสัมพันธ์อันดีกับอิสราเอลนั้นมีความเป็นไปได้ เพราะตั้งแต่ที่อิสราเอลกับอียิปต์ได้ลงนามข้อตกลงแคมป์เดวิด (Camp David Accords) เมื่อวันที่ 17 กันยายน 1978 เป็นจุดเริ่มต้นของการเจรจาเพื่อสนธิสัญญาสันติภาพระหว่างสองประเทศ สองประเทศก็เริ่มมีความสัมพันธ์ด้านความมั่นคงทางทหารที่ดีต่อกัน

            แต่เรื่องไม่จบเพียงเท่านี้ เพราะหากมองว่าต่างชาติอยู่เบื้องหลังการโค่นล้มรัฐบาลมอร์ซี จะต้องโยงอย่างน้อยอีก 3 ประเทศที่ให้การสนับสนุนรัฐบาลเฉพาะกาลปัจจุบันด้วย นั่นคือ ซาอุดิอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และคูเวตที่สัญญาว่าจะให้ความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจรวมกันราว 12 พันล้านดอลลาร์
            และอาจรวมถึงรัฐบาลโอบามา ที่อิสราเอลอาจได้ปรึกษาเป็นการลับมาก่อนแล้ว หากย้อนดูอียิปต์สปริงตั้งแต่การโค่นล้มระบอบฮอสนี่ มูบารัค มีหลักฐานชัดเชนว่ารัฐบาลโอบามาอยู่เบื้องหลังการเคลื่อนไหวของกองทัพอียิปต์ ทำให้นายมูบารัคที่ครองอำนาจ 3 ทศวรรษถูกโค่นล้มอย่างรวดเร็ว
            ดังนั้น หากวิเคราะห์ในแนวนี้จะได้ข้อสรุปว่า หลายประเทศได้ร่วมมือกันโค่นล้มรัฐบาลมอร์ซี กลุ่มภราดรภาพมุสลิม
            ไม่ว่าหลักฐานที่นายกรัฐมนตรีตุรกีอ้างถึงคืออะไร คำพูดของผู้เป็นนายกรัฐมนตรีที่กล่าวอย่างชัดถ้อยชัดคำ ในประเด็นที่อ่อนไหวเช่นนี้ ย่อมไม่ใช่เรื่องธรรมดา หรือละเลยไม่ให้ความสำคัญ

            เกือบสองเดือนแล้วที่ทหารยึดอำนาจประธานาธิบดีมอร์ซี แต่เรื่องราวยังไม่จบ รัฐบาลมานซูร์ยังคงวุ่นวายกับการยุติความขัดแย้ง นำประเทศสู่การปรองดองสมานฉันท์ ท่ามกลางแรงกดดันของนานาชาติที่เรียกร้องให้รัฐบาลยุติใช้ความรุนแรง หลายประเทศกำลังพิจารณาแขวนความช่วยเหลือชั่วคราว ในขณะที่กลุ่มภราดรภาพมุสลิมยุติการชุมนุมต่อเนื่อง นี่เป็นอาจสัญญาณที่ดี อาจชี้ชะตาของประเทศในอนาคต
-------------------

บทความที่เกี่ยวข้อง:
(อัพเดท 15 ส.ค. 13.00 น.) หลังจากรัฐบาลเฉพาะกาลของนายอัดลี มานซูร์มีคำสั่งให้ทหารตำรวจสลายการชุมนุมของกลุ่มผู้ชุมนุมที่ยังปักหลักชุมนุมยืดเยื้อ วันนี้เจ้าหน้าที่ได้เริ่มปฏิบัติการสลายการชุมนุมแล้ว ด้านภราดรภาพมุสลิม กับกลุ่มผู้สนับสนุนอดีตประธานาธิบดีมอร์ซี ประกาศเรียกร้องให้ประชาชนอียิปต์ทั่วประเทศออกจากบ้านเพื่อชุมนุมต่อต้านโดยด่วน
(อัพเดท 16 ส.ค. 16.20 น.) แม้ถูกทางการสลายการชุมนุม แต่กลุ่มผู้สนับสนุนอดีตประธานาธิบดีโมฮัมเหม็ด มอร์ซีไม่ยอมถอย ประกาศชุมนุมใหญ่ในวันศุกร์ (16 ส.ค.) หลังจากมีคนเสียชีวิตบาดเจ็บจากการสลายการชุมนุมจำนวนมาก ในขณะเดียวกันฝ่ายต่อต้านมอร์ซีก็เรียกร้องให้ประชาชนออกมาชุมนุมใหญ่เช่นกัน

