เป้าหมายของสหรัฐที่มากกว่าเวเนซุเอลา

ระเบียบโลกที่ต้องการคือสหรัฐต้องเป็นเจ้า สามารถตักตวงผลประโยชน์จากระเบียบโลกมากที่สุด ทรัมป์ไม่ใช่คนแรกที่ยึดแนวทางนี้

            นอกจากเป้าหมายที่ต้องการโดยตรงจากเวเนซุลา รัฐบาลทรัมป์ยังมีเป้าหมายอื่นที่มากกว่านั้น บทความนี้นำเสนอเป้าหมายบางประการที่น่าจะเป็นและสำคัญ ดังนี้

จัดระเบียบโลกใหม่:

            การจัดระเบียบโลกเป็นกระบวนการไม่หยุดนิ่ง ดำเนินต่อเนื่อง เร็วบ้างช้าบ้าง รัฐบาลทรัมป์เข้ามาสานต่อถัดจากรัฐบาลชุดก่อน เป้าหมายคือให้สหรัฐได้ประโยชน์มากที่สุด และที่ผ่านมาทำได้ดี สหรัฐคือผู้เก็บเกี่ยวผลประโยชน์จากความสัมพันธ์ระหว่างประเทศมากที่สุด เหตุผลที่เป็นอภิมหาอำนาจ ไม่ต่างจากมหาอำนาจในอดีต เช่น สมัยล่าอาณานิคม

เตือนประชาคมโลก:

            แยกเป็นเตือนผู้นำกับประชาชนของประเทศต่างๆ

          1) การทูตเรือปืนระดับโลก

            รัฐบาลทรัมป์ไม่พูดตรงๆ ว่ากำลังส่งสัญญาณต่อทั้งโลกว่าสหรัฐคืออภิมหาอำนาจ อะไรที่ต้องการนานาชาติต้องก้มหน้าก้มตายอมตามโดยดี หาไม่แล้วอาจโดนแบบเวเนซุเอลาขณะนี้

            ก่อนที่กองกำลังบุกจับผู้นำเวเนฯ สหรัฐคว่ำบาตรทำให้รายได้หลักกว่า 95% ของเวเนซุเอลาที่มาจากการส่งออกน้ำมันหดหายไป การห้ามเวเนซุเอลาเข้าถึงตลาดการเงินทำให้รัฐบาลไม่สามารถกู้ยืมเงินหรือปรับโครงสร้างหนี้

            เมื่อรายได้ดอลลาร์เข้าประเทศลดลง 99% ธนาคารกลางจึงไม่มีเงินสำรองไปพยุงค่าเงิน "โบลิวาร์" (Bolivar) เกิดเงินเฟ้อรุนแรง (Hyperinflation) จนหายไปกว่า 80% ของมูลค่าเดิม คนเวเนฯ ทั้งประเทศจนลงทันที นี่คือตัวอย่างรูปธรรมที่รัฐบาลทรัมป์ทำกับเวเนฯ

          2) เตือนผู้นำนานาประเทศ

            ทันทีที่มาดูโรมาผู้นำเวเนฯ ถูกจับกุมและกักขัง วันต่อมาขึ้นศาลนิวยอร์กไต่สวนความผิด ผู้นำเวเนฯ ปฏิเสธทุกข้อกล่าวหา เรื่องนี้ชวนให้นึกถึงซัดดัม ฮุสเซน ผู้นำอิรักที่สุดท้ายลงเอยด้วยโทษประหารชีวิต

            รัฐบาลสหรัฐสามารถเล่นงานด้วยเหตุผลอื่นมากมาย เช่น ค้ายาเสพติด ฟอกเงิน สแกมเมอร์ สนับสนุนก่อการร้าย ฯลฯ ขึ้นกับว่าต้องการหยิบยกข้อใด เป็นสัญญาณเตือนที่ส่งตรงถึงผู้นำประเทศอื่นๆ ประธานาธิบดีทรัมป์พูดว่าคิวบาเป็นรายต่อไป กรีนแลนด์ต้องเป็นของสหรัฐด้วยการซื้อหรือไม่ก็ใช้กำลัง

          3) เตือนประชาชนของประเทศต่างๆ

            รัฐบาลสหรัฐรู้ดีว่าการสื่อสารปัจจุบันทั่วถึง เป็นโลกไร้พรมแดน ยากจะปิดกั้นหรือควบคุมการรับรู้ ประชาชนทั่วโลกเสพสื่อโซเชียลเข้าถึงเหตุการณ์ใกล้ชิด มีผู้วิพากษ์วิจารณ์มากมายทั้งทางบวกทางลบ