บรรณานุกรม:
1. Egyptian security forces storm mosque filled with protesters, Fox News/AP/Reuters, 17 August 2013, http://www.foxnews.com/world/2013/08/17/egypt-muslim-brotherhood-calls-for-week-rallies-to-protest-killings/
2. Defiant protesters march in Egypt capital, Al Jazeera, 19 August 2013, http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2013/08/2013818123034533733.html
3. Morsi supporters show weak mobilisation amid calls for solution to Egypt crisis, Ahram Online, 20 August 2013, http://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/64/79485/Egypt/Politics-/Morsi-supporters-show-weak-mobilisation-amid-calls.aspx
4. Egypt arrests Muslim Brotherhood's leader, Reuters, 20 August 2013, http://www.reuters.com/article/2013/08/20/us-egypt-protests-idUSBRE97C09A20130820
5. Egypt’s Brotherhood says struggle will remain nonviolent, The Washington Post, 20 August 2013, http://www.washingtonpost.com/world/middle_east/egypts-brotherhood-says-struggle-will-remain-nonviolent/2013/08/20/dd95747a-0991-11e3-8974-f97ab3b3c677_story.html
6. “Erdogan blames Israel for Morsi’s downfall, Egypt unrest”, The Jerusalem Post, 20 August 2013, http://www.jpost.com/Diplomacy-and-Politics/Erdogan-Israel-orchestrated-Morsi-overthrow-Egypt-unrest-323679
-----------------


ความคิดเห็น

บทความได้รับความนิยม

อุดมการณ์ทางการเมือง (2) อุดมการณ์เสรีนิยม

เอกสารประกอบคำบรรยาย รหัสวิชา2551120 อุดมการณ์ทางการเมือง ฉบับเดือนมีนาคม 2553
ชาญชัย คุ้มปัญญา
“อุดมการณ์เสรีนิยม”
·เกริ่นนำ oเสรีนิยม (Liberalism) เป็นอุดมการณ์ทางการเมืองที่เป็นรากฐานของระบอบประชาธิปไตยและระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยมในปัจจุบัน oก่อตัวขึ้นในศตวรรษที่ 17 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ระบบฟิวดัลในยุโรปกำลังล่มสลาย และสังคมสมัยใหม่ที่ทุนเป็นปัจจัยสำคัญในการผลิตเริ่มก่อตัวขึ้น อย่างไรก็ตาม อุดมการณ์เสรีนิยมในยุคแรกเริ่มแตกต่างจากยุคสมัยใหม่ จากจุดเริ่มต้นที่มุ่งต่อต้านอำนาจที่สมบูรณ์เด็ดขาดของระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ และอภิสิทธิ์ของเหล่าขุนนางในระบบฟิวดัล สนับสนุนอำนาจของประชาชนผ่านการมีรัฐบาลที่มาจากตัวแทนของประชาชน มาสู่ยุคสมัยใหม่ที่มุ่งเน้นจำกัดการใช้อำนาจของรัฐเหนือสังคมในทุกรูปแบบ สนับสนุนส่งเสริมเศรษฐกิจเสรีในระบบทุนนิยม ·นิยาม คำว่าเสรีนิยม (Liberalism) ถูกใช้ในหลายความหมาย เช่น หมายถึงการศึกษาของสุภาพบุรุษหรือเสรีชน ซึ่งในปัจจุบัน เมื่อพูดถึงการศึกษาแบบลิเบอรัล (liberal education) หมายถึง การศึกษาในแนวมนุษยศาสตร์ (humanities) หรือ การศึกษาแบบศิลปศาสตร์ (liberal arts) ในอีกความหมายซึ่งเ…

มายาคติ เลือกตั้งกับไม่เลือกตั้ง

เลือกตั้งหรือไม่เลือกตั้งเป็นเพียงวิธีการ เป้าหมายคือสังคมอยู่เย็นเป็นสุข เริ่มต้นด้วยการได้ผู้ปกครองที่รับใช้ประชาชน


เลือกตั้งดีกว่า : มีเลือกตั้งคือเป็นประชาธิปไตย ทุกครั้งที่จะเลือกตั้งน่าจะเริ่มด้วยการทบทวนว่าทำไมจึงควรมีการเลือกตั้ง เพราะรัฐบาลที่แล้วทำหน้าที่ได้ดีหรือเพราะล้มเหลวต่อหน้าที่ ในการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐล่าสุด หลายคนต่อต้านฮิลลารี คลินตันเพราะคิดว่าเธอจะแย่กว่าโอบามา ในการชิงชัยเพื่อเป็นตัวแทนพรรครีพับลิกัน (Presidential primaries) ปรากฏว่านักการเมืองหน้าเก่า ผู้คร่ำหวอดการเมืองพ่ายแพ้โดนัลด์ ทรัมป์ผู้มีภาพลักษณ์เป็นนักธุรกิจ ปลอดจากการเป็นชนชั้นปกครองอเมริกา การเลือกตั้งประธานาธิบดีฝรั่งเศส มารีน เลอเปน (Marine Le Pen) แม้ไม่ชนะเลือกตั้ง แต่กวาดคะแนนได้มาก ทั้งๆ ที่ชูนโยบายสุดโต่ง ไม่ใช่ปกติวิสัยของประเทศนี้ เอมมานูแอล มาครง (Emmanuel Macron) ผู้ชนะเป็นนักการเมืองหน้าใหม่ เพิ่งมีบทบาททางการเมืองเพียงไม่กี่ปี อเล็กซิส ซีปราส (Alexis Tsipras) นายกรัฐมนตรีกรีซปัจจุบันมาจากเดิมที่เป็นพรรคเล็กๆ ไม่มีใครสนใจ ที่ชนะเลือกตั้งเพราะประชาชนเบื่อหน่ายทั้งพรรคฝ่ายซ้ายกับฝ่ายขวาท…

ลักษณะทั่วไปของความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ หน้า 4

เอกสารประกอบคำบรรยาย รหัสวิชา2551120 ลักษณะทั่วไปของวิชารัฐศาสตร์ ชาญชัย ทฤษฎีความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
“ลักษณะแนวคิดหรือทฤษฎีความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ”
            ประการแรก ไม่มีแนวคิดหรือทฤษฎีใดที่สามารถใช้ครอบคลุมกับทุกเหตุการณ์
            ประการที่สอง แต่ละแนวคิดหรือทฤษฎีมีความบกพร่องหรือความไม่สมบูรณ์ในตัวเอง
            จนทุกวันนี้ ในแวดวงนักวิชาการที่เชี่ยวชาญด้านทฤษฎียังถกเถียงกันอยู่เสมอถึงความบกพร่องหรือความไม่สมบูรณ์กันอยู่เสมอ
            ประการที่สาม เหตุการณ์บางเรื่องไม่สามารถอธิบายได้ด้วยแนวคิดหรือทฤษฎีใดๆ ที่มีอยู่ในปัจจุบัน
            กลายเป็นความท้าทายของนักทฤษฎีที่จะค้นคว้าและสร้างทฤษฎีใหม่ๆเพื่ออธิบาย วิเคราะห์ คาดการณ์เหตุการณ์เหล่านั้นต่อไป

“สัจนิยม”
            · สัจนิยมเป็นสำนักความคิด (school of thought) ที่ได้รับการกล่าวขานว่าเป็นมุมมองที่สำคัญที่สุดในทฤษฎีความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ 
            · เป็นแนวคิดที่ได้รับความนิยมที่สุดในปัจจุบัน
            · หรือ “เป็นกระบวนทัศน์นำ” (dominant paradigm)
            · “เป็นแนวที่ใชักันอยู่ในทาง…