            สิ่งที่สหรัฐทำกับเวเนฯ และที่อื่นๆ จึงเป็นการส่งสารถึงทุกคนทั่วโลก นอกจากย้ำเตือนความเป็นมหาอำนาจแล้ว ยังทิ้งคำถามว่าแต่ละประเทศควรทำตัวอย่างไร การที่เวเนฯ มีปัญหาวันนี้ส่วนหนึ่งมาจากนโยบายรัฐบาลของตัวเอง ปัญหาเศรษฐกิจสังคมเรื้อรัง

กระชับอำนาจภูมิภาค:

            การกระชับอำนาจภูมิภาคเป็นหัวข้อเก่าแก่ตามยุทธศาสตร์สนามหลังบ้าน มีเรื่องน่าสนใจว่าในช่วงที่สหรัฐกดดันเวเนฯ อีกด้านคือทำข้อตกลงความมั่นคงกับหลายประเทศในย่านนั้น เช่น ประเทศปารากวัย เอกวาดอร์ เปรู ตรินิแดดและโตเบโก

            ยกตัวอย่าง ปารากวัยกับสหรัฐลงนามข้อตกลงสถานภาพกำลังพล เพื่อให้ทหารสหรัฐสามารถเข้ามาปฏิบัติการร่วมในการปราบปรามกลุ่ม "Narco-terrorists" (ผู้ก่อการร้ายยาเสพติด) ในพื้นที่ได้สะดวกขึ้น

            รัฐบาลเอกวาดอร์ปัจจุบัน (ประธานาธิบดีโนโบอา) ได้ทำข้อตกลงอนุญาตให้เจ้าหน้าที่กองทัพอากาศและทหารสหรัฐเข้ามาปฏิบัติการเพื่อช่วยปราบปรามแก๊งค้ายาบางกลุ่มที่สหรัฐเพิ่งประกาศให้เป็นองค์กรก่อการร้ายต่างชาติ (FTOs) แม้รัฐธรรมนูญเอกวาดอร์ห้ามต่างชาติตั้งฐานทัพ

            ทรัมป์ประกาศยกระดับเปรูให้เป็น "พันธมิตรหลักนอกกลุ่มนาโต้" (MNNA) ได้รับสิทธิพิเศษในการซื้ออาวุธและรับการฝึกฝนทางทหารจากสหรัฐ เล็งถึงการผูกความมั่นคงทางทหารเข้ากับสหรัฐมากขึ้น

            ส่วนตรินิแดดกับโตเบโก (Trinidad and Tobago) ยอมสหรัฐใช้พื้นที่สนามบินและติดตั้งระบบเรดาร์เพื่อเฝ้าระวังความเคลื่อนไหวในทะเลแคริบเบียน ช่วยให้สหรัฐกดดันเวเนซุเอลาง่ายขึ้น เนื่องจากอยู่ใกล้พรมแดนเวเนซุเอลามากที่สุดแห่งหนึ่ง

            สิ่งที่ทรัมป์ต้องการคือ ใช้ประเทศเหล่านี้เป็นหน้าด่านหยุดยั้งคลื่นผู้อพยพก่อนถึงพรมแดนสหรัฐ สามารถใช้กำลังทหารเข้าจัดการกับแก๊งค้ายา และกระชับอิทธิพลสหรัฐในภูมิภาค เพื่อรักษาผลประโยชน์เดิมและสกัดกั้นการขยายอิทธิพลทางเศรษฐกิจและการทหารของจีนในละตินอเมริกา

            พูดสั้นๆ คือ ภูมิภาคลาตินเป็นสนามหลังบ้านของสหรัฐ ต้องอยู่ใต้อำนาจรัฐบาลสหรัฐโดยไม่มีข้อละเว้น

(คลิป YouTube:คำเตือนถึงผู้นำนานาประเทศ)

สกัดพวกจีนรัสเซีย:

            รัฐบาลมารูโดเป็นมิตรกับจีนและรัสเซีย และที่น่าห่วงคือ BRI จีนกำลังขยายมาทางทวีปอเมริกาใต้

            ยกตัวอย่าง พฤศจิกายน 2024 ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง  (Xi Jinping) เยือนประเทศเปรูและร่วมประชุมสุดยอด APEC ในการนี้รัฐบาลจีนกับเปรูได้ลงนามยกระดับเป็นหุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์แบบรอบด้าน (comprehensive strategic partnership)

            ความสัมพันธ์นี้สามารถอธิบายย้อนหลังตั้งแต่ 400 ปีก่อน จีนกับเปรูมีความสัมพันธ์ทางการค้าผ่าน “เส้นทางสายไหมทางทะเล” (Maritime Silk Road) ที่เชื่อมต่อ 2 ประเทศด้วยมหาสมุทรแปซิฟิก เปรูเป็นประเทศต้นๆ ในลาตินอเมริกาที่สถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตกับจีน ปัจจุบันจีนเป็นคู่ค้ารายใหญ่สุดของเปรูทั้งด้านนำเข้าและส่งออก แสดงถึงความสัมพันธ์อันดีต่อกัน โดยเฉพาะความร่วมมือด้านเหมืองแร่ การก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐาน

            ในระดับภูมิภาคนับจากปี 2012 จีนเป็นคู่ค้ารายใหญ่ลำดับที่ 2 ของลาตินอเมริกา เฉพาะปี 2022 ยอดการค้า 2 ฝ่ายเติบโต 7.7% สูงถึง 485,700 ล้านดอลลาร์ จีนกำลังเป็นคู่ค้าที่เติบโตเร็วสุดของภูมิภาคนี้

            รัฐบาลเปรูหวังให้ประเทศเป็นเหมือนสิงคโปร์ เป็นเมืองท่าเชื่อมลาตินอเมริกากับเอเชียแปซิฟิก นอกจากท่าเรือนี้ยังมีแผนสร้างเครือข่ายทางรถไฟ ทางด่วนเชื่อมท่าเรือนี้กับเมืองอื่นๆ ทั่วประเทศและไกลถึงต่างแดน เป็นระบบโลจิสติกส์ที่สมบูรณ์แบบ

            แม้จีนชี้ว่าคือการค้าเสรีแต่รัฐบาลสหรัฐมองว่าคือภัยความมั่นคง จำต้องสกัดกั้นไม่ให้ประเทศหลังบ้านสหรัฐเชื่อต่อการค้ากับจีน การเล่นงานเวเนซุเอลาจึงเป็นการเตือนประเทศอื่นๆ ในย่านนี้ ก่อนที่อิทธิพลจีนจะมากไปกว่านี้

ทรัมป์พยายามกินรวบ:

            ระเบียบโลกที่ต้องการคือสหรัฐต้องเป็นเจ้า สามารถตักตวงผลประโยชน์จากระเบียบโลกมากที่สุด ทรัมป์ไม่ใช่คนแรกที่ยึดแนวทางนี้ ในอดีตสหรัฐพยายามในภาพของผู้นำโลกเสรี แกนนำฝ่ายประชาธิปไตย ประเทศประชาธิปไตยต้องร่วมมือกัน แต่ในระยะหลังภาพดังกล่าวจืดจาง รัฐบาลสหรัฐไม่เป็นประชาธิปไตยเข้มข้นดังเช่นอดีต เป็นอำนาจนิยมมากขึ้นทุกทีทั้งด้านการเมืองภายใน การค้ากับความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ตอนนี้หวังได้กรีนแลนด์ของเดนมาร์กที่เป็นพันธมิตรฝ่ายประชาธิปไตย เป็นพันธมิตรนาโต

            รวมความแล้ว สิ่งที่รัฐบาลสหรัฐต้องการคือการกินรวบ แต่เนื่องจากทำรวดเดียวไม่ได้ จึงค่อยๆ ทำทีละขั้น แบ่งปันผลประโยชน์ให้ประเทศอื่นเพื่อร่วมมือกัน แต่พร้อมที่จะเปลี่ยนแปลง ละทิ้งแม้กระทั่งพันธมิตรถ้าจำเป็น นี่คือหลักคิดนโยบายต่างประเทศสหรัฐที่ยึดถือเรื่อยมา

            ในอีกมุมมองคือ รัฐบาลสหรัฐรู้ตัวว่าตนเองกำลังประสบปัญหาและมีปัญหาใหญ่ที่รออยู่ จึงทำทุกอย่างเพื่อเอาตัวรอด แม้ต้องละเมิดกฎบัตรสหประชาชาติ ต้องรุกรานประเทศอื่น กอบโกยทรัพยากร ผลประโยชน์ให้มากที่สุด เพื่อตัวเองจะได้อยู่รอดต่อไป

11 มกราคม 2026

ชาญชัย คุ้มปัญญา

(ตีพิมพ์ใน คอลัมน์ “สถานการณ์โลก” ไทยโพสต์ ปีที่ 30 ฉบับที่ 10647 วันอาทิตย์ที่ 11 มกราคม พ.ศ. 2569)

-------------------

บรรณานุกรม :

1. “Gunboat Diplomacy”: U.S. War in Latin America Feared as Hegseth Launches “Operation Southern Spear”. (2025, November 14). Democracy Now. Retrieved from https://www.democracynow.org/2025/11/14/southern_spear

2. Ness, Immanuel., Cope, Zak (eds). (2015). The Palgrave Encyclopedia of Imperialism and Anti-Imperialism. USA: ABC-CLIO, LLC.

3. Xi says his visit to take China-Peru comprehensive strategic partnership to new level. (2024, November 15). People’s Daily. Retrieved from http://en.people.cn/n3/2024/1115/c90000-20242119.html

-----------------